Ο εθνικισμός ως ιδεολογία αναπτύσσεται στα διάφορα έθνη ως η συνείδηση του πατριωτισμού, του ενστίκτου εκείνου, δηλαδή, που αυθόρμητα οδηγεί τους ανθρώπους στο να υπερασπίσουν τα πάτρια, τον τόπο τους δηλαδή, τους δικούς τους, την θρησκεία τους, την γλώσσα τους, την ταυτότητά τους. Το γιατί νοιώθουν αυτή την ανάγκη, το κάθε έθνος το εξηγεί σύμφωνα με την κοσμοθέαση που έχει αναπτύξει στο πέρασμα των αιώνων κοινής συμβίωσης των μελών του.
