Τα Όσκαρ της αμερικανικής Δεξιάς (Α' μέρος)

Στις 24 Φεβρουαρίου 2013 το Χόλυγουντ γιορτάζει τα 85α βραβεία Όσκαρ. Ευκαιρία να θυμηθούμε ποιες ήταν οι βραβευμένες ταινίες και οι διάσημοι ρόλοι, που εξύμνησαν τις εθνικές και παραδοσιακές αξίες της Δύσης. Από ιδεολογική άποψη, η καλύτερη περίοδος για το Χόλυγουντ, ήταν ανάμεσα στο 1930 και το 1966, όταν αυτές οι αξίες όχι μόνο κυριαρχούσαν, αλλά υποβοηθούντο και από τον αντίστοιχο ηθικό κώδικα του σινεμά. Έχουμε λοιπόν και λέμε:

Ο Πρίγκιπας των Δολλαρίων (Mr Deeds Goes To Town) του Φρανκ Κάπρα (1936). Με τους Γκάρυ Κούπερ και Τζην Άρθουρ. Κλασσική κωμωδία όπου ένας καλοκάγαθος αγρότης κληρονομεί μια τεράστια κληρονομιά και μετακομίζει στην μεγαλούπολη. Εκεί γίνεται στόχος αρπακτικών, αλλά και μιας πονηρής δημσοιογράφου, που παριστάνει την φτωχή για να ανακαλύψει σκάνδαλα στην ζωή του. Αηδιασμένος θα τα χαρίσει όλα σε άπορούς αγρότες, προκαλώντας την μήνη των άπληστων συγγενών του. Όμως στο τέλος ο καλός ήρωας βγαίνει νικητής. Όσκαρ Σκηνοθεσίας στον Φρανκ Κάπρα.

Δαίμονες των Θαλασσών (Captains Courageous) του Βίκτωρ Φλέμινγκ (1937). Με τους Φρέντυ Μπορθολομέου, Σπένσερ Τρέησυ, Μίκυ Ρούνεϊ. Οικογενειακή περιπέτεια, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ράγιαρντ Κίπλινγκ, όπου ένας παλιός ναυτικός στην θάλασσα του Καναδά σώζει τον κακομαθημένο γιο ενός μεγιστάνα των σιδηροδρόμων και τον μεταμορφώνει σε συνετό και ώριμο έφηβο. Όσκαρ Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας για τον Σπένσερ Τρέησυ.

Δεν θα τα πάρεις μαζί σου (You canʼt take it with you) του Φρανκ Κάπρα (1938). Με τους Τζην Άρθουρ, Τζέημς Στιούαρτ, Λάιονελ Μπάρυμορ και Έντουαρντ Άρνολντ. Η Άλις Σύκαμορ, το μοναδικό φυσιολογικό άτομο μιας οικογενείας εκκεντρικών, αλλά καλοκάγαθων ανθρώπων θα ερωτευτεί τον Τόνυ Κίρμπυ, τον γιο δύο σνομπ και πολύ πλούσιων γονέων. Όταν παρά την αντίρρηση των δεύτερων, αποφασίσουν να παντρευτούν, η συνάντηση των μελλοντικών συμπεθέρων δεν θα είναι αυτή που περιμένουν. Αριστουργηματική κωμωδία, όπου το αληθινό νόημα της ζωή δεν είναι το χρήμα, αλλά οι φίλοι και οι μικρές απολαύσεις της ζωής. Ενώ ρίχνει τα βέλη της στην εφορία που απειλεί να καταστρέψει την ζωή των Σύκαμορ. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερης Σκηνοθεσία για τον Φρανκ Κάπρα (το τρίτο μέσα σε πέντε χρόνια).

Αδέσποτα Παιδιά (Boys Town) του Νόρμαν Τόρονγκ (1938). Με τους Σπένσερ Τρέησυ, Μίκυ Ρούνεϊ. Η αληθινή ιστορία του ιερέα Φλάνγκαν, που είχε κτίσει μία κοινότητα για πτωχά και παραβατικά παιδιά. Εδώ προσπαθεί να σώσει ένα ανήλικο του σωφρονιστηρίου από την εγκληματική επιρροή του μεγαλύτερου αδελφού του. Όσκαρ Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας στον Τρέησυ για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Όσα Παίρνει ο Άνεμος (Gone with the Wind) του Βίκτορ Φλέμινγκ (1939). Με τους Κλαρκ Γκέημπλ, Βίβιαν Λη, Λέσλι Χάουαρντ και Ολίβια ντε Χάβιλαντ. Η απόλυτη χολιγουντιανή ταινία, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Μάρκαρετ Μίτσελ, που εξυμνεί τον Αμερικάνικο Νότο κατά την διάρκεια του Εμφυλίου και των επακόλουθων του. Δέκα Όσκαρ για αυτήν την αξέχαστη ιστορία αγάπης και ένα πρότυπο δυναμικής γυναίκας στον αντίποδα των σύγχρονων φεμινιστριών.

Αντίο, Ωραία Νιάτα (Goodbye, Mr Chips) του Σαμ Γουντ (1939) Με τους Ρόμπερτ Ντόνατ, Γκρήρ Γκάρσον, Τέρρυ Κίλμπερν. Η καριέρα ενός συνεσταλμένου καθηγητή σε ένα αριστοκρατικό κολλέγιο της Αγγλίας, ο οποίος έγινε ήρωας για γενιές μαθητών. Καλύτερη σκηνή εκείνη που διαβάζει την λίστα με τους μαθητές και καθηγητές που σκοτώθηκαν στην μάχη, συμπεριλαμβανομένου του πρώην καθηγητή των Γερμανικών και φίλου του, που πολέμησε στην αντίπαλη πλευρά. Όσκαρ Καλύτερης Ερμηνείας στον Ρόμπερτ Ντόνατ.

Λοχίας Γιορκ (Sergeant York) του Χάουαρντ Χωκς (1941). Mε τους Γκάρυ Κούπερ, Γουώλτερ Μπέναν. Η αληθινή ιστορία του Άλβιν Γιορκ, που ξεπέρασε τις πασιφιστικές θρησκευτικές του απόψεις για να γίνει ο πιο παρασημοφορημένος στρατιώτης του Αʼ Παγκοσμίου Πολέμου. Το πρώτο από τα δύο Όσκαρ Ερμηνείας του Γκάρυ Κούπερ.

Η κοιλάδα της κατάρας (How Green was My Valley) του Τζων Φορντ (1941). Η ιστορία μιας οικογένειας σκληρά εργαζομένων ανθρακωρύχων στην Ουαλία των αρχών του 20ου αιώνα, μέχρι την αποσύνθεση της. Φοβερή περιγραφή της ομογενούς μικρής κοινωνίας από ένα από τους κορυφαίους πατριώτες του Χόλυγουντ.

Η Κυρία Μίνιβερ (Mrs Miniver) του Γουίλιαμ Γουάιλερ (1942). Με τους Γκρηρ Γκράσον, Ουώλτερ Πίντζεον, Τερέζα Ράιτ. Στην διάρκεια του Βʼ Παγκόσμιου Πολέμου, η κυρία Μίνιβερ, σύζυγος ευκατάστατου αρχιτέκτονα και μητέρα στρατιώτη, προσπαθεί να κρατήσει την οικογένεια ενωμένη και να εμπνέει αισιοδοξία στην μικρή κοινότητα. Ενώ αντιμετωπίζει με επιτυχία έναν Γγερμανό σαμποτέρ. Η ταινία, την οποία ο Ουίνστον Τσώρτσιλ θεωρούσε αποτελεσματικότερη από 100 μάχες. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας στην Γκρήρ Γκάρσον.

Ο Ουρανός της Δόξας (Yankee Doodle Dandy) του Μάικλ Κέρτιζ (1942). Με τους Τζέημς Κάγκνεϋ, Τζόαν Λέσλι, Γουώλτερ Χιούστον. Η απόλυτη ταινία της 4ης Ιουλίου και Όσκαρ ερμηνείας για τον Τζέημς Κάγκνεϋ στον ρόλο του πατριώτη συνθέτη μιούζικαλ Τζωρτζ Κόχαν.

Καζαμπλάνκα (Casablanca) του Μάικλ Κέρτιζ (1943). Με τους Χάμφρεϋ Μπόγκαρντ, Ίνγκριντ Μπέργκμαν, Πωλ Χενρέιντ, Κόνραντ Βέιν, Κλωντ Ράινς. Μια αξεπέραστη ιστορία ανομολόγητης αγάπης, μεταμφιεσμένη σε πολεμικό δράμα. Ενώ ο ρόλος του «Μπόγκυ» αποδεικνύει ότι οι καλύτεροι στρατιώτες δεν φορούν πάντα στολή. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

Ουράνια Οπτασία (The Song of Bernadette) του Χένρυ Κινγκ (1943). Η αληθινή ιστορία της Μπερναντέτ Σουμπίρους, μιας αγράμματης έφηβης, που το 1858 έβλεπε σε όραμα την Παναγία, αλλάζοντας θετικά τις ζωές των απλών ανθρώπων. Την ίδια στιγμή οι πολιτικοί την θεωρούσαν τρελή και η Εκκλησία την απέρριπτε. Όσκαρ Καλύτερης Ερμηνείας για την Τζένιφερ Τζόουνς.

Ο δρόμος της Αγάπης (Going My Way) του Λήο ΜακΚάρεϊ (1944). Με τους Μπίνγκ Κρόσμπυ, Μπάρυ Φιτζέραλντ. Ο ερχομός ενός νέου αντισυμβατικού ιερέα αλλάζει θετικά μια ενορία της Νέας Υόρκης. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας για τον Μπίνγκ Κρόσμπυ, που τραγουδά πέντε τραγούδια σε αυτό το μιούζικαλ.

Το Χαμένο Σαββατοκύριακο (The Lost Weekend) του Μπίλυ Γουάιλντερ (1946). Με τους Ραίη Μίλλιαρντ, Τζέην Γουαίημαν. Μια ασυμβίβαστη ματιά στους κινδύνους του αλκοολισμού μέσα από την ιστορία ενός χρόνια αλκοολικού συγγραφέα, που αποφασίζει να καταναλώσει μέχρι σκασμού αλκοόλ στην διάρκεια ενός Σαββατοκύριακου. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας για τον Μπίλυ Γουάιλντερ και Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας για τον Ραίη Μίλλιαρντ.

Σιωπηλή Τραγωδία (Johny Belinda) του Τζιν Νιγκουλέσκο (1948). Με τους Τζέην Γουαίημαν, Λιου Έιρς, Τσάρλς Μπίκφορντ και Άγκνες Μούρχεντ. Η ιστορία μιας κωφάλαλης, που μόνο ένας γιατρός καταλαβαίνει την ξεχωριστή της προσωπικότητα, ταράζεται από τον βιασμό της από τον μάγκα του χωριού. Τότε θα περάσει πολλές δοκιμασίες μέχρι τον τελικό θρίαμβο, διεκδικώντας το παιδί και την περιουσία της. Όσκαρ Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας στην Τζέην Γουαίημαν.

Ο Κλέφτης των Ποδηλάτων (Ladri di Bicicliette) του Βιττόριο ντε Σίκα (1948). Την πρώτη μέρα στην δουλειά, ένας μεροκαματιάρης ψάχνει το ποδήλατο που κάποιοι του έκλεψαν και που είναι αναγκαίο στην δουλειά του. Μια ταινία που δείχνει την ιδιοκτησία ως μέρος της ψυχής του ανθρώπου, την αξιοπρέπεια του ατόμου, που κερδίζεται με την δουλειά, αλλά και την ψυχική βία που προέρχεται όταν ο άνθρωπος την στερηθεί. Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Το τραίνο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) του Φρεντ Ζίννερμαν (1952). Με τους Γκάρυ Κούπερ, Γκρέης Κέλλυ. Κλασσικό γουέστερν, όπου ένας σερίφης εγκαταλείπεται από την μικρή πόλη, μπροστά στην άφιξη ενός διάσημου παράνομου. Πολλοί θεώρησαν ότι κατηγορεί την κυριαρχία του Μακάρθυ, όμως ο σεναριογράφος Κάρλ Φόρεμαν δήλωσε ότι είχε στο νου του τον ΟΗΕ, ο οποίος εγκατέλειψε τις ΗΠΑ στο πόλεμο κατά του κομμουνισμού. Όσκαρ καλύτερου ανδρικού ρόλου στον Γκάρυ Κούπερ.

Ο Ήσυχος Άνθρωπος (The Quiet Man) του Τζων Φορντ (1952). Με τους Τζων Γουαίην, Μώριν ΟʼΣάλιβαν. Ένας Αμερικανός μποξέρ, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το ρινγκ, επιστρέφει στο ιρλανδικό χωριό, όπου γεννήθηκε. Εκπληκτική καταγραφή του τρόπου ζωής της μικρής κοινότητας πριν την επέλαση της αριστερής αποδόμησης. Όσκαρ Σκηνοθεσίας στον Τζων Φορντ.

Το Λιμάνι της Αγωνίας (On the Waterfront) του Ηλία Καζάν (1954). Με τους Μάρλον Μπράντο, Κάρλ Μάλντεν, Ροντ Στάιγκερ, Λη Τζ. Κομπ και Έβα Σαιντ Μάρι. Με την προτροπή ενός Καθολικού ιερέα, ένας λιμενεργάτης αποφασίζει να καταδώσει τον αρχηγό της Μαφίας που κυριαρχεί και τρομοκρατεί το λιμάνι της Νέας Υόρκης. Πρόκειται για μια ηρωική φιγούρα, ο οποίος θυμίζει τον Ιησού στο ότι προδίδεται από τον αδελφό του και κοντεύει να σκοτωθεί από την συμμορία για να λυτρώσει τους συναδέλφους του και τις οικογένειες από τους γκάγκστερ, που εδώ ταυτίζονται με τους κομμουνιστές. Η απάντηση του πατριώτη Καζάν στις κατηγορίες της Αριστεράς για την συνεργασία του με την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερου Ανδρικού Ρόλου για τον Μπράντο, Καλύτερου Σκηνοθέτη για τον Καζάν και Καλύτερου Δεύτερου Γυναικείου Ρόλου για την Έβα Σαιντ Μαρί.

Ο Γύρος του Κόσμου σε 80 μέρες (Around the World in 80 Days) του Μάικλ Άντερσον (1956). Με τους Ντέηβιντ Νίβεν, Καντιφλάς και πλειάδα διάσημων σταρ σε γκεστ ρόλους. Το στοίχημα του τίτλου ανάμεσα σε Βρετανούς αριστοκράτες του 19ου αιώνα γίνεται αφορμή για ένα ύμνο στον αυτοκρατορικό φλεγματικό χαρακτήρα. Ενώ το γεγονός ότι ο Φιλέας Φογκ και ο υπηρέτης του Πασπαρτού σώζουν μια Ινδή πριγκίπισσα (Σίρλεϋ Μακ Λέην) από μια παραδοσιακή ανθρωποθυσία στην θεά Κάλι θα θεωρείτο σήμερα αντι-πολυπολιτισμικό.

Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι (Bridge on the River Kwai) του Ντέηβιντ Λυν (1957) Με τους Γουίλλιαμ Χόλντεν, Άλεκ Γκίνες, Σεσούε Χαγιακάουα. Aλληλοσεβασμός, έννοια της στρατιωτικής τιμής, αλλά και ψυχολογικός πόλεμος ανάμεσα στον Ιάπωνα διοικητή ενός στρατοπέδου κρατουμένων και του Άγγλου διοικητή των αιχμαλώτων, ο οποίος διατάζεται να βοηθήσει στο κτίσιμο μιας γέφυρας στον ποταμό Κβάι. Όμως την ίδια στιγμή οι σύμμαχοι στέλνουν σαμποτέρ να την καταστρέψουν. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερου Σκηνοθέτη στον Ντέηβιντ Λυν, Καλύτερου Ανδρικού Ρόλου στον Άλεκ Γκίνες και Καλύτερου Μουσικού Θέματος στον Μάλκολμ Άρνολντ.

Ο Θείος μου (Mon Oncle) του Ζακ Τατί (1958). Ο Τατί χρησιμοποιεί για δεύτερη φορά τον βουβό ήρωα του κύριου Υλώ για μια αριστουργηματική αντιμοντέρνα σάτιρα της μεταπολεμικής καταναλωτικής κοινωνίας . Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας.

Μπεν Χούρ (Ben Hur) του Γουίλλιαμ Γουαίηλερ (1959). Με τους Τσαρλς Ήστον, Στέφεν Μπόυντ, Τζακ Χώκινς, Χιουτζ Γκρίφιθ, Χάγια Χαραρήτ. Ένα κορυφαίο βιβλικό έπος που μιλά για την έννοια της τιμής, τον πατριωτισμό και το καθήκον προς την οικογένεια. Ενώ υπάρχουν μια αξέχαστη σκηνή αρματοδρομίας και ένα χριστιανικό τέλος. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Όσκαρ Καλύτερου Σκηνοθέτη στον Γουαίηλερ, Όσκαρ Καλύτερου Ανδρικού Ρόλου στον Τσαρλς Ήστον και Καλύτερου Δεύτερου Ανδρικού ρόλου στον Χιουτζ Γκρίφιθ.

Λώρενς της Αραβίας του Ντέηβιντ Λυν (1962). Το κορυφαίο δείγμα επικού κινηματογράφου για τον κορυφαίο βρετανό κατάσκοπο και εθνικό ήρωα Τ.Ε. Λώρενς (Πήτερ Οʼ Τουλ), που ένωσε τους Άραβες ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερου Σκηνοθέτη στον Ντέηβιντ Λυν και Καλύτερου Σάουντρακ στον Μισέλ Ζαρ.

Κάτω από το βλέμμα του Θεού (Lilies of the Field) του Ραλφ Νέλσον (1962). Με τους Σίντνεϋ Πουατιέ, Λίλια Σκάλα και Λίζα Μαν. Ο Χόμερ, ένας άνεργος περιφερόμενος μαύρος οικοδόμος, συμφωνεί να κτίσει μια εκκλησία για μια ομάδα Ανατολικοευρωπαίων καλογριών, που δραπέτευσαν στην Αμερική. Όμως εκείνος θεωρεί ότι είναι ο ίδιος που κτίζει την Εκκλησία, ενώ η αυστηρή ηγουμένη ότι είναι ο Θεός με όργανο τον Χόμερ. Όσκαρ Ερμηνείας στον Σίντνεϋ Πουατιέ.

Μαίρη Πόππινς (Mary Poppins) του Ρόμπερτ Στήβενς (1964). Με τους Τζούλι Άντριους και Ντιβ Βαν Ντάυκ. Μια ασυνήθιστη γκουβερνάντα φέρνει ζεστασιά , φαντασία αλλά και πειθαρχία στην οικογένεια ενός φαινομενικά ψυχρού τραπεζίτη. Μια γλυκιά επίθεση στις φεμινίστριες και τους καριερίστες, που βάζουν τις πολιτικές και επαγγελματικές τους ενασχολήσεις πάνω από την ανατροφή των παιδιών. Όσκαρ Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας για την Τζούλι Άντριους.

Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music) του Ρόμπερτ Γουάιζ (1965). Με τους Τζούλι Άντριους και Κρίστοφερ Πλάμερ. Μια νεαρή καλόγρια εγκαταλείπει το μοναστήρι για να γίνει, με συμβουλή της ηγουμένης, γκουβερνάντα στα επτά παιδιά ενός χήρου καπετάνιου του Αυστριακού ναυτικού. Ενώ όταν οι Γερμανοί εισβάλλουν στην πατρίδα της, ακολουθεί τον βαρόνο στην ελευθερία. Η αληθινή ιστορία της βαρόνης Φον Τραπ σε ένα ανυπέρβλητο μιούζικαλ που αποτελεί ιδανική διασκέδαση για όλη την οικογένεια. Κάποτε ο Πρόεδρος Ρέιγκαν δικαιολογήθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ότι δεν μελέτησε τους φακέλους της ημέρας, επειδή το προηγούμενο βράδυ η τηλεόραση έπαιζε την «Μελωδία της Ευτυχίας». Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας στον Ρόμπερτ Γουάιζ.

Ένας Άνθρωπος για Όλες τις Εποχές του Φρεντ Ζίμμερμαν (1966). Με τους Πωλ Σκόφιλντ, Γουέντυ Χίλλερ, Ρόμπερτ Σω. Η ιστορία του Σερ Τόμας Μορ, που αρνήθηκε να συμβιβασθεί στην θρησκεία του και να εκδώσει το διαζύγιο του Ερρίκου Ηʼ, ακόμα και όταν ήξερε ότι θα εκτελεστεί. Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερου Σκηνοθέτη στον Φρεντ Ζίμμερμαν και Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας στον Πωλ Σκόφιλντ.