Τεν Τεν: Ένας πολιτικώς μη-ορθός ήρωας επί της οθόνης

Προβάλλεται αυτή την εβδομάδα στους κινηματογράφους, η ταινία «Οι περιπέτειες του Τεν Τεν: Το μυστικό του Μονόκερου» του Στήβεν Σπίλμπεργκ και σε παραγωγή Πήτερ Τζάκσον. Πρόκειται για την πρώτη μετά από 42 χρόνια ταινία με ηθοποιούς που εμπνέεται από τον ομώνυμο ήρωα του Ερζέ με τον Τζέιμι Μπελ στον ρόλο του Βέλγου δημοσιογράφου, τον Άντυ Σάρκις (το Γκόλουμ του Άρχοντα των Δακτυλιδιών) στο ρόλο του Κάπταιν Χάντοκ και τον Ντάνιελ Κρέιγκ στον ρόλο του κακού Ιβάνοβιτς Σακχάριν.

Ο Τεν Τεν του Σπήλμπεργκ

«Το Μυστικό του Μονόκερου» βασίζεται σε τρεις περιπέτειες του ήρωα με το ατίθασο τσουλούφι: «Ο Καβούρας με τις χρυσές δαγκάνες», «Ο θησαυρός του Κόκκινου Ράκαμ» και το «Μυστικό του Μονόκερου». Είναι δε γυρισμένο ψηφιακά με την τεχνική motion capture, όπου πρώτα γυρίζονται οι κινήσεις των ηθοποιών και έπειτα μετατρέπονται σε τρισδιάστατες σεκάνς, από την εταιρεία ψηφιακών γραφικών του Πήτερ Τζάκσον, ο οποίος ετοιμάζει ήδη την δεύτερη ταινία με τον Τεν Τεν.

Σε αυτήν, ο εραστής της περιπέτειας Τεν Τεν, ανακαλύπτει σε καλή τιμή μια ρεπλίκα του Μονόκερου», ενός θρυλικού τρικάταρτου του 17ου αιώνα σε μια υπαίθρια αγορά των Βρυξελλών. Αυτήν την ρεπλίκα την εποφθαλμιά και ο αποφασισμένος για όλα συλλέκτης Ιβάνοβιτς Σακχάριν, καθώς κρύβει μια περγαμηνή, η οποία είναι το πρώτο στοιχείο για να βρει τον θησαυρό του θρυλικού πειρατή Κόκκινου Ράκαμ. Έτσι θα προσπαθήσει να βγάλει τον Τεν Τεν από την μέση. Όμως αυτό θα τον οδηγήσει σε ένα ταξίδι σε όλη την υφήλιο για αναζήτηση του θησαυρού του αυθεντικού «Μονόκερου» με την βοήθεια του Κάπταιν Χάντοκ και του Μιλού, ενός πανέξυπνου άσπρου φοξ τερριέ.

Τεν Τεν και Ντεγκρέλ

Όποιοι όμως ξέρουν καλά τα περί Τεν Τεν, γελούν ειρωνικά για την ενασχόληση του Σπήλμπεργκ με τον Βέλγο δημοσιογράφο. Και αυτό γιατί ο Τεν Τεν δεν υπήρξε ποτέ ένας πολιτικώς ορθός ήρωας. Κατʼ αρχήν, ο Ερζέ (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Ζωρζ Ρεμί) δημιούργησε τον Τεν Τεν για το παιδικό ένθετο της συντηρητικής Καθολικής εφημερίδας του Βελγίου «Εικοστός Αιώνας». Στην ίδια εφημερίδα δούλευε και ένας δημοσιογράφος που θα γινόταν θρύλος του εθνικιστικού κινήματος: ο Λεόν Ντεγκρέλ.

Ο Ντεγκρέλ θεωρούσε ότι η εφημερίδα ήταν πολύ στα δεξιά. Ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι ο Τεν Τεν ήταν εμπνευσμένος από μια φωτογραφία του ίδιου σε ηλικία 20 ετών. Μάλιστα μετά τον θάνατο του κυκλοφόρησε ένα βιβλίο του, το «Τεν Τεν, ο συναγωνιστής μου». Σε αυτό περιγράφει ότι μια μέρα μπήκε στα γραφεία της εφημερίδας με υπερμεγέθη παντελόνια του γκολφ, ένα είδος που φορούσαν πολύ οι παλιοί Γερμανοί αριστοκράτες. Από εκείνη την μέρα, ο Τεν Τεν του Ερζέ φορούσε τα θρυλικά παντελόνια του γκολφ. Όσο για τον Ερζέ θεωρήθηκε συνεργάτης των Γερμανών, επειδή δούλευε στην φιλογερμανική «Λε Σουάρ» (Η Νύχτα), όπως και ο μεγάλος φίλος του, Ντεγκρέλ, ηγέτης πλέον του κόμματος των «Ρεξιστών».

Εδώ να ξεκαθαρίσουμε ότι οι Ρεξιστές δεν ήταν φασίστες. Υπήρξαν μαχητικοί Καθολικοί, που ήθελαν να φέρουν μια ηθική και εθνική αναγέννηση μέσω της Κοινωνικής Διδασκαλίας της Καθολικής Εκκλησίας (Rerum Novarum, Quadragesimo Anno). Το πραγματικό όνομα τους ήταν «Κρίστους Ρέη» (Βασιλιάς Ιησούς) και το πήραν από το σύνθημα «Ζήτω ο Βασιλιάς Χριστός» των «Κριστέρος», των Μεξικανών Καθολικών επαναστατών. Ο ίδιος ο Ντεγκρέλ περιέγραφε το κόμμα του ως «μαχητικά Καθολικό, μαχητικά σοσιαλιστικό και μαχητικά αντικομμουνιστικό». Προτιμούσε δε τον κορπορατισμό, ως απάντηση στην κυριαρχία της τοκογλυφίας, από τον Καθολικό διανεμισμό της εποχής. Όμως από την στιγμή που άρχισε να έχει επαφές με τα φασιστικά κινήματα της Ευρώπης, οι επίσκοποι, που μέχρι τότε τον θεωρούσαν την μεγαλύτερη ελπίδα ενός ριζοσπαστικού Καθολικισμού, τον απαρνήθηκαν.

Όσο για την συνεργασία του με την εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία είχε μόνο ένα σκοπό: την αναβίωση του κράτους της Βουργουνδίας στα όρια που είχε επί Κάρολου του Γενναίου (1433-1477) . Αυτό θα συμπεριελάμβανε την Γαλλική Ελβετία (Ρομανδία), την Πικαρδία με την Αμιέν, την Καμπανία με Ρεμς και Τρουά, το Φρανς Κομτέ με την Ντιζόν, Νεβέρ, Αινό και το Λουξεβούργο. Ιδέα που ταυτιζόταν με παρόμοια οράματα του Χίμλερ, που ήθελε την Βουργουνδία αυτόνομη, αλλά με εθνικοσοσιαλιστική κυβέρνηση με καγκελάριους τον Ντεγκρέλ και τον ίδιο. Τέλος η αποστολή του Ντεγκρέλ στο Ανατολικό Μέτωπο είχε πάλι να κάνει με τον μαχητικό Καθολικισμό του που τον έκανε να θέλει να πολεμήσει ενάντια στην άθεη Σοβιετική Ένωση.

Η πολιτικώς μη-ορθή ιδεολογία του Τεν Τεν

Καθολικός και αντικομμουνιστής ήταν και ο διευθυντής του «Εικοστού Αιώνα» και αφεντικό του Ερζέ, αββάς Νομπέρ Βαλέζ (αυτά να τα βλέπουν κάποιοι που έχουν μετατρέψει την Ιερά Σύνοδο σε παράρτημα του ΣΥΡΙΖΑ). Έτσι η πρώτη ιστορία του Τεν Τεν ήταν «Ο Τεν Τεν στην χώρα των Μπολσεβίκων». Σε αυτήν ο αγαπημένος μας δημοσιογράφος αποστέλλεται μέσω Βερολίνου στην Μόσχα για να καταγράψει τις συνθήκες στις οποίες ζουν οι Ρώσοι υπό το καθεστώς του Στάλιν. Εκεί θα ανακαλύψει ότι οι μπολσεβίκοι κλέβουν το ψωμί του λαού, κάνουν νοθεία στις εκλογές και σκοτώνουν πολιτικούς αντιπάλους. Κλασσική είναι η σκηνή, όπου τρεις μπολσεβίκοι με ένα πιστόλι σε κάθε χέρι ρωτούν: «Όποιος έχει αντίρρηση για την λίστα (υποψηφίων) να σηκώσει το χέρι. Ποιος λέει «Όχι» στην λίστα;»

Στο «Ο Τεν Τεν στο Κονγκό», ο Ερζέ υποστήριζε, όπως και ο Βαλέζ, ότι η αποικιοκρατία στο Κονγκό είχε θετικά αποτελέσματα για τους μαύρους. Έτσι κάνει μάθημα ιστορίας στους μαύρους μαθητές: «Αγαπητοί φίλοι, σήμερα θα σας μιλήσω για την πατρίδα σας, το Βέλγιο». Αυτή η φράση θεωρήθηκε αργότερα «ρατσιστική» και «αποικιοκρατική» και στην δεκαετία του ʽ70 ο Ερζέ έκανε διάφορες τροποποιήσεις. Έτσι ο Τεν Τεν εμφανίζεται να λέει στο μάθημα μαθηματικών: «Θα αρχίσουμε από την πρόσθεση. Ποιος μπορεί να πει πόσο κάνουν 2+2; Κανείς;» Αλλά και αυτό θεωρήθηκε «ρατσιστικό» και πριν τέσσερα χρόνια η Βρετανική Επιτροπή Ισότητας απαίτησε να αποσυρθεί από την κυκλοφορία.

Όμως όπως λέει ο τεντενολόγος Χάρυ Τόμπσον, ο «Τεν Τεν στο Κονγκό» πρέπει να διαβάζεται έχοντας υπʼ όψιν την ευρωπαϊκή κοινωνία της δεκαετίας του ʽ30 και του ʽ40. Πιστεύει δε ότι ο Ερζέ δεν έγραψε την ιστορία για να είναι «επίτηδες ρατσιστική», αλλά για να δείξει την άποψη των Βέλγων που τότε ήταν «περισσότερο πατερναλιστικοί απέναντι στους μαύρους, παρά κακόβουλα ρατσιστές».

Όσο για το «Ο Τεν Τεν στην Αμερική», ο Ερζέ θεωρούσε την Αμερική μια χώρα γκάγκστερ και έπαιρνε την πλευρά των Ινδιάνων, αφού ήταν λαός που τους έκλεψαν την γη των προγόνων τους.

Τέλος στον «Μπλε Λωτό», ο Ερζέ περιγράφει την εισβολή των Ιαπώνων στην Μαντζουρία και παίρνει το μέρος των Κινέζων. Μάλιστα για αυτό, ο εθνικιστής ηγέτης της Κίνας Τσάνγκ Κάι Σεκ τον κάλεσε στην Κίνα, αλλά λόγω του πολέμου ο Ερζέ δεν μπόρεσε να ταξιδέψει.

Τελικά αξίζει η ταινία;

Τίποτα από αυτά δεν υπάρχει στο «Μυστικό του Μονόκερου». Πρέπει όμως να πούμε ότι με τις «Περιπέτειες του Τεν Τεν», ο Σπήλμπεργκ θυμάται την παλιά ιδιότητα του παραμυθά και μας προσφέρει μια χορταστική περιπέτεια που θα λατρέψει το ελληνικό κοινό. Και όχι άδικα, αν και εμείς πιστεύουμε ότι κάπως αμερικανοποιήθηκε ο αγαπημένος μας ήρωας. Την παράσταση την κλέβει άνετα ο Άντυ Σάρκις ως μονίμως μέθυσος και έτοιμος για καβγά Κάπταιν Χάντοκ. Πιστεύουμε δε ότι αυτήν την κωμική ταινία περιπέτειας και μυστηρίου θα την απολαμβάνει ο Ερζέ από εκεί ψηλά που βρίσκεται.