Ο Κέβιν Σπέησυ ως Ριχάρδος ο Γ' στην Επίδαυρο

Άρχισαν να διατίθενται από την Παρασκευή 8 Ιουλίου και να γίνονται ανάρπαστα τα εισιτήρια για τις τρεις παραστάσεις του «Ριχάρδου τον Γ'» του Σαίξπηρ με τον διάσημο ηθοποιό Κέβιν Σπέησυ στον ομώνυμο ρόλο και τον οσκαρικό Σαμ Μέντες στην σκηνοθεσία. Το κορυφαίο σαιξπηρικό έργο ανεβαίνει σε συμπαραγωγή του ιστορικού «Old Vic» του Λονδίνου, της «Μουσικής Ακαδημίας του Μπρούκλυν» και της «Neal Productions» σε τρεις παραστάσεις στις 29, 30 και 31 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου που αναμένονται να είναι το καλλιτεχνικό γεγονός του καλοκαιριού.

«Ο χειμώνας της δυσαρέσκειας μας»

Ο «Ριχάρδος ο Γ'» γράφηκε από τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ το 1570. Καταγράφει δε την μακιαβελική άνοδο στην εξουσία του τελευταίου του οίκου των Γιορκ, που το τέλος του σήμανε την άνοδο του οίκου των Τούντορ στην εξουσία.

Το έργο ξεκινά με τον Ριχάρδο, Δούκα του Γκλούτσεστερ να περιγράφει την άνοδο στην εξουσία του αδελφού του Εδουάρδου του Ε', μεγαλύτερου γιου του αποθανόντα Ριχάρδου, Δούκα του Γιορκ ως «χειμώνα της δυσαρέσκειας μας». Μια φράση που δείχνει την ζήλεια για την πετυχημένη διακυβέρνηση του αδελφού του. Ο Ριχάρδος είναι ένας «σακάτης, ένας παραμορφωμένος, ένας ατελής», που δεν τολμά να σταθεί μπροστά σε μια νύμφη. Όμως αυτή φράση δεν είναι παρά ένας τρόπος να μας κάνει να τον συμπαθήσουμε.

Στην πραγματικότητα ο Δούκας του Γκλούτσεστερ δεν σταματά να μηχανορραφεί, προσπαθώντας να στρέψει τους δύο αδελφούς του Εδουάρδο τον Ε' και Γεώργιο, Δούκα του Κλάρενς, τον ένα ενάντια στον άλλο με σκοπό να κερδίσει ο ίδιος τον θρόνο. Φυλακίζει τον Γεώργιος με υπονοούμενα περί προδοσίας και ανερυθρίαστα φλερτάρει και παντρεύεται την Άννα, χήρα του Πρίγκιπα της Ουαλίας, τον οποίο ο ίδιος σκότωσε. Όταν ο άρρωστος Εδουάρδος ο Δ' πεθαίνει, εκείνος διατάζει την δολοφονία του Γεώργιου και καταλήγει αντιβασιλέας του ανήλικου γιου του Εδουάρδου (ο οποίος ονομάζεται και αυτός Εδουάρδος).

Με την πρόφαση να προστατέψει τον πρίγκιπα της Ουαλίας και τον μικρότερο αδελφό του, τους καλεί να μείνουν στον Πύργο του Λονδίνου. Όμως με την βοήθεια του εξάδελφου του Μπάκιγχαμ, εκτελεί κάθε άρχοντα που μένει πιστός στον διάδοχο και μετά ανακηρύσσει τους δύο πρίγκιπες νόθους. Ο Μπάκιγχαμ τότε ζητά δημόσια από τον Ριχάρδο να γίνει ο ίδιος βασιλιάς και εκείνος παριστάνει ότι διστάζει να αποδεχθεί την τιμή. Στο τέλος όμως φυσικά την αποδέχεται.

«Το βασίλειο μου για ένα άλογο»

Όμως για να μπορεί να έχει ελπίδες για το στέμμα, ο Ριχάρδος ζητάει από τον Μπάκιγχαμ να δολοφονήσει τους δύο πρίγκιπες. Από εκείνη όμως την στιγμή, ο μέχρι εκείνη την στιγμή πιστός του Μπάκιγχαμ, συμμαχεί με τον Δούκα του Ρίτσμοντ, ο οποίος φέρνει στρατό από την Γαλλία για να πολεμήσει τον Ριχάρδο και να παντρευτεί την κόρη του αποθανόντος Εδουάρδου.

Οι δύο στρατοί κατασκηνώνουν στην Πεδιάδα του Μπόσγουορθ. Το βράδυ πριν από την μάχη, ο Ριχάρδος δέχεται την επίσκεψη των φαντασμάτων, όλων όσων σκότωσε και προδικάζουν τον θάνατο του. Πράγματι, ο Ρίτσμοντ συναντά στην μάχη τον Ριχάρδος που έχει μείνει χωρίς άλογο. Οι δύο άνδρες μονομαχούν και ο Ρίτσμοντ σκοτώνει τον Ριχάρδο και ανεβαίνει στον θρόνο ως Ερρίκος ο Ζ'. Έτσι τελειώνει ο Πόλεμος των Ρόδων και αρχίζει η διακυβέρνηση του οίκου των Τούντορ.

Θέματα του έργου

Ο «Ριχάρδος ο Γ'» είναι έμπλεος πολιτικών και φιλοσοφικών νοημάτων και γενικά θεωρείται από τα κορυφαία έργα του Σαίξπηρ. Το πρώτο από αυτά είναι η ιδέα της τύχης, ειδικά η διαμάχη ανάμεσα στην ελεύθερη θέληση και τον φαταλισμό του Ριχάρδου του Γ'

Επηρεασμένος από το βιβλίο του Τόμας Μορ για τον Ριχάρδο τον Γ', ο Σαίξπηρ τον περιγράφει ως εγκληματία και τύραννο. Όμως στην περιγραφή της διακυβέρνησης της Αγγλίας από τον Ριχάρδο έχουμε την Καλβινική άποψη περί θείας τιμωρίας. Ότι δηλαδή τα ιστορικά γεγονότα προκαθορίζονται από τον Θεό που συχνά τιμωρεί ένα κακό με ένα ακόμα μεγαλύτερο κακό.

Έτσι ο Ριχάρδος ο Γ' περιγράφεται ως κατάρα του Θεού για την εκθρόνιση του Ριχάρδου του Β' το 1399. Ενώ όλη η διαβολική πορεία του είναι μια επιχείρηση που θα ξεριζώσει το κακό από την Αγγλία και θα επαναφέρει στον κόσμο την θεόσταλτη καλοσύνη, που εκπροσωπείται από την νέα κυβέρνηση του Ερρίκου του Ζ'

Βέβαια υπάρχουν πολλοί που θα δουν αυτήν την άποψη απλώς σαν μια προσπάθεια του Σαίξπηρ για εξευμενισμό της βασίλισσας Ελισάβετ, η οποία ήταν μια Τούντορ. Όμως είναι πολύ ρηχό να θεωρούμε ένα τέτοιο αριστούργημα, απλώς ως προπαγάνδα για τον οίκο των Τούντορ.

Ένα άλλο βασικό θέμα είναι η γοητεία που ασκεί το κακό στους ανθρώπους. Βασικό παράδειγμα η Λαίδη Άννα που γοητεύεται από τον Ριχάρδο τον Γ', παρόλο που μέσα της ξέρει πολύ καλά ότι θα την σκοτώσει. Το ίδιο συμβαίνει και με ένα σωρό χαρακτήρες που αφήνουν τον Ριχάρδο να τους γοητεύσει με την εξυπνάδα του και την ευφράδεια του, παρακάμπτοντας την ανειλικρίνεια και την βία που ασκεί. Όμως έτσι σκάβουν οι ίδιοι τον τάφο τους.

Τελευταίο, αλλά πιο σημαντικό είναι η σχέση του Κυβερνήτη και του Κράτους. Ας μην ξεχνάμε ότι έχουμε ένα ιστορικό δράμα, που από την φύση του εμπεριέχει τις απόψεις του συγγραφέα περί σωστού κυβερνήτη και υγιούς διακυβέρνησης.

Σκηνές όπως αυτές στις οποίες οι απλοί άνθρωποι συζητούν, ο λόγος που βγάζει ο Μπάκιγχαμ προς τον λαό και η σκηνή όπου ο Ριχάρδος αποδέχεται το στέμμα, δείχνουν την επίδραση του αυλικού δράματος στις ζωές των απλών ανθρώπων.

Σε αντίθεση όμως με τους ευγενείς, ο απλός λαός δεν γοητεύεται από τον Ριχάρδο, αλλά τον φοβάται και δεν τον εμπιστεύεται. Είναι αυτή η αντιπολίτευση του λαού προς τον διεφθαρμένο Ριχάρδο, που θα χρησιμοποιήσει ο Ρίτσμοντ για να τον εκθρονίσει. Έχουμε δηλαδή μία ιδέα που επανέρχεται συνέχεια στα έργα του Σαίξπηρ, όπως ο «Άμλετ» και ο «Μακμπέθ». Ότι δηλαδή η ηθική η όχι ενός βασιλιά έχει άμεση επίδραση στην υγιή διακυβέρνηση της Πολιτείας. Έτσι ένα κράτος με κράτος με σωστό βασιλιά θα ανθίσει (όπως στην περίπτωση του βασιλιά Άμλετ, πατέρα του ομώνυμου ήρωα), ενώ υπό την διακυβέρνηση ενός κακού βασιλιά (Μάκμπεθ) θα υποφέρει.

Η παράσταση της Επιδαύρου

Η παράσταση του «Ριχάρδου του Γ'» από το «Bridge Project» συμπεριλαμβάνει πέρα από τον Κέβιν Σπέησυ στον ομώνυμο ρόλο και μια σειρά από ταλαντούχους ηθοποιούς του Γουέστ Έντ και του Μπροντγουαίη. Έτσι στον ρόλο της Δούκισσας του Γιορκ έχουμε την υποψήφια για Τόνυ (τα θεατρικά αντίστοιχα των Όσκαρ) Μώρην Άντερμαν. Στον ρόλο της Βασίλισσας Ελισάβετ έχουμε την Χέυδν Γκουήν, υποψήφια για Τόνυ για τον ρόλο της στον «Μπίλυ Έλιοτ». Έχουμε επίσης τον Τσακ Ιγούτζι ως Μπάκιγχαμ, την Γκέμα Τζόουνς στον ρόλο της Βασίλισσας Μαργαρίτας και τον Τσάντλερ Γουίλλιαμς στον ρόλο του Γεωργίου, Δούκα του Κλάρενς.

Παρόλο που ο Κέβιν Σπέησυ είναι γνωστός στην Ελλάδα ως αστέρας του Χόλυγουντ, στο εξωτερικό είναι πιο γνωστός ως θεατρικός ηθοποιός. Δεν είναι τυχαία καλλιτεχνικός διευθυντής και πρωταγωνιστής στο ιστορικό «Old Vic». Έτσι όποιος τον έχει λατρέψει στους «Συνήθεις Ύποπτους» και την «Αμερικάνικη Ομορφιά», θα έχει την ευκαιρία να τον δει να ξεδιπλώνει το ταλέντο του στον ρόλο του παραμορφωμένου και αδίστακτου Ριχάρδου του Γ'. Ένα ρόλο, που όπως λένε και οι κριτικοί στο εξωτερικό ήταν γεννημένος για να τον ερμηνεύσει.

Τα εισιτήρια για το Φεστιβάλ Αθηνών διατίθενται στην «Στοά Πεσμαζόγλου», Πανεπιστημίου 39, αλλά και τα βιβλιοπωλεία «Ελευθερουδάκης» και «Παπασωτηρίου».