Juno: μία επαναστάτρια ενάντια στην έκτρωση

Πλησιάζοντας η βραδιά της απονομής των 80ων Όσκαρ της Αμερικάνικης Ακαδημίας Κινηματογράφου, μια κομεντί ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες. Είναι η Juno (Odeon) του Τζέησον Ράιτμαν, που είναι υποψήφια για 4 Όσκαρ. Από αυτά το ένα για την ερμηνεία της υπέροχης 20χρονης ηθοποιού Έλεν Παίητζ στον ομώνυμο ρόλο. Σε αυτήν, η 16χρονη Τζούνο Μακ Γκραφ (Έλεν Παίητζ) είναι ένα ιδιόρρυθμο, πανέξυπνο, ετοιμόλογο και σαρκαστικό αγοροκόριτσο που ζει με τον πατέρα της (ο Τζ. Κ. Σίμμονς των τριών Spiderman) και την μητριά της (Άλισον Τζάνεϋ)σε μια κωμόπολη της Μινεσότα των Η.Π.Α. Έχει πάρει δε το όνομα της «από την Ήρα, την όμορφη αλλά κακιά γυναίκα του Δία». Πρόκειται για τον τύπο της επαναστάτριας της τάξης, αλλά με ένα τρόπο που σε κερδίζει από την πρώτη στιγμή.

Μια βραδιά θα κάνει για πρώτη φορά έρωτα με τον καλύτερο φίλο της, τον συνεσταλμένο και κρυφά ερωτευμένο μαζί της «σπασίκλα» Πώλι Μπήκλεϋ (Μάϊκλ Σέρα). Θα μείνει έγκυος και μέσα στον πανικό της θα κάνει τρία (!) τεστ εγκυμοσύνης. Όταν το ανακοινώσει στην καλύτερη της φίλη της Λήα (Ολίβια Θίρλμπυ), την απόλυτη cheerleader, εκείνη θα της πει να της κλείσει ραντεβού σε μια φεμινιστική οργάνωση για να κάνει έκτρωση.

Πριν από αυτό θα ανακοινώσει την εγκυμοσύνη στον Μπλήκεϋ και δεν θα της αρέσει που θα συμφωνήσει με την ιδέα της έκτρωσης. Στον δρόμο για την έκτρωση, η Τζούνο συναντά την φίλη της Σιν Τσιάο που κρατά ένα πλακάτ και φωνάζει τραγουδιστά «Όλα τα μωρά θέλουν να γεννηθούν». Στην σύντομη συνάντηση τους η φίλη της θα της πει ότι «τα αγέννητα μωρά έχουν νύχια». Θα είναι η φράση που θα λειτουργήσει ως καταλύτης στην απόφαση της να μην κάνει την έκτρωση. Μια ιδέα που θα γίνει οριστική όταν νοιώσει την αρνητική αύρα του δωματίου αναμονής. Όταν η Τζούνο βγει τρέχοντας από το κτίριο της οργάνωσης, η Κινέζα συμμαθήτρια θα της φωνάξει: «Ο Θεός εκτιμά το θαύμα σου».

Τότε θα αποφασίσει να δώσει το παιδί για υιοθεσία και θα βρει στις αγγελίες το γιάπικο ζευγάρι του Μαρκ και της Βανέσσα Λόρινγκ (Τζέησον Μπέητμαν και Τζένιφερ Γκάρνερ). Όταν δε αποφασίσει να ανακοινώσει την εγκυμοσύνη στους γονείς της, η μητριά της θα της προτείνει έμμεσα την έκτρωση, για να κάνει παιδί όταν θα είναι έτοιμη. Αλλά όταν η Τζούνο αρνηθεί, και οι δύο γονείς θα συμπαρασταθούν στην απόφαση της.

Εδώ έγκειται η πολιτική σημασία της ταινίας. Για δεκαετίες οι οργισμένες φεμινίστριες προσπαθούσαν να πείσουν τις γυναίκες ότι το σώμα τους ανήκει. Και όταν βρεθούν στην περίπτωση ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης να κάνουν έκτρωση. Και τώρα σε μια περίοδο «φιλελευθεροποίησης» του Χόλλυγουντ, έρχεται μια ταινία όπου η έκτρωση παρουσιάζεται ως κακό και η εγκυμοσύνη είναι προτιμότερη. Και μάλιστα στην ταινία αυτή, εκείνη που απορρίπτει την έκτρωση δεν είναι μια συντηρητική κοπέλλα του κατηχητικού, αλλά μια επαναστάτρια που αποφασίζει να κρατήσει το παιδί κόντρα στην ειρωνεία των συμμαθητών και τις συμβουλές των γνωστών της. Όχι μόνο αυτό, αλλά οι γονείς δεν παρουσιάζονται ως καταπιεστικά τέρατα, όπως γίνεται συνήθως. Ενώ η ίδια η Τζούνο δηλώνει στην φίλη της στην διάρκεια ενός πολύ συγκινητικού πρώτου υπερηχογραφήματος: «Έχω κάτι ιερό μέσα μου». Αυτό έκανε τους συντηρητικούς και χριστιανικούς κύκλους της Αμερικής να λατρέψουν την Juno για το μήνυμα της υπέρ της ιερότητας της ζωής (pro-life message όπως αποκαλείται). Από την άλλη, η υιοθεσία παρουσιάζεται ως ηρωική πράξη. Ενώ το μητρικό ένστικτο της Βανέσσα δεν στερεί τίποτα από την προσωπικότητα της ως επαγγελματίας η ως ολοκληρωμένο άτομο, όπως προπαγανδίζουν οι φεμινίστριες που έχουν κηρύξει πόλεμο στην μητρότητα.

Όμως η Juno είναι και μια ταινία για το πραγματικό νόημα της αγάπης σε όλα τα επίπεδα. Όταν μαζί με τον πατέρα της συναντά το ζευγάρι των Λόρινγκ, η Τζούνο δηλώνει ότι «θέλει να δώσει το παιδί σε ένα ζευγάρι που να ξέρει ότι θα το αγαπήσουν πραγματικά». Βέβαια η αποστειρωμένη Βανέσσα και ο Μαρκ, που προσπαθεί να πείσει ότι θέλει να γίνει πατέρας, δεν φαίνονται το ιδανικό ζευγάρι για να υιοθετήσουν το παιδί. Όμως η Βανέσσα δείχνει τουλάχιστον ότι θέλει φοβερά να γίνει μητέρα. Ενώ ο Μαρκ, που η Βανέσσα τον καταπιέζει και του εξαφανίζει την προσωπικότητα, θέλει να κάνει την επανάσταση του στα 40 του και να αφήσει την μουσική για διαφημιστική που γράφει για να γίνει ροκ σταρ! Αυτό σε αντίθεση με τον πατέρα της Juno που την συμβουλεύει «Βρες κάποιον που να σε δέχεται όπως είσαι». Ο Μαρκ θα βρει στην Τζούνο κάποιον να μοιρασθεί τις αγάπες του για το πανκ, τις αιματοβαμμένες ταινίες φρίκης και τα κόμικς. Όταν όμως της ανακοινώσει ότι θα αφήσει την Βανέσσα γιατί δεν την αγαπά πια, εκείνη θα διαμαρτυρηθεί: «Μπορεί να την αγαπήσεις ξανά! Δεν θέλω το παιδί μου να είναι σε μια χάλια οικογένεια όπως αυτές που ξέρω». Όσο για τον Μπλήκεϋ, η Τζούνο τον απομακρύνει στην αρχή, αλλά ζηλεύει όταν ακούει ότι θα πάει με άλλην στον χορό αποφοίτησης. Όμως στο τέλος αποφασίζει ότι δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτόν.

Δεν θα σας αποκαλύψουμε το τέλος, αλλά σε αυτό η ιερότητα της ζωής είναι πιο σημαντική από την κλασσική άποψη περί οικογενείας. Όσο για μας, την έχουμε δει τρεις φορές και κάθε φορά φαίνεται καλύτερη. Πιστεύουμε ότι η Έλεν Παίητζ θα έπρεπε να πάρει το Όσκαρ καλύτερης κωμικού για φέτος. Ενώ η Τζένιφερ Γκάρνερ αποδεικνύεται καλύτερη ηθοποιός από όσο την θεωρούσαμε, ιδίως στην συγκινητική σκηνή στο εμπορικό κέντρο που θα δέσει την τύχη της με αυτής της Τζούνο. Τέλος ως εθνικιστές δεν μπορούμε παρά να σκεφτούμε ότι σε μια χώρα που είναι πρωταθλήτρια στις εκτρώσεις, η ταινία θα έπρεπε να προβάλλεται στα λύκεια της χώρας.

* ο Γιώργος Πισσαλίδης είναι κριτικός κινηματογράφου και αυτήν την περίοδο συγγράφει το βιβλίο «Ο Σύγχρονος Κινηματογράφος της Δεξιάς».