Ο Ίων Δραγούμης και οι ιδέες του

Το να κρίνει κάποιος σήμερα μία μορφή όπως ο Ίων Δραγούμης προϋποθέτει, εκτός από βαθειά μελέτη και γνώση του έργου του, την χρησιμοποίηση όχι ορθολογιστικών μεθόδων ανάλυσης των ιδεών του. Αν ο Δραγούμης στήριζε τις απόψεις του, τις ιδέες του, το όραμά του για τον Ελληνισμό, σε πολιτικώς ορθά θεμέλια, τότε απλώς δεν θα ήταν ο Δραγούμης που όλοι οι Έλληνες εθνικιστές και πατριώτες θαυμάζουμε. Η οικονομική και κοινωνική του θέση του εξασφάλιζε από μόνη της μία διπλωματική σταδιοδρομία, η οποία θα μπορούσε να ήταν και λαμπρή, αν τη στήριζε στις βάσεις του «πολιτικώς ορθού».

Δεν το έπραξε όμως. Ο Ίων Δραγούμης επέλεξε τον δύσκολο δρόμο της αρετής, προτάσσοντας του δικού του, το συλλογικό, το εθνικό συμφέρον. Αγωνίστηκε με πάθος για την επικράτηση των απόψεων που πίστευε ότι θα ωφελούσαν τον λαό, την πατρίδα, το έθνος, τη φυλή. Πάλεψε με το κατεστημένο, αντί να σταθεί στη σκιά του και στη «στοργική» αγκαλιά του. Δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει σκληρή γλώσσα, προκειμένου να ξυπνήσει από τον λήθαργο τους συμπατριώτες του.

Αλήθεια, ας το σκεφτούμε λιγάκι: Τι θα την κάνει την Κωνσταντινούπολη όλος αυτός ο άθλιος εσμός των νεοελλήνων, αν ξαφνικά αύριο του την χάριζαν κάποιοι; Σίγουρα ένα απέραντο τσιφτετελάδικο! Γι' αυτό και ο Ίων πέταξε προκλητικά, κατάμουτρα στους αντίστοιχους ευδαιμονισμένους συμπατριώτες του: «Καλύτερα να την κρατήσουν οι Τούρκοι». Γι' αυτό και τους καθρέφτισε, διατυπώνοντας την νέα ελληνική πρόκληση: «Αν το έθνος το ελληνικό είναι τώρα πια ανάξιο για μεγάλα έργα, καλύτερα να μην υπάρχει». Ο πόνος που βγαίνει από τις φράσεις αυτές είναι ανείπωτος. Είναι ένας πόνος ψυχής ενός Έλληνα πατριώτη, διανοούμενου και αγωνιστή. Ένας πόνος που είναι αδύνατον να γίνει κατανοητός από όποιον προσπαθεί να εξηγήσει τον Δραγούμη με στείρες επιστημονικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις.

Ο Ίων Δραγούμης πάλεψε και πέθανε για τις ιδέες του. Αυτές οι ιδέες διαμόρφωσαν τις αξίες του ελληνικού εθνικισμού και είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που ο Ίων Δραγούμης είναι πράγματι ο πατέρας του. Ενός εθνικισμού που διακρίνεται από την έλλειψη μισαλλοδοξίας και από την ενσωμάτωση πανανθρώπινων αξιών, που ούτως ή άλλως ο λαός μας πρώτος διατύπωσε. Απαξιώνοντας τον Ίωνα Δραγούμη, απαξιώνουμε και τις ιδέες αυτές, που είναι στην ψυχή του κάθε Έλληνα. Τον δολοφονούμε για δεύτερη φορά...