Οι έμποροι θα βγουν στους δρόμους

Κατά την διάρκεια της προεκλογικής μου δραστηριότητος για τις εκλογές που μόλις πέρασαν είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ εκατοντάδες επιχειρήσεις συναδέλφων μου, εμπόρων. Αυτό μου έδωσε την δυνατότητα να καταγράψω κάποια από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει το μικρομεσαίο εμπόριο στην Ελλάδα και ειδικά στην Αθήνα. Κατέληξα λοιπόν στην θλιβερή διαπίστωση ότι ο μικρομεσαίος επιχειρηματίας, όχι μόνον είναι εντελώς περιθωριοποιημένος από το ελλαδικό κράτος, αλλά και απογοητευμένος σε τέτοιο βαθμό που αντιμετωπίζει την κρίση που μαστίζει τον κλάδο του με εντελώς μοιρολατρικό τρόπο.

Έμποροι με μεγάλη ιστορία στον χώρο δεν διστάζουν να ομολογήσουν ότι εργάζονται περιμένοντας απλά το τέλος. Καμμία όρεξη για δουλειά, καμμία όρεξη για δημιουργία. Η εργασία τους αποτελεί πλέον απλά ένα μεταβατικό στάδιο μέχρι την συνταξιοδότησή τους, την οποία περιμένουν με ανυπομονησία. Τα παιδιά τους έχουν φροντίσει να τα κρατήσουν μακριά από το επάγγελμά τους και οι επιχειρήσεις τους συντηρούνται διαρκώς συρρικνούμενες προς αποφυγήν της πτωχεύσεως. Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ μέχρι τις εκλογές τα σχολεία παρέμεναν κλειστά, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις δεν συνάντησα πουθενά κάποιον νεαρό ή νεαρά λυκειακής ηλικίας να βοηθά τους γονείς του στην δουλειά, κάτι που παλαιότερα ήταν σύνηθες φαινόμενο.

Γεννάται λοιπόν εύλογα το ερώτημα. Μήπως το ελληνικό μικρομεσαίο εμπόριο θα ακολουθήσει τον δρόμο της βιοτεχνίας - οικοτεχνίας και θα οδηγηθεί στον αφανισμό, δίνοντας την θέση του στα πολυκαταστήματα και την παροχή υπηρεσιών; Την απάντηση θα την δώσει μόνον ο χρόνος. Ωστόσο, όσο οι έμποροι παραδίδονται αμαχητί στις συγκυρίες που διαμορφώνονται από την νεοταξική βούληση που θέλει τον αφανισμό τους, τότε το τέλος δεν θ' αργήσει να 'ρθει.

Οι έμποροι όμως δεν είναι μία μικρή επαγγελματική τάξη. Σύμφωνα με έκθεση της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου: «Το Ελληνικό εμπόριο αντιπροσωπεύει το 27% των εργοδοτών της χώρας, το 23,1% των αυτοαπασχολουμένων και το 14,6% των μισθωτών. Η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη συγκεντρώνουν τον κύριο όγκο των απασχολουμένων με μη-μισθωτή απασχόληση και τα 2/3 των μισθωτών». Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ, «ο τομέας του εμπορίου απασχολούσε το 2005 περίπου 782.200 άτομα, μέγεθος που αντιστοιχεί στο 17,9% της συνολικής απασχόλησης στην ελληνική οικονομία». Όλοι οι παραπάνω δείκτες παρουσιάζουν ανοδική πορεία, ενώ αξιοσημείωτη είναι η συμμετοχή νέων από 15 έως 29 ετών που κυμαίνεται στο 26%, ποσοστό πολύ υψηλότερο από εκείνο της συμμετοχής αυτής της ηλικιακής ομάδος στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας (21%).

Είναι σαφές ότι η εικόνα που αντικρίζει κανείς κινούμενος στην αθηναϊκή αγορά και συνομιλώντας με τους εμπόρους δεν συμβαδίζει με την ανοδική πορεία που παρουσιάζει το ενδιαφέρον των Ελλήνων για το εμπόριο. Οι αριθμοί όμως δεν έχουν πάντοτε δίκιο. Πολλώ δε μάλλον είναι προϊόντα διαπιστώσεων και δεν μπορούν να προμηνύουν το μέλλον. Οι Έλληνες μπορεί να έχουν το εμπόριο στο αίμα τους, η επιθυμία όμως του ελλαδικού κράτους να τους κατευθύνει προς άλλους τομείς προς εξυπηρέτηση διεθνών οικονομικών συμφερόντων που πλαισιώνουν αυτό που ονομάζουμε «Παγκοσμιοποίηση» είναι αδιαμφισβήτητη.

Σ' αυτό το εχθρικό γι' αυτούς περιβάλλον οι έμποροι είναι εντελώς μόνοι. Μόνοι όχι μόνον ως επαγγελματική τάξη, αλλά και ως μονάδες. Η ανταγωνιστικότητα που συνοδεύει το επαγγελμά τους, αλλά και οι δυσμενείς για την οικονομία της χώρας συγκυρίες είναι οι κινητήριοι μοχλοί της μοιρολατρείας και της απαισιοδοξίας που τους διαφεντεύουν και τους οδηγούν στην κατάσταση που πιο πάνω περιέγραψα. Και είναι λογικό να μην μπορεί κανείς να αντιδράσει μόνος του. Ως ομάδα όμως;

Θα πει κανείς ότι οι έμποροι έχουν τους συνδικαλιστικούς τους φορείς. Ότι έχουν τους κατά τόπους συλλόγους τους και την Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου (Ε.Σ.Ε.Ε.). Όμως ποιο είναι ή ποιο θα μπορούσε να είναι το κύρος αυτών των φορέων όταν δεν έχουν όπλα για να διαπραγματευθούν για τα αιτήματά τους; Όταν η ΓΕ.Σ.Ε.Ε. και η ΑΔ.Ε.Δ.Υ θέλει να απαιτήσει κάτι έχει πληθώρα φοβήτρων να παρατάξει. Απεργίες, στάσεις εργασίας, πορείες, συγκεντρώσεις κ.λ.π. Όταν ο Σ.Ε.Β.Ε. θέλει να πιέσει δεν έχει παρά να κλείσει το μάτι στον κάθε κυβερνητικό παράγοντα που τυγχάνει να είναι συνομιλητής του, ενώ στις πολύ δύσκολες καταστάσεις υπάρχει και το lock-out. Σ' όλο αυτό το συνδικαλιστικό θέατρο η Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου δεν είναι καν κομπάρσος αλλά απλός θεατής. Συν τοις άλλοις έχει την τάση να αποτελεί απλά ένα σκαλοπάτι προς την πολιτική, κυρίως προς το κυβερνόν κόμμα.

Είναι λοιπόν ηλίου φαεινότερον ότι η συνδικαλιστική εκπροσώπηση των εμπόρων είναι ιδιαιτέρως υποβαθμισμένη, αφενός επειδή οι έμποροι δεν έχουν εφεύρει κάποιους τρόπους για διεκδικούν και να προασπίζονται τα συμφέροντά τους και αφετέρου διότι ο εργοδοτικός και δη ο εμπορικός συνδικαλισμός αποτελεί αρένα συγκρούσεως μικροκομματικών συμφερόντων και πολιτικών φιλοδοξιών. Και ναι μεν η πολιτική φιλοδοξία δεν είναι απαραίτητα κακός σύμβουλος - τρανό παράδειγμα η επιτυχημένη θητεία του κ. Φώλια στην προεδρεία της Ε.Σ.Ε.Ε. που τον οδήγησε στην Ευρωβουλή και στην κυβέρνηση - όμως δεν είναι δυνατόν ο συνδικαλισμός να αποτελεί υπηρέτη και χειροκροτητή κυβερνητικών χειρισμών, όταν μάλιστα οι τελευταίοι είναι άκρως βλαπτικοί για αυτά που εκπροσωπεί.

Τι λείπει λοιπόν; Λείπουν οι άνθρωποι που θα έχουν την δυνατότητα να εκφράσουν το συνδικαλιστικό κίνημα των εμπόρων αλλά και η φαντασία που θα οδηγήσει στην επινόηση νέων μεθόδων και τρόπων πιέσεως προς τους κυβερνώντες. Αυτή τη στιγμή ισχύει μόνον το αντίθετο. Η πλειοψηφία των μελών του διοικητικού συμβουλίου της Ε.Σ.Ε.Ε. αποτελείται από αυτοαπασχολουμένους, οι οποίοι καλούνται να διαπραγματευθούν τη συλλογική σύμβαση εργασίας, το ωράριο των επιχειρήσεων και τα ασφαλιστικά ζητήματα. Την ώρα δε που η συντριπτική πλειονότητα των εμπορικών επιχειρήσεων βρίσκεται στην Αθήνα, οι περισσότεροι στο διοικητικό συμβούλιο της Ε.Σ.Ε.Ε. προέρχονται από την επαρχία. Η δε συμμετοχή τους στα κοινά διακατέχεται συχνά από τοπικιστικά συμπλέγματα, σαν και αυτά που ενθαρρύνουν οι κατά τόπους εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων και μόνο να διχάσουν μπορούν.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν ρωτήσει ούτε το γείτονά τους για την γνώμη του και υποτίθεται ότι εκπροσωπούν τον εμπορικό κόσμο της χώρας. Δεν έχουν κάνει ούτε μία βόλτα στα εμπορικά καταστήματα και δίνουν την αίσθηση ότι ο ρόλος τους είναι απλά να υπογράφουν κατ' εντολήν τρίτων, χωρίς την παραμικρή διάθεση για πρωτοβουλία. Κι ενώ, όπως είπαμε, το ελληνικό εμπόριο καλύπτει ένα πολύ μεγάλο μερίδιο της ελληνικής οικονομίας και της απασχολήσεως, αν κάνει κανείς μία έρευνα στον δρόμο, ακόμη και οι περισσότεροι έμποροι δεν γνωρίζουν ποια είναι η Ε.Σ.Ε.Ε.

Αυτή η κατάσταση είναι που έχει οδηγήσει τον έμπορο σε μία απερίγραπτη μοναξιά. Σε μία απαξίωση κάθε συλλογικής προσπαθείας. Αυτή όμως η συλλογική κίνηση είναι που πρέπει οπωσδήποτε να γίνει για να υπάρξει ελπίδα. Οι άνθρωποι που θα ηγηθούν αυτής της προσπαθείας υπάρχουν. Τους έχω συναντήσει τόσο σε εμπορικούς συλλόγους, αλλά - αν θέλετε - και στα πεζοδρόμια των εμπορικών δρόμων της Αθήνας, να προσπαθούν όχι μόνον για τον εαυτό τους, αλλά και για το επάγγελμά τους, που ακολουθείται από εκατοντάδες χιλιάδες συναδέλφους τους.

Την ώρα λοιπόν που στην ιστοσελίδα της ΕΣΕΕ, στην ενότητα «Θέσεις ΕΣΕΕ» δεν υπάρχει κουβέντα για το παράνομο εμπόριο, δεν υπάρχει κουβέντα για τις πορείες στο κέντρο της Αθήνας, δεν υπάρχει λέξη για τα δημοτικά τέλη και την έλλειψη ανταποδοτικότητός τους, κάποιοι άλλοι μακριά από κομματικά συμπλέγματα και μωροφιλοδοξίες αγωνίζονται για τα προβλήματα της καθημερινότητος του μικρομεσαίου επιχειρηματία.

Αυτοί οι μικροί ηγέτες του πεζοδρομίου ήρθε καιρός να βγουν στην επιφάνεια και να δημιουργήσουν το εμπορικό κίνημα. Ένα κίνημα που θα φέρει τους εμπόρους στους δρόμους για να διεκδικήσουν όλοι μαζί τα αυτονόητα που δικαιούνται, ως ραχοκοκκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Αυτό είναι πολύ εύκολο και θα γίνει. Ο δρόμος άλλωστε δεν είναι μακρινός. Είναι μόνον μερικά μέτρα από την πόρτα κάθε εμπορικής επιχειρήσεως. Μία μικρή ώθηση χρειάζονται μόνον. Το πώς θα δοθεί αυτή θα το μάθετε σύντομα...