Milk: θα δικαιώσουν τα Όσκαρ την gay κοινότητα;

Δεκαπέντε μέρες μας μένουν για τα Όσκαρ και το Milk του Γκαν Βαν Σαντ απειλεί να κερδίσει όσα βραβεία δεν κέρδισε το Brokeback Mountain του Ανγκ Λι. Πρόκειται για την βιογραφία του Αμερικανο-Εβραίου πολιτικού και ακτιβιστή Χάρβεϋ Μιλκ, που υπήρξε ο πρώτος δηλωμένος ομοφυλόφιλος που εκλέχθηκε στο δημοτικό συμβούλιο του Σαν Φραγκίσκο και που το 1979 δολοφονήθηκε μαζί με τον δήμαρχο Τζωρτζ Μασκάνο από τον συντηρητικό δημοτικό σύμβουλο Νταν Γουάιτ.

Η ταινία με τον Σων Πεν στον ομώνυμο ρόλο, είναι υποψήφια για 8 Όσκαρ, ανάμεσα τους αυτά της καλύτερης ταινίας και πρώτου ανδρικού ρόλου. Ενώ η έξοδος της στην Αμερική συνέπεσε με την διαμάχη για την 8η Τροπολογία που απαγορεύει τον γάμο ανάμεσα σε άτομα του ίδιου φύλου. Έτσι δεν μπορεί παρά να μας ενδιαφέρει μία ταινία που η πιθανή βράβευση της θα σημαίνει πολλά για την μέση Αμερική, και κατά συνέπεια τον υπόλοιπο κόσμο.

Αρχικά θα πρέπει να πούμε ότι αντίθετα με το Brokeback Mountain, όπου υπάρχει η ενοχή και κάλυψη για την σχέση ανάμεσα στους δύο εραστές, το Milk είναι μία δίχως όρια και αιδώ εξύμνηση του ομοφυλοφιλικού έρωτα. Έτσι από την αρχή της ταινίας, όπου ο Χάρβεϋ Μιλκ (Σων Πεν) συναντά τον εραστή του Σκοτ Σμιθ (Τζέημς Φράνκο) έχουμε την προκλητική επίδειξη του διεστραμμένου έρωτα δύο ανδρών. Βέβαια αυτή η ξεδιάντροπη συμπεριφορά είναι κάτι που ταιριάζει γάντι στον Χάρβεϋ Μιλκ, ο οποίος πίστευε ότι οι ομοφυλόφιλοι πρέπει να «βγουν από την ντουλάπα» και να δηλώσουν στους άλλους την σεξουαλική ταυτότητα τους. Μπορεί να μην βλέπουμε σκληρές σκηνές, αλλά όλα τα άλλα με τα οποία σχετίζουμε τον ομοφυλοφιλικό έρωτα, τα βλέπουμε επί σκηνής.

Έτσι ο Μιλκ και ο Σκοτ φιλιούνται αηδιαστικά φανερά στην μέση του δρόμου του Σαν Φραγκίσκο, θέλοντας να μας πείσουν ότι όλα αυτά είναι «φυσιολογικά». Και μάλιστα η ταινία στην Ελλάδα είναι κατάλληλη άνω των 13 χρόνων! Ενώ σε κάποια πολιτική συνάντηση σε σπίτι κάποιος βάζει λεφτά μέσα από την ζώνη του πιτσαδόρου, λες και είναι go-go boy. Και φυσικά δεν λείπει η πολύχρωμη παρέλαση της «ξεφωνημένης περηφάνιας» και η disco, ως μουσική των gay με φιγούρες όπως ο Sylvester.

Μέχρι το 1972, ο Χάρβεϋ Μιλκ ζούσε στην Νέα Υόρκη και έκρυβε την ταυτότητα του. Όμως η γνωριμία του με τον Σκοτ τον έφερε στο Σαν Φραγκίσκο, την πόλη με τους περισσότερους ομοφυλόφιλους. Εκείνη όμως την περίοδο το Χάιτ Άσμπουρυ, η Μέκκα των χίππις και του ελεύθερου έρωτα στην δεκαετία του ΄60, είχε παρακμάσει λόγω της αύξησης του εγκλήματος. Έτσι οι δύο εραστές κατευθύνονται στην συνοικία Κάστρο, μια περιοχή συντηρητικών και θρησκευόμενων Ιρλανδών. Έτσι από την αρχή αποζητούν την πρόκληση και την μη-ένταξη. Αυτό βέβαια δίνει στον σκηνοθέτη Γκας Βαν Σαντ και τον σεναριογράφο Ντάστιν Λέηνς Μπλακ την ευκαιρία να μετατρέψουν τον Mίλκ σε αγωνιστή των πολιτικών «δικαιωμάτων».

Μας δίνει επίσης, μια εικόνα του πως λειτουργούν τα συνδικάτα και τα λόμπυ στην Αμερική. Έτσι μας δείχνει την πολιτική άνοδο του Μιλκ από απλό φωτογράφο σε «δήμαρχο της Κάστρο Στρητ» και δημοτικό σύμβουλο, καθώς και τις συμμαχίες του με τα συνδικάτα. Πρέπει να πούμε ότι ο Μιλκ υπήρξε διάσημος για τον αγώνα που κατέβαλε ενάντια στην 6η Τροπολογία που απαγόρευε σε ομοφυλόφιλους και λεσβίες, αλλά και όσους τους στηρίζουν, να δουλεύουν σε δημόσια σχολεία. Ενώ έμεινε γνωστός για την κλασσική του φράση «Λέγομαι Χάρβεϋ Μιλκ και είμαι εδώ για να σας στρατολογήσω» με την οποία ξεκίναγε τις ομιλίες του.

Σημαντική είναι η σκηνή που ο Μιλκ αλλάζει την δημόσια εικόνα του από χίπις σε κουστουμαρισμένο πολιτικό. Μάλιστα η καριέρα του παίρνει τα πάνω της όταν τα διάφορα έντυπα τον αναφέρουν ως πετυχημένο επιχειρηματία. Όπως λέει και ο ίδιος: «Είμαι ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας που τυχαίνει να είμαι gay». Κάτι που δείχνει ότι ο καπιταλισμός δεν νοιάζεται για την ηθική υπόσταση του καθενός και δέχεται και τον πιο διεστραμμένο φτάνει να είναι επιτυχημένος. Έτσι βέβαια σπάει την κοινωνική συνοχή και δεν δικαιούται να ισχυρίζεται ότι υποστηρίζει τις παραδοσιακές και εθνικές αξίες.

Βέβαια η παραδοσιακή Αμερική δεν έμεινε απαθής. Έτσι η ταινία δείχνει την διαμάχη της τραγουδίστριας της κλασσικής ποπ, Ανίτα Μπράιαντ, με την gay κοινότητα της Φλόριντα και της υπόλοιπης Αμερικής. Η Μπράιαντ είχε ιδρύσει την οργάνωση «Σώστε τα Παιδιά μας» βασισμένη «στις Χριστιανικές αξίες για την αμαρτωλή φύση της ομοφυλοφιλίας και την στρατολόγηση και σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών από ομοφυλόφιλους, τις οποίες αντιλαμβανόμαστε ως απειλή». Εκείνο που ισχυριζόταν και που δείχνει η ταινία χρησιμοποιώντας επίκαιρα της εποχής, ήταν: «Αυτό που θέλουν πραγματικά αυτοί οι άνθρωποι και κρύβονται πίσω από δυσκολονοήτους νομικούς όρους είναι το νόμιμο δικαίωμα να προτείνουν στα παιδιά μας ότι ο δικός τους τρόπος ζωής είναι ένας αποδεκτός και εναλλακτικός τρόπος για να ζει κανείς» (άποψη που ακόμα προωθούν). Και πρόσθεσε: «Θα ξεκινήσω μία σταυροφορία για να το σταματήσω που δεν έχει ξαναδεί αυτή η χώρα».

Στην διάρκεια αυτής της σταυροφορίας θα δήλωνε: «Ως μητέρα ξέρω ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι ανίκανοι για αναπαραγωγή. Έτσι πρέπει να στρατολογήσουν τα δικά μας παιδιά». Kαι «Αν οι ομοφυλόφιλοι αποκτήσουν δικαιώματα, θα πρέπει να δώσουμε και σε πόρνες και κτηνοβάτες». Με άλλα λόγια βλέπουμε την γέννηση της μαχητικής Χριστιανικής Δεξιάς μέσα από την δημιουργία ενός ηθικού και πολιτικού προβλήματος. Όμως όσο αφορά την Ελλάδα, φοβόμαστε ότι θα πρέπει να χάσει η ΝΔ την εξουσία και να προηγηθεί ο διαχωρισμός Εκκλησίας - Κράτους για να δούμε Χριστιανούς και δεξιούς στα πεζοδρόμια.

Αυτήν την ηγέτειρα της Χριστιανικής Δεξιάς ο Χάρβεϋ Μιλκ και οι υπόλοιποι γκαίη ακτιβιστές την παρουσιάζουν ως «κήρυκα μίσους». Όμως όταν χάνουν τον αγώνα για την 6η Τροπολογία βγαίνουν στον δρόμο φωνάζοντας: «Ανίτα λες ψέματα! Θα σου βάλουμε φωτιά!» Ποιος είναι λοιπόν ο κήρυκας μίσους;

Από την άλλη η ταινία δεν παρουσιάζει τον Νταν Γουάιτ ως έναν παρανοϊκό Χριστιανό και γενικά δεν δαιμονοποιεί (πολύ έξυπνα) το χριστεπώνυμο πλήθος. Εξ' άλλου ο Βαν Σαντ δεν παίζει τόσο το χαρτί της gay ταινίας, όσο της ταινίας για ένα ιερομάρτυρα που πάλεψε για δικαιώματα μειονοτήτων, κάνοντας τον Μιλκ πρότυπο και για πολλές άλλες κοινωνικές ομάδες. Αυτός είναι ο λόγος που δεν έγινε ντόρος γύρω από την ταινία με τον τρόπο που έγινε με το Brokeback Mountain. Όμως αυτή είναι μια πιο ύπουλη μέθοδος για να δικαιωθεί ηθικά η ομοφυλοφιλία. Μάλιστα σε περιόδους που στην Ελλάδα προωθείται ο γάμος ομοφυλοφίλων η βράβευση ή όχι του Milk έχει σημασία για τους οπαδούς των παραδοσιακών αξιών.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο Σων Πεν δεν είναι άπαιχτος ως ηθοποιός, κάτι που ξέραμε ήδη από την εποχή που υποδυόταν τον θανατοποινίτη ρατσιστή στο «Θα Ζήσω» του Τιμ Ρόμπινς η τον χαροκαμένο πατέρα στο «Μυστικό Ποτάμι» του Κλιντ Ήστγουντ. Τι να το κάνουμε όμως, όταν η ταινία διαδίδει τέτοιες αξίες;

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 14ης Φεβρουαρίου 2009 της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.