2009: αγωνίες και ελπίδες

Τώρα που τελειώνει αυτό το έτος, όλοι κάνουμε τον απολογισμό μας για όλα όσα μας επεφύλαξε το παρελθόν, αλλά και τον προγραμματισμό μας για το ερχόμενο 2009. Και η αλήθεια είναι ότι όσα χρόνια ασχολούμαι με την πολιτική δεν θυμάμαι χρονιά που να την περιμένουμε με τέτοιο σφίξιμο στο στομάχι, με την εντύπωση ότι μοιάζει με ένα θεόρατο κύμα που το βλέπουμε να έρχεται, είμαστε σίγουροι για την καταστροφική δύναμή του μα και ταυτόχρονα δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε περισσότερο από το να το κοιτάμε. Έχω την αίσθηση ότι το σύνολο των ηγετών μας, των πολιτικών, πνευματικών και οικονομικών μας ηγεσιών, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, εκείνο που κάνουν είναι να κοιτάνε με γουρλωμένα μάτια την επερχόμενη καταστροφή.

Και ίσως αλλού κάτι παλεύουν να κάνουν: να μειώσουν τα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών, να ενισχύσουν την ρευστότητα των τραπεζών, να ενισχύσουν την ζήτηση στην αγορά, μήπως και μπορέσουν να αποφύγουν τα χειρότερα. Στην Ελλάδα όμως η πολιτική ηγεσία παρακολουθεί αποσβολωμένη την διάλυση του κοινωνικού ιστού, την ανεξέλεγκτη μεταναστευτική ροή, την μεταβίβαση της εξουσίας στις ορδές της Άκρας Αριστεράς, την ανάπτυξη της εγκληματικότητας των ανηλίκων, την διάλυση του εκπαιδευτικού συστήματος, την αύξηση της ανεργίας, τις χρεοκοπίες των επιχειρήσεων.

Και όμως μπροστά σε αυτό το δαντικό τοπίο της κολασμένης πραγματικότητάς μας, οι αυτιστικοί πολιτικοί του δικομματισμού ασχολούνται με το ποιος θα γίνει υπουργός και υφυπουργός. Οι πρυτάνεις παραιτούνται και μετά ξεπαραιτούνται, οι υπουργοί παραιτούνται, αλλά η παραίτησή τους δεν γίνεται δεκτή, ενώ οι «θαρραλέοι» αρχηγοί αναλαμβάνουν την ανεύθυνη πολιτική ευθύνη. Σε αυτόν τον τόπο όλοι έστρεψαν την πλάτη τους ο ένας στον άλλον: οι πολίτες στους πολιτικούς, οι πολιτικοί στους πολίτες, οι φοιτητές στους καθηγητές, οι μαθητές στους δασκάλους, η πολιτική ηγεσία στην αστυνομία, η αστυνομία στην πολιτική ηγεσία. Κανείς δεν μιλάει με οποιονδήποτε, όλοι όμως συνεχίζουν την ζωή τους σαν να μην συμβαίνει τίποτε και ας είναι προφανές, και ας το βλέπουν το τσουνάμι που έρχεται. Business as usual.

Τι μπορεί λοιπόν κανείς να ελπίζει για το 2009; Το μόνο που μπορεί να ελπίζει είναι να μην συμβούν τα χειρότερα: Να μην δούμε την ανεργία να ανεβαίνει στο 11% ή στο 12%, να μην τεθεί η χώρα σε επιτήρηση, να μην αναγκαστούμε να ζητήσουμε χρήματα από το ΔΝΤ, να μην γίνουμε θύματα της εγκληματικότητας, να ελπίσουμε ότι τα παιδιά μας δεν θα μπλέξουν σε καμία συμμορία της γειτονιάς ή δεν θα πέσουν στα ναρκωτικά, να ελπίσουμε ότι τα σχολεία και τα πανεπιστήμια θα έχουν λιγότερες καταλήψεις από πέρσι, ότι οι κουκουλοφόροι δεν θα επιδράμουν άλλη φορά να τελειώσουν ό,τι απέμεινε, να ελπίσουμε ότι τα επιτόκια δεν θα ακριβύνουν άλλο, ότι θα καταφέρουμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς μας. Εντάξει, να ελπίσουμε και το σημαντικότερο που ελπίζουμε πάντα: ότι θα είμαστε καλά, μαζί με όσους αγαπάμε.

Θα τολμούσε κανείς να ελπίσει και σε κάτι περισσότερο: ότι συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα της καταστάσεως οι πολιτικοί θα άρχιζαν να σκέφτονται πάνω στα αίτια της κακοδαιμονίας αυτού του τόπου, ότι θα αναρωτιόντουσαν γιατί η οικονομία είναι τόσο λίγο ανταγωνιστική, οι δημόσιες υπηρεσίες τόσο ανεπαρκείς, το Ελληνικό Δημόσιο τόσο σπάταλο, το περιβάλλον μας τόσο πληγωμένο. Και αναζητώντας τις αιτίες θα πρότειναν κάποιες λύσεις όχι απαραίτητα εκτός των ιδεολογικών τους πλαισίων αλλά πέρα από τα μικροκομματικά τους συμφέροντα. Όχι απαραίτητα σε σύγκρουση με τις ηθικές τους προσταγές, αλλά πάντως λύσεις που θα υπακούουν σε μία στοιχειώδη κοινή λογική. Και τελικά θα μπορούσε να ελπίζει κανείς ότι ο πολιτικός διάλογος και η πολιτική αντιπαράθεση θα αποκτούσε ένα νόημα, ένα περιεχόμενο άλλο, πραγματικό, με αληθινές προκλήσεις. Η πολιτική θα συνέδεε ξανά την καρέκλα, το αξίωμα όχι με μικροματαιοδοξίες και με αμφίβολη ηθική καριέρες, αλλά με την δυνατότητα να εφαρμοστούν ενορατικές, έξυπνες και ταυτόχρονα ρεαλιστικές πολιτικές.

Και τέλος θα μπορούσε να ελπίσει κανείς ότι τα μέσα ενημέρωσης θα καταλάβαιναν την τεράστια σημασία τους, όχι για την τσέπη των αφεντικών τους, όχι για να χαϊδέψουν τα αυτιά των τηλεθεατών τους προσφέροντας τους κοκκορομαχίες, αλλά επιτέλους για να ενημερώσουν, να προβάλλουν τις επιλογές, να φωτίσουν τα επιχειρήματα.

Αν συνέβαιναν όλα αυτά μπορεί και οι πολίτες να άρχιζαν να αντιλαμβάνονται την σημασία της εθνικής και κοινωνικής αλληλεγγύης, την ματαιότητα της αέναης ηδονοθηρίας, την τεράστια ανάγκη να σκεφτόμαστε την συλλογικότητα, να βλέπουμε και πέρα από την μύτη μας, την αμεσότητα της σύνδεσης ελευθερίας και ευθύνης.

Ίσως λοιπόν μέσα σε αυτό το ζοφερό μέλλον να υπάρχει και μία αχτίδα φωτός: ότι αυτή η βαθιά κρίση θα μας κάνει τους πολίτες πιο υπεύθυνους, τους πολιτικούς ορθολογικότερους και πιο γενναίους, το πολιτικό μας σύστημα πιο ακέραιο. Άλλωστε η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.