Ο Μπόμπυ Σαντς και η λαϊκή μούσα

Έκλεισαν την 5 Μαΐου 2011, τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Ιρλανδού εθνικιστή Μπόμπυ Σαντς, μέλους του προσωρινού IRA και βουλευτή του «Σιν Φέιν», που πέθανε μετά από 66 μέρες απεργίας πείνας στις φυλακές Λονγκ Κες. Ως εθνικιστές αποφασίσαμε να τιμήσουμε τον Μπόμπυ Σαντς και να δούμε πως τον εξύμνησε η λαϊκή μούσα.

Ο Μπόμπυ Σαντς γεννήθηκε στις 9 Μαρτίου 1954 στην υπό κατοχή Βόρεια Ιρλανδία. Η οικογένεια του ήταν καθολικοί που ζούσαν σε μια συνοικία, στα νότια προάστια του Μπέλφαστ, όπου κυριαρχούσαν οι διαμαρτυρόμενοι Ενωτικοί. Αυτός ήταν ο λόγος που μετακόμισε δυο φορές πριν καταλήξει το 1972 στο Δυτικό Μπέλφαστ, όπου και παντρεύτηκε.

Όταν ο Σαντς φτάνει στο Μπέλφαστ, οι «Ταραχές» έχουν ξεκινήσει τρία χρόνια πριν. Πρέπει όμως να ξεκαθαρίσουμε κάτι για την σημαντική αυτή περίοδος του Ιρλανδικού εθνικισμού. Επηρεασμένοι από την ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς στα πανεπιστήμια και στα πεζοδρόμια, πολλοί προσπαθούσαν ώστε το «Σιν Φέιν» και ο IRA να πάρουν μαρξιστική χροιά. Όμως η πλειοψηφία των εθνικιστών αντιστεκόταν, προτιμώντας την εθνικιστική σοσιαλδημοκρατία, που ήταν η επίσημη ιδεολογία του αρχικού Σιν Φέιν. Έτσι δημιουργούνται το «Προσωρινό Σιν Φέιν» και ο «Προσωρινός IRA». Αυτή η πτέρυγα του Ιρλανδικού εθνικισμού είναι αντιμαρξιστική και προτιμά τον ένοπλο αγώνα, παρά την πολιτική μάχη μέσω του αγγλικού κοινοβουλίου.

Ο Μπόμπυ Σαντς κατατάσσεται στον Προσωρινό IRA, μετά τα γεγονότα της «Ματωμένης Κυριακής» (30/1/1972), που σήμαναν το τέλος των ψευδαισθήσεων περί ειρηνικής επιλύσεως του Ιρλανδικού προβλήματος. Θα συλληφθεί τον Οκτώβριο του 1972 για οπλοκατοχή και θα απελευθερωθεί το 1976.

Με την απελευθέρωση του 1976, ο Σαντς ήδη πατέρας ενός τρίχρονου γιου, θα επαναδραστηριοποιηθεί στον IRA. Θα συλληφθεί τον Οκτώβριο του 1976 και το 1977 θα καταδικαστεί για επίθεση στην Βασιλική Αστυνομία του Μπέλφαστ και συμμετοχή σε βομβιστική επίθεση. Δύο αλληλένδετες πράξεις για την αστυνομία. Για το δεύτερο δεν υπήρξαν αποδείξεις. Για το πρώτο, οι σφαίρες που παρουσίασε η διωκτική αρχή είχαν χρησιμοποιηθεί μετά την βομβιστική επίθεση. Παρ' όλα αυτά, ο Σαντς θα φυλακιστεί για 14 χρόνια στην φυλακή ασφαλείας του Κεν Λος (ή HM Maze). Εκεί ο Σαντς θα γίνει ο αρχηγός της ομάδας του IRA.

Όμως η βρετανική κυβέρνηση είχε ήδη περάσει μία νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία οι Ιρλανδοί Εθνικιστές (έτσι πρέπει να μεταφράζεται το Republicans) συλλαμβανόταν ως ύποπτοι για «εγκληματική συνωμοσία» και κατά επέκταση θεωρούντο «εγκληματίες». Αυτό σήμαινε ότι μπορούσαν να βασανισθούν και να περάσουν δίκη χωρίς μάρτυρες. Επίσης αυτό ερχόταν σε αντίθεση με το ειδικό καθεστώς πολιτικού κρατουμένου που είχε κερδηθεί το 1972, μετά από μία απεργία πείνας.

Η αντίδραση ήταν η «διαμαρτυρία της κουβέρτας» του 1976, όπου οι Εθνικιστές αρνούνται να φορούν ρούχα φυλακισμένου και η «διαμαρτυρία της βρωμιάς» του 1978, όπου καλύπτουν με κόπρανα τους τοίχους των φυλακών. Το αποκορύφωμα όλων αυτών των ενεργειών ήταν η απεργία πείνας τον Μάρτιο του 1981. Αρχηγός ο Μπόμπυ Σαντς και με τους εξής στόχους:

• Το δικαίωμα να μην φορούν φόρμες φυλακής
• Το δικαίωμα να μην κάνουν δουλειές στην φυλακή
• Το δικαίωμα να έχουν σύνδεση με τους άλλους φυλακισμένους και να οργανώνουν εκδηλώσεις επιμόρφωσης και ψυχαγωγίας
• Το δικαίωμα μιας επίσκεψης, ενός γράμματος και ενός πακέτου κάθε εβδομάδα
• Την πλήρη αποκατάσταση της υγείας που χάθηκε με την απεργία

Από την αρχή της απεργίας και για 17 μέρες, ο Μπόμπυ Σαντς κρατά ημερολόγιο. Εκεί μέσα, δίνει έναν από τους καλύτερους ορισμούς του Εθνικισμού: «Δεν θα υπάρξει ποτέ ειρήνη στην Ιρλανδία μέχρι την στιγμή που αποχωρήσει η ξένη, καταπιεστική Βρετανική παρουσία, αφήνοντας όλους τους Ιρλανδούς ως μία ενότητα να ελέγχουν τις υποθέσεις τους και να καθορίζουν τα πεπρωμένα τους ως κυρίαρχος λαός, ελεύθεροι στο μυαλό και το κορμί, ξεχωριστοί και διακριτοί φυσικά, πολιτιστικά και οικονομικά».

Όμως η Μάργκαρετ Θάτσερ απαντά «όχι» σε όλα τα αιτήματα. Τότε ο Μπόμπυ Σαντς, παίρνει μέρος εκλογές για να σωθεί, κερδίζοντας 30.000 ψήφους. Γίνεται έτσι ο νεότερος βουλευτής της εποχής. Όμως στις 5 Μαΐου 1981, μετά από 66 μέρες απεργίας πείνας αφήνει την τελευταία του πνοή.

Από τον κόσμο της παραδοσιακής φολκ, πολλοί ήταν που εξύμνησαν τον μαρτυρικό θάνατο του Μπόμπυ Σαντς. Το πιο διάσημο τραγούδι είναι το «The People's Own MP» (Ο βουλευτής του λαού) του εθνικιστή Μπρους Σκοτ, ερμηνευμένο από τον διάσημου Ιρλανδό φολκ τραγουδιστή Κρίστυ Μουρ:

Ακόμα πιο οργισμένο ήταν το «Bobby Sands, MP» (Βουλευτής Μπόμπυ Σαντς) του Ιρλανδο-αμερικάνικου φολκ πανκ συγκροτήματος των «Black 47 Black 47»:

Τέλος ο διάσημος Σκωτσέζος φολκ τραγουδιστής Έρικ Μπογκλ, που επί χρόνια ζει στην Νέα Ζηλανδία, έγραψε το μελαγχολικό «The Sign» (Το γραμμένο σύνθημα):