Καλή λευτεριά λοιπόν

Η εορτή της Παναγίας, ο Δεκαπενταύγουστος, αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης και ειδικότερα της Ορθοδοξίας. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει επικρατήσει να χαρακτηρίζεται και ως το «Πάσχα του καλοκαιριού». Η ευχή λοιπόν που ακούγεται μερικές ημέρες πριν μεταξύ συγγενών και φίλων «καλό Δεκαπενταύγουστο» υποδηλώνει αφενός την προσμονή αυτής της σημαντικής ημερομηνίας και αφετέρου την επιθυμία να περάσουμε όλοι χαρούμενα και ευτυχισμένα.

Επειδή το όνομα της «Παναγιάς» είναι ιδιαιτέρως οικείο και ψυχικά γαλήνιο, και ως λέξη πολύ πιο εύκολη να ειπωθεί σε σχέση με την εξασύλλαβη λέξη «Δεκαπενταύγουστος», σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας είχε επικρατήσει η ευχή «καλή Παναγιά», που δηλώνει ακριβώς το ίδιο πράγμα, δηλαδή την ευχή να περάσουμε όλοι χαρούμενα και ευτυχισμένα την γιορτή της Παναγίας μας. Με την εξάπλωση του Διαδικτύου αλλά και των λοιπών μέσων επικοινωνίας, αυτή η εκδοχή της ευχής εξαπλώθηκε και έγινε πολύ πιο οικεία στους περισσότερους Έλληνες. Και κάπου εκεί άρχισαν όλα…

Δοκησίσοφοι, αλλά και κακοπροαίρετοι, αναλώθηκαν, ειδικά φέτος, σε έναν απίστευτο διαγκωνισμό νοητικής σκλήρυνσης και κουτοπονηριάς, προκειμένου να απαξιώσουν την ευχή αυτή. Ακούσαμε λοιπόν τον μητροπολίτη Ναυπάκτου να μας ενημερώνει ότι το «καλή Παναγιά» δεν στέκει ούτε θεολογικά, ούτε γλωσσολογικά. Συμπαρατάχθηκε με τον τρόπο αυτό, προφανώς άθελά του, με διάφορους κακοπροαίρετους κουτοπόνηρους, που νόμισαν ότι βρήκαν την ευκαιρία να υποβαθμίσουν διά της απαξίωσης της ευχής αυτής είτε την ίδια την γιορτή, είτε το θρησκευτικό συναίσθημα του λαού μας.

Η θρησκευτική πίστη είναι βαθιά ριζωμένη στη λαϊκή ψυχή ως αποτέλεσμα μιας διεργασίας αιώνων και φυσικά έχει δομήσει τρόπους συμπεριφορών (εθιμικούς, λεκτικούς κ.α.), που μπορεί ενίοτε να μην εναρμονίζονται απόλυτα, είτε με το θρησκευτικό τυπικό, είτε με τις δογματικές δοξασίες, είτε ακόμη και με τους γλωσσικούς ή εννοιολογικούς κανόνες, αποτυπώνουν όμως εμφατικά την οικειότητα που χτίζει η λαϊκή ψυχή μεταξύ της καθημερινότητας του απλού κόσμου και της μεταφυσικής αντίληψής του περί του θείου.

Προφανώς και το «καλή Παναγιά» δεν αναφέρεται στην ίδια την Παναγία, αλλά απλώς στη γιορτή της, όπως λέμε δηλαδή «καλά Χριστούγεννα». Προφανώς και δεν υπάρχουν «κακά» Χριστούγεννα, όπως και δεν υπάρχει «κακή» Παναγία! Εξ άλλου, το πρόθεμα «καλός», «καλή» κ.λπ. χρησιμοποιείται ευρύτατα στη γλώσσα μας για να δηλώσει την ευχή να έχεις κάτι καλό στη ζωή σου. Λες λ.χ. «καλή λευτεριά» για να ευχηθείς απελευθέρωση των κατεχομένων στην Κύπρο ή για την απεμπλοκή της πατρίδας από τα επαχθή μνημόνια ή για την απρόσκοπτη γέννα σε μία εγκυμονούσα. Η λευτεριά δεν θα μπορούσε να είναι τίποτε άλλο από «καλή», αλλά το λες όχι ως γλωσσικό πλεονασμό ή υπονοώντας ότι μπορεί να υπάρξει και «κακή» λευτεριά, αλλά για να δηλώσεις την ευχή σου αυτή να έρθει με το καλό, σύντομα και όσο γίνεται ανώδυνα. Με το ίδιο σκεπτικό υπάρχει η φράση «καλή πατρίδα» για να δηλώσει τον πόθο και τη λαχτάρα ξενιτεμένων και εξόριστων για την επάνοδό τους στην γη τους και τους οικείους τους.

Θα έλεγε κάποιος ότι όλα αυτά ηχούν αυτονόητα. Έχουμε πει και γράψει, όμως, κατ’ επανάληψιν, ότι στην εποχή της λεγομένης «πολιτικής ορθότητας» η μάχη γίνεται πλέον για τα αυτονόητα πράγματα. Αυτά πλήττονται, αυτά απαξιώνονται, αυτά πολεμώνται προκειμένου να αντικατασταθούν από στρεβλότητες εννοιολογικές, πολιτισμικές, ακόμη και βιολογικές. Η μάχη αυτή πρέπει να αποβεί νικητήρια για το ανθρώπινο είδος μας, αφού θα μπορούσαμε με βεβαιότητα να πούμε ότι αυτή αποτελεί μία μάχη επιβίωσής μας.