Ο ηρωικός «Τροβατόρε» της Λυρικής στο Ηρώδειο

Με τον «Τροβατόρε», την διάσημη όπερα του Βέρντι, που έχει ταυτιστεί με την ιστορική ερμηνεία της Κάλλας και του Ντι Στέφανο, «κατεβαίνει» η Λυρική Σκηνή στο Ηρώδειο στις 10, 12, 13 και 14 Ιουνίου. Ένας δυνατός πόλος έλξης για το κοινό σε μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού και σκηνοθεσία, κοστούμια και φωτισμούς του Στέφανο Πόντα.

Ο Βέρντι έγραψε τον «Τροβαδούρο ανάμεσα στο 1851 και το 1853» μετά τον «Ριγκολέτο». Αρχικά ήθελε να γράψει μια όπερα βασισμένη στον «Βασιλιά Ληρ» του Σαίξπηρ σε συνεργασία με τον λιμπρετίστα Σαλβατόρε Καμμαράνο. Όμως το έργο δεν προχώρησε πέρα από τις σημειώσεις που κράτησαν και οι δύο. Ο μεγάλος μουσουργός πρότεινε τότε στον Καμμαράνο να διαβάσει τον «Τροβατόρε» του Ισπανού δραματουργού Γκαρσία Γκουτεριέζ, ένα έργο που ο ίδιος περιέγραφε ως «πάρα πολύ όμορφο, γεμάτο φαντασία και γεμάτο από δυνατές καταστάσεις». Θα τον πίεζε να το προσαρμόσει έτσι ώστε να τον σπρώξει σε στιγμές μεγάλου δημιουργικού οίστρου. «Όσο περισσότερο μου δίνει ένα έργο γεμάτο πρωτοτυπία και ελευθερία φόρμας, τόσο το καλύτερο». Η ειρωνεία είναι ότι επί 160 χρόνια ο «Τροβατόρε» υπήρξε η δημοφιλέστερη όπερα του Βέρντι, χωρίς να λείπουν οι αδυναμίες του λιμπρέτου.

Η ιστορία του «Τροβατόρε»

Στην Ισπανία του 15ου αιώνα, ο Φερνάντο, ο αρχηγός της φρουράς του Κόμη ντι Λούνα θυμάται πως μια μάγισσα έκανε μάγια στον μικρό γιο του Κάομη και πως αρρώστησε και πως κατέληξε στην φωτιά. Αυτή είναι η ιστορία της περίφημης άριας «Di due figli vivea padre beato». Όμως η τσιγγάνα Αθουθένα προκειμένου να εκδικηθεί τον θάνατο της μάγισσας μητέρας της, έφθασε στο σημείο να απαγάγει το ένα από τα δύο παιδιά του κόμη, τον Μάνρικ. Παρόλο που βρέθηκαν τα κόκκαλα ενός παιδιού κοντά στο σημείο διαμονής της μητέρας μάγισσας, ο Κόμης ντι Λούνα συνέχισε να τον αναζητά. Αυτό συνεχίσθηκε και από τον γιο του, που έγινε στην θέση του Κόμης, αφού σκότωσε τον πατέρα του. Η Αθουθένα δίδαξε στον Μάνρικ τη τέχνη του τροβαδούρου (τραγουδιστή και ποιητή- πολεμιστή). Με το πέρασμα των χρόνων ο τροβαδούρος Μανλίκ και ο αδελφός του, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον έρωτά τους προς την πανέμορφη Λεονώρα. Μάλιστα ο κόμης αποπειράται να την αποπλανήσει και μια ακόμα φορά να την απαγάγει από το μοναστήρι όπου έχει κλειστεί, πιστεύοντας ότι ο Μάνρικ έχει πεθάνει. Και τις δυο φορές ο Μάνρικ θα έρθει για να την σώσει. Εν τω μεταξύ η Αθουθένα συλλαμβάνεται από την φρουρά του Κόμη και εκείνος χαίρεται που συλλαμβάνει την υποτιθέμενη μητέρα του Μάνρικ.

Εν τω μεταξύ ο Μάνρικ, που παντρεύεται την Λεονώρα, αφήνει την τελετή στην μέση για να σώσει την Αθουθένα. Ο Μανρίκο ηττάται και συλλαμβάνεται. Τότε η Λεονώρα προτείνει στον Κόμη ντι Λούνα να παντρυτεί εκείνον με αντάλλαγμα την απελευθέρωση του Μανρίκο. Εκείνος συμφωνεί, αγνοώντας ότι η Λεονώρα προτιμά να φαρμακωθεί παρά να απατήσει τον Μάνρικ. Ο Κόμης, μπροστά σε αυτή την εξέλιξη, διατάζει να υποβληθεί ο «τροβαδούρος» σε φρικτά βασανιστήρια, ενώ ταυτόχρονα σύρει την τσιγγάνα Αθουθένα στον εξώστη για να τις δείξει τα βασανιστήρια που πέρναγε ο φίλος της δίνοντας και την εντολή της εκτέλεσής του. Και την στιγμή που ο Μανλίκ εκτελείται η Αθουθένα φωνάζει στον Κόμη με δυνατή φωνή: «Ήταν ο αδελφός σου»!

Εδώ να πούμε ότι ο ρόλος του Μάνρικ είναι αυτός του ηρωικού τενόρου που στην Τρίτη Πράξη ερμηνεύει την άρια «Di quella pira». Από την άλλη, ο ρόλος της Αθουθένα έχει χαρακτηριστεί ο μεγαλύτερος ρόλος μέτζο σοπράνο στην ιταλική όπερα. Από την δαιμονική της φύση στο «Su di orlo dei tetti» της πρώτης πράξης στο «Perigliatti ancor» της δεύτερης πράξης στο συγκλονιστικό «Deh, rallente o barbari» που τραγουδά όταν πεθαίνει, ο ρόλος της από εκείνους που στήνουν καριέρες.

Η διανομή της Λυρικής

Αυτή την δημοφιλή όπερα, η Λυρική την ανεβάζει με μονωδούς διεθνούς επιπέδου. Στον ρόλο του Κόμη Ντι Λούνα ο Δημήτρης Πλατανιάς, ο οποίος πριν λίγες εβδομάδες, αποθεώθηκε στην Royal Opera (Κόβεντ Γκάρντεν) του Λονδίνου ερμηνεύοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο στον «Ριγκολέτο». Την Λεονόρα ερμηνεύει η Ιάνο Τάμαρ η οποία έχει κάνει εμφανίσεις στα σημαντικότερα λυρικά θέατρα της Ευρώπης, όπως η Σκάλα του Μιλάνου, όπου συνεργάστηκε με τον Ρικάρντο Μούτι. Στον ρόλο της Ατσουτσένα η Μαριάννα Πεντσέβα, πρωταγωνίστρια της Σκάλας του Μιλάνου. Τον Μανρίκο ερμηνεύει ο τενόρος Βάλτερ Φρακκάρο, ο οποίος έχει στο βιογραφικό του εμφανίσεις, μεταξύ άλλων, στην Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης και Σκάλα του Μιλάνου.

Στην δεύτερη διανομή πρωταγωνιστούν ο διακεκριμένος Ιταλός βαρύτονος Βιττόριο Βιτέλλι, η ανερχόμενη Τσέλια Κοστέα, που απέσπασε εξαιρετικά σχόλια ως Μαργαρίτα στον πρόσφατο Φάουστ της ΕΛΣ, η διαπρεπής Αμερικανίδα μέτζο σοπράνο Τιτσίνα Βων και ο βραβευμένος Κορεάτης τενόρος Ρούντυ Πάρκ.