Ο Νεοοθωμανισμός των «Ξεχασμένων Βαλκανίων»

Επισκεφθήκαμε πρόσφατα την έκθεση «A Balkan Tale» στα Λουτρά των Αέρηδων (Κηρρύστου 8) στην Πλάκα και είδαμε το ντοκιμαντέρ «Ξεχασμένα Βαλκάνια» του Ανδρέα Αποστολίδη. Το οποίο πίσω από τον νοσταλγικό τίτλο κρύβει νεοοθωμανική προπαγάνδα αλά Νταβούτογλου σε γενική επιμέλεια της «ρεπούσιας» Χριστίνας Κουλούρη.

Μπαίνοντας στα παλιά δημόσια λουτρά της Οθωμανικής Αθήνας, δεν μπορείς παρά να γοητευθείς από τον χώρο. Ακόμα και να βρεις τις φωτογραφίες της έκθεσης ως έξοχο δείγμα της καθημερινής ζωής των Βαλκανίων μιας άλλης εποχής. Όμως όταν αρχίζεις να διαβάζεις τα κείμενα που εισάγουν τον επισκέπτη στις επιμέρους ενότητες της έκθεσης δεν αργείς να συνειδητοποιήσεις ότι πρόκειται στην ουσία για μια ύπουλη προπαγάνδα των ιδεών του Νταβούτογλου με την συνεργασία 50 φωτογράφων, καθηγητών πανεπιστημίων και ξένων πολιτιστικών χώρων, όπως το Ινστιτούτο Γκαίτε».

Για τους δημιουργούς του «Balkan Tale», που θέλουν να επαναγράψουν την ιστορία των Βαλκανίων ο χώρος των Οθωμανικών Βαλκανίων είναι ο κόσμος της «ανοχής», της πολυπολιτισμικότητας και της αρμονίας. Διαβάζουμε από τα κείμενα της έκθεσης, που δίνονται και σαν βιβλιαράκι στους επισκέπτες. «Σχεδόν για το σύνολο των κατοίκων της βαλκανικής χερσονήσου, οι οθωμανικοί αιώνες υπήρξαν ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας τους. Η ιστορία αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη ή είναι γνωστή με πολύ διαφορετικό τρόπο σε κάθε χώρα. Αυτό οφείλεται σο γεγονός ότι οι χριστιανικοί λαοί των Βαλκανίων δημιούργησαν τα εθνικά κράτη τους μέσα από την σύγκρουση τους, συνήθως στρατιωτική με την Οθωμανική Αυτοκρατορία».

Τι κρίμα λοιπόν που δημιουργήθηκαν τα εθνικά κράτη και καταστράφηκε η Οθωμανική Αυτοκρατορία! Μα πως πιστεύουν ότι θα μπορούσε να νικηθεί η Οθωμανική Αυτοκρατορία; Αυτήν την Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν την κατάλαβαν οι βαλκανικοί λαοί γιατί «η σύγκρουση αυτή έδωσε μεγάλη έμφαση στην θρησκευτική διαφορά ανάμεσα σε χριστιανούς και μουσουλμάνους. Ταυτόχρονα η αίγλη του προτύπου της Δυτικής Ευρώπης οδηγούσε στην υποτίμηση της πολιτιστικής αξίας των οθωμανικών χρόνων» Σίγουρα, κάθε λαός έχει προσφέρει στο παγκόσμιο πολιτιστικό γίγνεσθαι, αλλά μη μας κοτσάρουν ότι μας έχει λείψει η Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Στην συνέχεια μας πασάρουν το παραμύθι περί οθωμανικής ανεκτικότητας των εθνικών και θρησκευτικών διαφορών ανάμεσα σε Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνων. Να υπενθυμίσουμε στους υπεύθυνους της έκθεσης πως εξισλαμίστηκε η αιώνια ελληνική Μικρά Ασία; Περιττό, ο Σπύρος Βρυώνης το έχει γράψει καλύτερα από εμάς. Να πούμε ότι οι Εβραίοι ήταν οι αιώνιοι σύμμαχοι των κατακτητών; Ή ότι η θρησκευτική ανεκτικότητα ήταν ο μόνος τρόπος για να έχει συνδεδεμένη μια αχανή αυτοκρατορία με ασύνδετους διαφορετικά λαούς;

Τουλάχιστον είναι ειλικρινείς όταν γράφουν ότι όταν οι Οθωμανοί κατακτούσαν μια περιοχή μετέτρεπαν τους χριστιανικούς λαούς σε τζαμιά. Τέτοια ανεκτικότητα από πλευράς Οθωμανών. Επίσης τις εξαιρέσεις όπου επιτρεπόταν να κτίζονται κάποιοι ναοί τις θεωρούν κανόνα. Να υπενθυμίσουμε ότι η περιβόητη πολυπολιτισμικότητα στην ουσία δεν υπήρχε, μιας και ο κάθε λαός ζούσε σε ξεχωριστή συνοικία. Κάτι που ίσχυε και για την Θεσσαλονίκη και το έχει αναφέρει και ο Ζουράρης, όταν ήθελε να κτυπήσει κάτι νεογενίτσαρους που θαύμαζαν την πολυπολιτισμικότητα της συμπρωτεύουσας.

Το φόρτε όμως της νεοοθωμανικής προπαγάνδας είναι το ντοκιμαντέρ του Αποστολίδη σε αφήγηση Μηνά Χατζησάββα. Σε αυτό βλέπουμε αποκλειστικά και μόνο την σκοτεινή πλευρά των Βαλκανικών πολέμων (πρόσφυγες, νεκροί κ.λπ.). Μάλιστα ο Χατζησάββας διαβάζει: «Μέσα στους εθνικούς πανηγυρισμούς το κοινό παρελθόν ξεχάστηκε». Δηλαδή δεν θα έπρεπε να υπάρχουν εθνικοί αγώνες; Και συνεχίζει το παραμύθι περί συμβίωσης των διαφόρων λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (φυσικό αφού καταπιεζόταν το εθνικό αίσθημα) ή της δήθεν οπτικής του άσπρου-μαύρου, όσον αφορά την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η χρήση αρνητικών όρων για την εξέγερση των λαών της Βαλκανικής συνεχίζεται με την ταύτιση του Μακεδονικού Αγώνα με εγκλήματα και όπως κάνει ο καθηγητής Λιβάνιος (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο), ο οποίος δηλώνει «ο Μακεδονικός Αγών ήταν μια σύγκρουση Ελλήνων και Βούλγαρων ενόπλων για να πιεσθούν Μακεδονικά χωριά να δηλώσουν με την μία η την άλλη πλευρά». Ο εθνομηδενισμός σε όλο του το μεγαλείο. Ενώ η Κουλούρη προσθέτει ότι αυτή η πίεση γινόταν με τα όπλα, τα σχολεία και τις εκκλησίες. Τώρα καταλαβαίνετε ποιοι είναι οι «κακοί» της υπόθεσης. Αντίθετα όλοι (συμπεριλαμβανομένου του Μαρκ Μάουτζερ της «Πόλης των Φαντασμάτων») στην ουσία εξωραΐζουν την Οθωμανική κατοχή.

Από την άλλη υπάρχει το παραμύθι ότι το εθνικό κράτος η ο εθνικισμός είναι επινόηση του 19ου αιώνα και ότι το μόνο που οδήγησε ήταν εθνικές καθάρσεις, πυρπολήσεις και πόλεμοι. Βέβαια αυτό είναι ψέμα. Ο Ηρόδοτος μιλούσε για «όμαιμο, ομόγλωσσο, ομόθρησκο και ομότροπο». Όμως αυτό δεν βολεύει την νεοταξίτικη και νεοοθωμανική προπαγάνδα.

Αυτή η προπαγάνδα θεωρούμε ότι εκφράζει την άποψη του Νταβούτογλου περί Τουρκίας ως βαλκανικής δύναμης και μέρος της Ευρώπης. Την οποία οι νεοταξίτες του «Balkan Tale» την χρησιμοποιούν επίσης για να δηλητηριάσουν τα παιδιά του Δημοτικού με την στήριξη του ελληνικού κράτους. Μήπως θα πρέπει να γίνει θέμα στην Ελληνική Βουλή;

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 28ης Απριλίου 2012 της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.