Οι συνέπειες πορειών και συγκεντρώσεων για την κοινωνικο-οικονομική ζωή των Αθηνών

Πέραν των ζητημάτων που άπτονται της εθνικής μας οικονομίας και της εμπορικής πολιτικής της χώρας μας, αποτελεί θλιβερή διαπίστωση το γεγονός ότι ένα κράτος «προηγμένο», όπως το δικό μας, δεν έχει διακρίνει την σημασία της δημοσίας τάξεως για την οικονομική του ζωή. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο συνδυασμός Νέα Προοπτική, που κατέλαβε τις 9 από τις 15 θέσεις του Δ.Σ. του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών στις πρόσφατες εκλογές, συμμετείχε με μία ατζέντα, τα σημεία της οποίας κατά ένα ποσοστό άνω του 50% αφορούσαν σε ζητήματα δημοσίας τάξεως.

Ανάμεσα στα πολλά ήταν η δίωξη του παρανόμου εμπορίου, η καταπολέμηση της ασύδοτης παρανόμου σταθμεύσεως των οχημάτων και οι πορείες και συγκεντρώσεις στο κέντρο των Αθηνών. Σʼ αυτό, το τελευταίο πρέπει να σταθούμε, καθʼ ότι οι εβδομάδες που πέρασαν το ανέδειξαν σε μεγάλο βαθμό. Πολλώ δε μάλλον όταν οι κινητοποιήσεις πλαισιώνονταν και από μπαράζ απεργιών σε τράπεζες και μέσα μαζικής μεταφοράς, κάτι που παρέλυε στην κυριολεξία τα πάντα. Κάνοντας ένα γρήγορο ξεφύλλισμα του τύπου του πρώτου δεκαπενθημέρου του τρέχοντος μηνός, ανακαλύπτει κανείς ότι μέχρι την 17η Ιουνίου, στις 6 από τις 15 εργάσιμες ημέρες πραγματοποιήθηκαν πορείες στο κέντρο της πόλεως. Τις δε 2 εξʼ αυτών έλαβαν χώρα 2 ή και τρεις εκδηλώσεις σε διαφορετικό τόπο και χρόνο έκαστη (βλ. πίνακα).

* Καταγράφησαν μόνον οι κινητοποιήσεις που έχουν αναφερθεί στις εφημερίδες ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, ΤΟ ΒΗΜΑ, ΤΑ ΝΕΑ, ΑΠΟΦΑΣΗ, ΑΥΓΗ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ και στις διαδικτυακές πύλες In.gr και Indymedia.org.

Όταν ο γράφων, τόσο το 2004, όσο και το 2005, στις Γενικές Συνελεύσεις των μελών του Εμπορικού Συλλόγου είχε αναφερθεί στην ανάγκη οριοθετήσεως των πορειών και διαδηλώσεων στο κέντρο της Αθήνας, είχε αντιμετωπίσει τον χλευασμό και την ειρωνεία των εμπόρων που πρόσκεινται σε αριστερά κόμματα και οργανώσεις. Αυτό είναι μία φυσιολογική αντίδραση, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο για εμπόρους, καθʼ ότι οι κύριοι αυτοί κόπτονται μόνον για το αν ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών θα εκδώσει ψηφίσματα για τον Πόλεμο στο Ιράκ και αν θα πρέπει να απεργεί μαζί με τους εργάτες και τους υπαλλήλους. Αυτό τουλάχιστον τους επιβάλλουν οι κομματικοί τους ινστρούκτορες. Το απορίας άξιον όμως είναι, πώς μία κυβέρνηση που υποτίθεται ότι στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τους μικρούς επιχειρηματίες αυτής της χώρας αδιαφορεί πλήρως γιʼ αυτούς, τη στιγμή που ο μέσος όρος των πορειών - συγκεντρώσεων και γενικότερα εκδηλώσεων που προκαλούν απανωτά εμφράγματα στην λειτουργία της πρωτευούσης ξεπερνά τις 250 ετησίως. (1) Αν μάλιστα λάβουμε υπόψιν τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, τότε μιλάμε για 460 πορείες ετησίως, από το 1995 έως το 2000, μέσος όρος ο οποίος περιλαμβάνει και το 1998, όπου οι πορείες είχαν φτάσει αισίως τον αριθμό των 1.038! (5)

Και εδώ, φυσικά, υπάρχει απάντηση. Είναι η πάγια απάντηση για την διαιώνιση μυριάδων κάθε άλλο παρά δυσεπίλυτων προβλημάτων αυτής της χώρας και λέγεται «πολιτικό κόστος». Παρά ταύτα ο Υφυπουργός Δημοσίας Τάξεως κ. Βουλγαράκης, αν είχε τον χρόνο να περιηγηθεί, έστω για λίγο στα αρχεία των εφημερίδων, θα διαπίστωνε ότι οι προκάτοχοι των κυβερνητικών θώκων αλλά και ο πάλαι ποτέ φιλοκυβερνητικός τύπος είχαν ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα, παρʼ ότι αυτό ερχόταν σε σύγκρουση με μεγάλο κομμάτι της πελατείας τους.

Πιο συγκεκριμένα, διαβάζουμε σε δημοσίευμα του 1997 της εφημερίδος ΤΑ ΝΕΑ:

«Διπλασιασμός του νέφους, πτώση του τζίρου των καταστημάτων στο κέντρο της Αθήνας κατά 30%, μείωση της ταχύτητας κίνησης των οχημάτων από 25% μέχρι ακινητοποίησή τους και σημαντική αναστάτωση της κοινωνικής ζωής στο μεγαλύτερο τμήμα της Αθήνας είναι μερικές από τις επιπτώσεις που έχουν οι εκατοντάδες συγκεντρώσεις και πορείες που γίνονται κάθε χρόνο στο κέντρο της πρωτεύουσας. ΑΥΤΟ προκύπτει από μελέτη που έγινε, από εξειδικευμένο γραφείο μελετών, για λογαριασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και η οποία θα παραδοθεί αύριο, από τον υπουργό ΠΕΧΩΔΕ Κ. Λαλιώτη στους εκπροσώπους όλων των κομμάτων, των συναρμόδιων υπουργείων, των εργατικών ενώσεων και συνδικάτων, των επιμελητηρίων, των νομαρχιών της Αττικής, της Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Αττικής κ.λπ. προκειμένου να αξιολογήσουν τα συμπεράσματά της και να σκεφθούν λύσεις του προβλήματος». (2)

Στο ίδιο κείμενο σημειώνεται ότι «το δημιουργούμενο πρόσθετο κοινωνικό κόστος (από σπατάλη χρόνου, με τη μορφή χαμένων ανθρωποωρών, αλλά και της επιμήκυνσης του χρόνου των μετακινήσεων) κυμαίνεται μεταξύ 15% και 25% των ημερήσιων δραστηριοτήτων που επρόκειτο να γίνουν αλλά χάνονται ή αναβάλλονται κατά τη διάρκεια των γεγονότων. Τα ποσά αυτά διπλασιάζονται όταν οι συγκεντρώσεις - πορείες διαρκούν περισσότερο χρόνο».

Έναν χρόνο μετά ΤΟ ΒΗΜΑ θα δημοσιεύσει επιστολή αγανακτισμένου εμπόρου, ο οποίος κλείνει με τον εξής λογικό προβληματισμό: «το να διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία ενός κράτους με το παραμικρό δεν αποτελεί δημοκρατία, αλλά αναρχία εσχάτης μορφής. Οι χαμένες εργατοώρες των απεργών είναι συνειδητές και σεβαστές. Των άλλων όμως;» (3)

Λίγους μήνες προ του τέλους της θητείας της πρώτης κυβερνήσεως Σημίτη το Αθηναϊκό Πρακτορείο δημοσίευε την πληροφορία ότι ο τότε Υπουργός Δημοσίας Τάξεως κ. Μιχάλης Χρυσοχοϊδης ετοίμαζε νομοθετική ρύθμιση που θα «έβαζε φραγμό στις αλόγιστες διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας». (4) Φυσικά, αυτό δεν έγινε προ των εκλογών, ωστόσο, λίγες εβδομάδες μετά τις εκλογές του Απριλίου του 2000 εδόθη από τον κ. Σημίτη «εντολή για την κατάρτιση του νομοσχεδίου από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Δημόσιας Τάξης ¬ με κάθε προσοχή και υπόδειξη για μη δημοσιοποίηση των σχετικών προεργασιών» (5).

Έτσι, έναν χρόνο μετά, τον Μάρτιο του 2001 βλέπουν το φως της δημοσιότητας οι διατάξεις του νομοσχεδίου που για έναν χρόνο ετοίμαζε το Υπουργείο Δημοσίας Τάξεως. (6) Ανάμεσα στα πολλά σημεία και το πιο σημαντικό: «Άρθρο 6, Παρ. 1 - Η αστυνομική αρχή δύναται, με αιτιολογημένη απόφασή της, να θέτει όρους στην πραγματοποίηση της συνάθροισης, όπως η μετάθεση του χρόνου ή του τόπου αυτής ή και άλλους ανάλογους όρους, που δικαιολογούνται από σοβαρούς λόγους δημοσίου συμφέροντος και θεωρούνται αναγκαίοι και πρόσφοροι για την εξυπηρέτηση του συμφέροντος αυτού».

Η διάταξη αυτή, όπως και τα υπόλοιπα σημεία του πλαισίου, εκινούντο σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ελλάδος που αναφερόμενο στο δικαίωμα του συναθροίζεσθαι των Ελλήνων πολιτών λέει: «Οι υπαίθριες συναθροίσεις μπορούν να απαγορευτούν με αιτιολογημένη απόφαση της αστυνομικής αρχής, γενικά, αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, σε ορισμένη δε περιοχή, αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικο-οικονομικής ζωής, όπως νόμος ορίζει». (7) Το άρθρο αυτό του Συντάγματος πλαισιώνεται ούτως ή άλλως από τα άρθρα 291 και 292 του Ποινικού Κώδικα και το άρθρο 34, παράγραφος 12 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας περί «παρακώλυσης συγκοινωνιών». Πέραν αυτού όμως, το νομοσχέδιο επιχειρούσε να δώσει μία πιο συγκεκριμένη ερμηνεία του αορίστου όρου «διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής» διευκρινίζοντας ότι «σοβαρή διατάραξη της κοινωνικο-οικονομικής ζωής θεωρείται ότι συντελείται ιδίως όταν απειλείται η κοινή ειρήνη ή τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο η ασφάλεια των συγκοινωνιών ή κοινωφελών εγκαταστάσεων, καθώς και όταν απειλείται διακοπή της συγκοινωνίας, με την οποία διεξάγεται συνεχής διαμετακόμιση ζωτικών αγαθών, προσώπων και υπηρεσιών».

Παρά ταύτα οι προσπάθειες του κ. Χρυσοχοΐδη ναυάγησαν και το νομοσχέδιό του έμεινε στο συρτάρι, εν μέσω απειλών και λαϊκιστικών υπερβολών της ΓΣΕΕ και του ΚΚΕ, του τύπου «Το τερατούργημα που ετοιμάζει δε στοχεύει μόνο να θέσει το λαϊκό κίνημα σε μονή λωρίδα κυκλοφορίας, στο όνομα της προστασίας των συγκοινωνιών» ή «Νομοθετεί ένα σιδερόφραχτο καθεστώς που στοχεύει να φυλακίσει ολόκληρο τον τόπο στη λωρίδα του “μονόδρομου”». (6)

Έναν χρόνο μετά, με επιστολή του κ. Σημίτη - σε τρεις Υπουργούς αυτή τη φορά - το άμοιρο νομοσχέδιο βγήκε πάλι απʼ το συρτάρι. (8) Αυτή τη φορά ο κ. Πολυζωγόπουλος συμφωνούσε στην «αναγκαιότητα ανεύρεσης μίας μέσης λύσης». Το ίδιο, φυσικά, ακουγόταν και από τους Εμπορικούς Συλλόγους. Ξάφνου το ζήτημα εξαφανίζεται από την επικαιρότητα για να ανακύψει έναν χρόνο μετά επί Υπουργίας Γ.Φλωρίδη, όχι με την μορφή νομοσχεδίου αλλά ως «Υπουργικά μέτρα». Όλως περιέργως, ο κ. Πολυζωγόπουλος απαντούσε: «με αστυνομικές διαταγές και εγκυκλίους δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται θέματα που αφορούν μαζικές εκδηλώσεις πολιτών και οργανωμένων κοινωνικών φορέων». (9) Στο ίδιο επίπεδο κινήθηκε τότε και το ΚΚΕ.

Έκτοτε, το ζήτημα δεν ανέκυψε. Φαντάζει, ωστόσο, πολύ μεγαλύτερη η ανάγκη αντιμετωπίσεώς του, την στιγμή που η Νέα Δημοκρατία δεν διατηρεί τις καλύτερες σχέσεις με τους συνδικαλιστές. Το ρεκόρ που σημειώθηκε επί ΠΑΣΟΚ το 1998 με 1.038 πορείες στο κέντρο των Αθηνών δεν αποκλείεται να καταρριφθεί στην τετραετία που διανύουμε. Μαζί μʼ αυτό όμως κινδυνεύουν να καταρρεύσουν και εκατοντάδες επιχειρήσεις, τις οποίες διυλίζει η κυβέρνηση με την φορολογική της πολιτική. Η προώθηση ενός νομοσχεδίου που θα δίνει την δυνατότητα στην Ελληνική Αστυνομία να ελέγχει τον τόπο, τον χρόνο και την διάρκεια πραγματοποιήσεως πορειών και συγκεντρώσεων στην Αθήνα, δεν ενισχύεται μόνο από την ικανοποίηση που θα παράσχει - κατʼ εξαίρεση - στις χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κέντρου αλλά και από έναν σωρό άλλους λόγους. Κι αυτό γιατί το ζήτημα δεν αφορά μόνον τις επιχειρήσεις αλλά και το σύνολο των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται σʼ αυτήν την πόλη, καθώς και όσων την επισκέπτονται.

Πρέπει επιτέλους να γίνει σαφές ότι οι ακατάσχετες πορείες και συγκεντρώσεις στην πρωτεύουσα:

• Αυξάνουν την μόλυνση της ατμόσφαιρας
• Μειώνουν τον τζίρο χιλιάδων επιχειρήσεων μέχρι και κατά 30%
• Περιορίζουν την ταχύτητα κινήσεως των οχημάτων από 25% μέχρι και την ακινητοποίησή τους.
• Επηρεάζουν την ευρύτερη περιοχή του διαδρόμου πάνω στον οποίο κινούνται, αλλά και πολύ πιο μακριά από το διάδρομο αυτό, ενώ σταδιακά πλήττουν όλη την πόλη.
• Η διάρκεια αποσυμφόρησης των περιοχών που πλήττονται από τις πορείες - συγκεντρώσεις είναι χρονικά ανάλογη και σχεδόν ίση με την διάρκεια αυτών.
• Πολλαπλασιάζονται με γεωμετρική πρόοδο οι χαμένες ανθρωποώρες και εργατοώρες.
• Καθιστούν δεδομένη σε επίπεδο καθημερινής ρουτίνας την καθυστερημένη διακομιδή ασθενών στα νοσοκομεία διακινδυνεύοντας την ασφάλεια και την ζωή οποιουδήποτε κινείται στο κέντρο της πόλεως.
• Η υψηλή συχνότητά τους έχει οδηγήσει τους κατοίκους της πόλεως στο να απαξιώνουν τόσο το κέντρο της που αποτελεί το παραγωγικό και εμπορικό της κομμάτι, όσο και τα δημόσια μέσα συγκοινωνίας.
• Με τον τεράστιο αριθμό τους, ελαχιστοποιούν και τις λίγες πιθανότητες κεφαλαιοποιήσεως της τεραστίας επενδύσεως των Ολυμπιακών Αγώνων.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ΠΡΕΠΕΙ να δείξει ένα διαφορετικό πρόσωπο απέναντι στους μικρομεσαίους επιχειρηματίες, μεγάλο ποσοστό των οποίων την υποστήριξαν και την υποστηρίζουν. Άλλωστε, στην συγκεκριμένη περίπτωση, το ζητούμενο δεν είναι η καταπάτηση των ελευθεριών κάποιων πολιτών αλλά η ισορροπία αυτών των ελευθεριών σε σχέση με εκείνες κάποιων άλλων. Οι δε συνδικαλιστές πρέπει να αντιληφθούν, τώρα μάλιστα που διαμαρτύρονται ότι η κυβέρνηση στρέφει την κοινή γνώμη εναντίον τους, ότι η εμμονή τους να καταχρώνται του δικαιώματός τους να διαδηλώνουν για τα δίκαιά τους, όσο και αν αυτά είναι σεβαστά, τους καθιστά ανεπανόρθωτα απεχθείς σε εκατομμύρια συμπολίτες τους.

Παραπομπές
1. Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 16.12.2001, Άρθρο των Λίνας Γιάνναρου - Mανίνας Nτάνου με τίτλο: «Tη μια ο Πούτιν, την άλλη οι διαδηλωτές, τελικά ποιος θα αποζημιώσει τον οδηγό για τις χαμένες εργατοώρες και τα σπασμένα νεύρα;»
2. Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 04.11.1997, Άρθρο του Γρηγόρη Ρενιέρη με τίτλο: «Μας μπουκώνουν οι πορείες».
3. Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13.12.1998, Επιστολή του εμπόρου κ. Δημήτρη Ξυλωμένου με τίτλο: «Ποιος «πληρώνει τη νύφη» από την παράλυση που προκαλούν οι διαδηλώσεις των απεργών;»
4. Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων 29.12.1999, Είδηση με θέμα: «Μπαίνει φραγμός στις μικρές διαδηλώσεις που μπλοκάρουν δρόμους».
5. Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 04.03.2001, Άρθρο του Β. Γ. Λαμπρόπουλου με τίτλο: «Φράγμα στις διαδηλώσεις».
6. Εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 09.03.2001, Το Νομοσχέδιο για την «Ελευθερία συναθροίσεων και συγκεντρώσεων».
7. Το Σύνταγμα της Ελλάδος, Άρθρο 11, §2.
8. Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 22.12.2002, Άρθρο με τίτλο: «Τάξη στο χάος των διαδηλώσεων».
9. Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 14.11.2003, Άρθρο με τίτλο: «Στόχος: λιγότερη ταλαιπωρία».