Οι διάσημες φωτογραφίες της Nelly's στο Πικέρμι

Μέσα στους αντιπνευματικούς καιρούς που ζούμε, μια έκθεση έρχεται να μας τονώσει την αγάπη προς την Ελλάδα και την κλασσική άποψη περί ομορφιάς και αρμονίας. Είναι η έκθεση φωτογραφίας της Nelly's που ξεκίνησε στις 26 Απριλίου 2013 στο μοναστηριακού ύφους Long Room στο Πικέρμι Αττικής και συνεχίζεται μέχρι τις 26 Ιουνίου παρουσιάζοντας τα γεμάτα αρμονία διάσημα γυμνά της Ακρόπολης και τις φωτογραφίες της ζωής στην Πλάκα.

Η Nelly's ή Ελένη Σουγιουλτζόγλου-Σαϊδάρη, όπως ήταν το πλήρες ελληνικό της όνομα γεννήθηκε το 1899 στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας. Υπήρξε το πρώτο από τα τέσσερα παιδιά του εμπόρου Χρήστου Σουγιουτζόγλου και της Μάρθας Αβαγιανού. Αν και το 1920 φεύγει στην Δρέσδη για να σπουδάσει ζωγραφική και μουσική, θα αποφασίσει το 1922 να σπουδάσει φωτογραφία αντί ζωγραφικής για να ζήσει από κάτι πιο επικερδές.

Θα σπουδάσει δίπλα σε δύο μεγάλους φωτογράφους, τον κλασσικιστή Ούγκο Έρφουρτ και τον μοντερνιστή Φρανκ Φιέντλερ. Θα πάρει το πτυχίο της και θα γυρίσει στην Αθήνα, ανοίγοντας εργαστήριο φωτογραφίας στην από τότε κοσμική οδό Ερμού. Θα αρχίσει να κάνει πορτρέτα της κοσμικής Αθήνας, συμπεριλαμβανομένου του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Η γνωριμία της με τον ιστορικό της Αθήνας Δημήτριο Καμπούρογλου θα την οδηγήσει να φωτογραφίσει την παραδοσιακή Πλάκα. Οι βυζαντινές εκκλησίες, τα ελικοειδή δρομάκια, τα Αναφιώτικα, η γκρεμισμένη σήμερα περιοχή Βρυσάκι, η οδός Κλεψύδρας φωτογραφιζόταν με φόντο την Ακρόπολη και με τεχνική του Μπρομόιλ. Ο Καμπούρογλου θα την βοηθήσει να βγάλει το πρώτο της λεύκωμα. Το 1927, η Nelly's θα μπει στον κύκλο του Σικελιανού και θα φωτογράφιζε τις Δελφικές Γιορτές το 1927 και αργότερα το 1930. Φωτογραφίες που επίσης εκτίθενται στην έκθεση του Πικερμίου.

Το 1929 θα έρθει η στιγμή που θα την κάνει διάσημη. Αποφασίζει να φωτογραφίσει στην Ακρόπολη την διάσημη χορεύτρια Μόνα Πάιβα της Όπερα Φρανσαίζ που εκείνη την περίοδο έδινε παραστάσεις στην Αθήνα. Για την φωτογράφηση θα πάρει την άδεια του διευθυντή της Ακροπόλεως Αλέξανδρου Φιλαδελφέα. Και ενώ αρχικά είχε αποφασίσει να την φωτογραφίσει με αρχαϊκά πέπλα, όταν την είδε γυμνή να αλλάζει στο σπιτάκι του φύλακα της Ακρόπολης, πίστεψε ότι εκείνη την στιγμή η διάσημη χορεύτρια «ενσάρκωνε το πνεύμα των αρχαίων μαρμάρων», όπως θα έγραφε αργότερα. Η φωτογράφηση εκείνη κατάγραψε μια ιδεατή ομορφιά της Ελλάδος, όπως την αντιλαμβανόταν οι αρχαίοι Έλληνες και οι Γερμανοί ρομαντικοί.

Τα γυμνά προκάλεσαν σάλο, αλλά ο Δροσίνης την υπερασπίστηκε. Έγραφε στο «Ελληνικό Βήμα»: «Φαντάζομαι, από το ένα μέρος την ωραία ιέρεια, λύσουσα τον ιστόν της απέναντι του Απόλλωνος, απορρίπτουσα όλους τους πέπλους, που εκάλυπταν την θεία της γυμνότητα και λούσουσα εις το φως ένα σώμα αγάλματος και μίαν επιδερμίδα ροδαλήν, όπως το χαμόγελο της αυγής. Και από το άλλο μέρος, μερικούς σεβάσμιους κυρίους, σκυμμένους γύρω από το τραπέζι, ξύνοντας την κεφαλήν των και συντάσσοντας έγγραφα περί βεβηλώσεως». Και συμπλήρωνε: «Διαμαρτύρομαι εν ονόματι των Ολυμπίων θεών, οι οποίοι, ως γνωστόν, όχι μόνο επερπατούσαν γυμνοί, αρσενικά και θηλυκά, αλλά και ελατρεύοντο στους ναούς τους. Οι θεοί θα είχαν αντίρρηση, αν εκεί φωτογραφίζοντο οι ακαδημαϊκοί».

Με τον ίδιο τρόπο θα φωτογράφιζε την επόμενη χρονιά διάσημη Ουγγαρέζα χορεύτρια Νικόλσκα. Όμως αυτήν την φορά θα πρόσθετε μερικά αραχνοΰφαντα πέπλα για να αποφύγει το σκάνδαλο. Ήταν αυτές οι φωτογραφίες που θα έγραφαν χρυσές σελίδες στην ιστορία της Φωτογραφίας. Ενώ στην σειρά «Παραλληλισμοί» θα συνέκρινε βοσκούς και αρχαίους κόρους δείχνοντας την βιολογική συνέχεια της ελληνικής φυλής.

Το 1936 θα ανέβαινε στην εξουσία ο εθνικός κυβερνήτης Ιωάννης Μεταξάς και οι φωτογραφίες της Νινόσκα θα κοσμούσαν τις αφίσες του Υπουργείου Τουρισμού της 4ης Αυγούστου. Το 1936, η Λένι Ρίφενσταλ, θα ερχόταν στην Ολυμπία για να γυρίσει την διάσημη ομώνυμη ταινία της με προτροπή της Ολυμπιακής Επιτροπής και θα ήταν η Nelly's που θα την βοηθούσε. Ο πόλεμος θα την βρει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα μείνει για 38 χρόνια φωτογραφίζοντας ανάμεσα σε άλλους την ελληνοαμερικάνικη κοινότητα.

Όλες οι διάσημες φωτογραφίες της μεσοπολεμικής περιόδου θα εκτίθενται μέχρι τις 23 Ιουνίου 2013 στο Long Room (Αδαμοπούλου και Δεξαμενής, Πικέρμι στο 19ο χιλιόμετρο της Λεωφόρου Μαραθώνα). Ημέρες και ώρες: Σάββατο και Κυριακή 12:00 μέχρι 20:00. Καθημερινές κλειστά.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 3ης Μαΐου 2013 της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.