Μόρισεϊ: Χορτοφαγία και αντιμετανάστευση

Έρχεται την Δευτέρα 16 Ιουνίου στην Αθήνα για μια συναυλία στον Λυκαβηττό, ο Στήβεν Πάτρικ Μόρισεϊ, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου ροκ, γνωστού για την υποστήριξη του στα δικαιώματα των ζώων και την εναντίωση του στην αθρόα μετανάστευση στην Μεγάλη Βρετανία.

Ο θρύλος των «Smiths»

Ο ιρλανδικής καταγωγής Μόρισεϊ (γεννημένος το 1959) είχε ήδη υπάρξει αρχηγός των πανκ «The Nosebleeds» και «Slaughter and the Dogs» και μεγάλος θαυμαστής του Όσκαρ Ουάιλντ, του Τζέημς Ντην και των πατέρων του πανκ «New York Dolls» (Για τις δύο τελευταίες αγάπες είχε αφιερώσει ήδη από ένα βιβλίο). Ήταν όμως η συνάντηση του με τον κιθαρίστα Τζώνυ Μαρ το 1982, που θα άλλαζε την ζωή του, αλλά και εκατομμυρίων νέων. Ήταν τότε που ο Μαρ έγραφε την μουσική και ο Μόρισεϊ τους στίχους για τα τραγούδια αυτού που θα γινόταν οι «Smiths» με την προσθήκη του μπασίστα Άντυ Ρουρκ, παιδικού φίλου του Μαρ και του ντραμίστα Μάικ Τζόυς. Ο ήχος τους ένα κράμα από jingle jangle κιθάρες αλά «Μπερντς», οπερατικά φαλσέτα του Μόρισεϊ που κάποιες στιγμές ακουγόταν σαν ιδιαίτερος κρούνερ και στίχους που εξέφραζαν την ευαισθησία μιας ολόκληρης γενιάς («This Charming Man», «What Difference Does It Makes»).

Εκείνο όμως το τραγούδι που άλλαξε πολλά πράγματα στην Αγγλία ήταν το «Meat Is Murder» (Το κρέας είναι φόνος) από το ομώνυμο άλμπουμ.

Το κλάμα της αγελάδας θα μπορούσε να είναι ανθρώπινες φωνές
Το μαχαίρι που ουρλιάζει έρχεται όλο και πιο κοντά
Αυτό το υπέροχο πλάσμα πρέπει να πεθάνει
Ένας θάνατος δίχως λόγο
Και ένας θάνατος δίχως λόγο είναι φόνος
Και η σάρκα που τόσο ευχάριστα τηγανίζετε
Δεν είναι ζουμερή, νόστιμη ή τρυφερή
Είναι θάνατος δίχως καμιά αιτία
Και ο θάνατος δίχως καμιά αιτία είναι φόνος

Το «Meat is Murder» θα δημιουργούσε ορδές συνειδητοποιημένων χορτοφάγων ανάμεσα στους οπαδούς του σύγχρονου ροκ. Μια χορτοφαγία που σήμερα έχει αρχίσει να γίνεται μόδα και στην Ελλάδα με το άνοιγμα ανάλογων εστιατορίων.

Όμως η πρώτη φορά που ο Μόρισεϊ δέχθηκε επίθεση για τις απόψεις του ήταν όταν κυκλοφόρησε το δισκάκι «Panic», όπου θεωρούσε ότι το χάος που έχει κυριαρχήσει οφείλεται στην καταστροφή της ποπ μουσικής και ειδικά της «χάουζ», αλλά και της «ρέγκε». Θα φώναζε δε: «Κάψτε την ντίσκο, κρεμάστε τον ντισκ τζόκεϋ». Το τραγούδι θεωρήθηκε «ρατσιστικό» γιατί επιτίθετο στην μαύρη κουλτούρα, που βάση της ήταν ο ντισκ τζόκεϋ. Ενώ σε μια συνέντευξη του θεωρούσε την ρέγκε «έκφραση της μαύρης υπεροχής». Όμως η απάντηση βρισκόταν στους στίχους του τραγουδιού: «Αυτό το τραγούδι δεν μιλάει για την ζωή μου».

Σόλο καριέρα: σκίνχεντς και εγγλέζικη σημαία

Το 1988 οι «Smiths» θα διαλυόταν και η απαρχή της σόλο καριέρας του σήμανε και την σχέση του με το εθνικιστικό κίνημα και την αντιμεταναστευτική ρητορική. Στο ντεμπούτο του «Viva Hate» υπήρχε το «Bengali in Platforms» (Ινδοί με παπούτσια «πλατφόρμες»).

Ινδέ, Ινδέ
Όχι, όχι
Δεν θέλει να σε καταθλίψει
Προσπαθεί μόνο να σε εντυπωσιάσει

Ινδός που φορά παπούτσια «πλατφόρμες»
Θέλει μόνο να αγκαλιάσει την κουλτούρα σου
Και να είναι ο φίλος σου για πάντα
Για πάντα

Ινδέ, Ινδέ
Ξέχνα τα σχέδια σου να ζήσεις στην Δύση
Και κατάλαβε
Ότι η ζωή είναι πολύ σκληρή όταν ανήκεις εδώ

Έτσι μετά τον Έρικ Κλάπτον, ακόμα ένας μεγάλος καλλιτέχνης έμοιαζε να συμφωνεί με τον διάσημο λόγο «Ποτάμια Αίματος» του Ίνοχ Πάουελ και να εκφράζει την αντίθεση του στην αθρόα μετανάστευση. Αν και αμφιβάλλουμε αν ο «Μοζ» έχει διαβάσει ποτέ τον διάσημο λόγο του ηγέτη των Συντηρητικών.

Στο «Asian Rut» (Ασιατική σύγκρουση) τραγουδάει για ένα παιδί από την Ινδία που εκδικείται τον θάνατο του καλύτερου φίλου του.

Το οπλισμένο ασιατόπαιδο
Έχει έρθει να εκδικηθεί
Την σκληρή εν ψυχρώ δολοφονία
Του καλύτερου φίλου του
Ω Εγγλεζάκια
Πρέπει να είναι λάθος
Τρεις εναντίον ενός
Φρένα πατιούνται, το όπλο του γεμίζει
Και από όσο ξέρω
Το ασιατόπαιδο τρώει μια γροθιά και πέφτει
Μόλις περνάω από εδώ
Στο δρόμο για μια πιο πολιτισμένη περιοχή
Και ίσως φτάσω

Εδώ ο Μόρισεϊ δείχνει καλύτερα την διαφορά ανάμεσα στην κριτική της μετανάστευσης και την ρατσιστική βία, την οποία καταδικάζει. Παρʼ όλα αυτά θα αρχίσει να γοητεύεται από την βία των σκίνχεντ και των χούλιγκαν, τους οποίους στο «Weʼll Let You Know» θεωρεί ως «τους τελευταίους αληθινούς Βρετανούς».

Το αποκορύφωμα του άλμπουμ ήταν το «National Front Disco» (Η ντίσκο του Εθνικού Μετώπου) όπου οι γονείς και οι φίλοι του Ντέιβιντ, του ήρωα του τραγουδιού, ανησυχούν που έχει πάει. Αλλά αυτός του έχει εξηγήσει ότι έχει μπει στο «Εθνικό Μέτωπο» γιατί:

Υπάρχει μια χώρα που δεν ζει εκεί
Και θα ήθελες μια μέρα να το κάνεις
Αλλά άμα τους δείξεις από τι είσαι φτιαγμένος
Ίσως το κάνεις
Έχεις πάει στην ντίσκο
Στην ντίσκο του Εθνικού Μετώπου
Επειδή θέλεις αυτή η μέρα να έρθει νωρίτερα
Όταν η Αγγλία θα είναι για τους Άγγλους

Αυτό βέβαια δεν άρεσε σε πολλούς, αλλά ο Μόρισεϊ θα υπερασπιζόταν το τραγούδι δηλώνοντας: «Με σταμάτησαν πολλοί δημοσιογράφοι μου δημιούργησαν το θέμα και τους είπα: Παρακαλώ κάντε μία λίστα από τους στίχους στο τραγούδι που πιστεύετε ότι είναι ρατσιστικοί, επικίνδυνοι και προκαλούν μίσος. Και δεν μπορούσαν να το κάνουν».

Σε άλλη συνέντευξη στο «Q» θα τον ρωτούσαν: «Πιστεύεις ότι οι άνθρωποι είναι από την φύση τους ρατσιστές;» Για να απαντήσει: «Ναι, δεν θέλω να φανώ φρικτός ή απαισιόδοξος, αλλά δεν πιστεύω ότι οι μαύροι και οι λευκοί πρόκειται ποτέ να αρέσουν ο ένας τον άλλον. Οι Γάλλοι δεν πρόκειται ποτέ να αρέσουν στους Άγγλους. Οι Άγγλοι δεν πρόκειται ποτέ να αρέσουν στους Γάλλους. Το τούνελ πρόκειται να καταρρεύσει».

Η μήνυση στην «New Musical Express»

Εκείνο όμως που δεν άρεσε καθόλου στον μουσικό τύπο της Αγγλίας που αριστεροκρατείται ήταν όταν σε μια συναυλία στο Φίνσμπερυ Παρκ σήκωσε την Εγγλέζικη σημαία με την φωτογραφία ενός σκίνχεντ στο φόντο. Ξαφνικά το να σηκώνεις την σημαία της χώρας σου είναι «ρατσιστική» πράξη. Η εφημερίδα «New Musical Express» έγραφε στο πρωτοσέλιδο της «Σηκώνοντας την σημαία ή φλερτάροντας με την καταστροφή». Στο δε άρθρο του έγραφε ότι δεν μπορεί να κυματίζει την σημαία όταν υπάρχει άνοδος του ναζισμού και πυρπόληση των κατοικιών των μεταναστών.

Οι τεταμένες σχέσεις του με την «New Musical Express» θα κορυφωνόταν το 2007. Στην ερώτηση αν επέστρεφε στην Αγγλία εγκαταλείποντας την Ρώμη, όπου διένεμε ο Μοζ απάντησε: «Με το θέμα της μετανάστευσης, είναι πολύ δύσκολο γιατί αν και δεν έχω τίποτα προσωπικά με τους ανθρώπους από άλλες χώρες, όσο μεγαλύτερη η εισροή τους στην Βρετανία, τόσο περισσότερο χάνεται η βρετανική κουλτούρα». Για να συνεχίσει: «Αν περπατήσεις στο Νάιτμπριτζ οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδος δεν θα ακούσεις εγγλέζικη προφορά. Θα ακούσεις οποιαδήποτε προφορά εκτός από την εγγλέζικη». Για να τελειώσει λέγοντας: «Η Αγγλία είναι μια ανάμνηση τώρα. Οι πύλες έχουν ανοίξει και ο καθένας μπορεί να έχει πρόσβαση στην Αγγλία και ο καθένας μπορεί να γίνει μέρος της».

Όμως ο Μόρισεϊ μήνυσε την «New Musical Express» επειδή τον χαρακτήρισε «ρατσιστή». Μία υπόθεση που κέρδισε, με την «βίβλο του ροκ» να ζητάει το 2011 επίσημα συγγνώμη για το άρθρο. Σε μία προσπάθεια να ξεφύγει την ταμπέλα του «ρατσιστή», χάρισε χρήματα σε μια μουσική κίνηση ενάντια στον ρατσισμό.

Προσωπικά πιστεύουμε ότι ο Μόρισεϊ, όπως και ο Κλάπτον, διαχωρίζει την κριτική στην αθρόα μετανάστευση από τον «ρατσισμό», δηλαδή μίσος ή επίθεση σε άτομο λόγω καταγωγής. Όσο για τα δικαιώματα των ζώων και την χορτοφαγία στην τουρνέ του 2007 θα απαγόρευε ακόμα και στους «ρόαντις» (σ.σ. τους ανθρώπους που στήνουν τα μηχανήματα ή προβάρουν τα μουσικά όργανα σε μια περιοδεία) να τρώνε κρέας. Ακόμα και η θέα ενός Mc Donalds στο χώρο σήμαινε απόλυση. Ενώ το 2010 θα κατηγορούσε τους Κινέζους ως «υπανθρώπους» λόγω έλλειψης πολιτικής για τα δικαιώματα ζώων, που σημαίνει ότι σκύλοι ή γάτες γδέρνονται ζωντανοί. Το αποκορύφωμα ήταν όταν τον ρώτησαν για την επίθεση του Μπρέιβικ στην Νορβηγία, δήλωσε: «Δεν συγκρίνονται με αυτό που γίνεται καθημερινά στο Mc Donalds και το Kentucky Fried Chicken».

Αν και διαφωνούμε με τα περί «υπανθρώπων», πιστεύουμε ότι ο Μόρισεϊ είναι «δικός» μας και η συναυλία στην Αθήνα θα πρέπει να μας βρει εκεί.