Με αφορμή μία έκθεση αποτίμησης των οικονομικών επιπτώσεων της μετανάστευσης

Πρόσφατα δημοσιοποιήθηκε από το υπουργείο Εσωτερικών και υποβλήθηκε στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής των Λόρδων μία έκθεση για τις οικονομικές επιπτώσεις της μετανάστευσης στην Βρετανία (1). Η μελέτη αυτής της έκθεσης είναι σημαντική τόσο για εκείνα που υπογραμμίζει, τόσο για εκείνα που υποβαθμίζει αλλά όσο και για εκείνα που αποκρύπτει. Η έκθεση αυτή αποτελεί έναν χρήσιμο «οδηγό» για το πώς θα πρέπει να «διαβάζονται» αντίστοιχες μελέτες που δημοσιοποιούνται στην Ελλάδα.

Τα πιό σημαντικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι τα εξής:

• Η χρησιμοποίηση μέσων όρων κατά τους υπολογισμούς «συσκοτίζει» τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διαφορετικών ομάδων μεταναστών.
• Το οικονομικό πλεόνασμα δημιουργείται από τους μετανάστες με υψηλές δεξιότητες, ενώ οι μετανάστες με εκπαίδευση κάτω του επιπέδου Λυκείου προκαλούν οικονομικό έλλειμμα.
• Η μετανάστευση συνεισέφερε 6 δισεκατομμύρια λίρες στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας κατά το 2006.
• Δεν υπάρχουν ποσοτικά στοιχεία για την επίπτωση της μετανάστευσης στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, αν και η έκθεση εκτιμά ότι η επίπτωση θα είναι μικρή.
• Εξ' αιτίας της μετανάστευσης υπήρξαν μέτριες αρνητικές επιπτώσεις στους μισθούς των χαμηλότερων οικονομικών στρωμάτων.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημογραφίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης David Coleman το ετήσιο κόστος της μετανάστευσης το οποίο επιβαρύνει το Βρετανικό Δημόσιο υπολογίζεται σε περίπου 8,8 δισεκατομμύρια λίρες. Το κόστος αυτό περιλαμβάνει έξοδα για την φύλαξη των συνόρων, έξοδα για την φιλοξενία μεταναστών, το κόστος της εγκληματικότητάς τους, έξοδα εκπαίδευσης των παιδιών των μεταναστών, έξοδα νοσηλείας κ.λπ. (2). Επομένως, για την περίπτωση της Βρετανίας, τα «έξοδα» λόγω της μετανάστευσης υπερβαίνουν τα «έσοδα». Όμως, αυτό ήταν ένα σημείο που δεν επισημάνθηκε από την έκθεση του υπουργείου Εσωτερικών.

Επιπλέον, όπως τονίζει ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου του Cambridge Bob Rowthorn, η έκθεση αναφέρει ότι οι μετανάστες αύξησαν κατά 3,1% το ΑΕΠ της χώρας από το 1998 και μετά χωρίς όμως να αναφέρεται ότι κατά την ίδια χρονική περίοδο, λόγω της μετανάστευσης, ο πληθυσμός της χώρας αυξήθηκε κατά 3,8% και επομένως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, δηλαδή το παραγόμενο προϊόν ανά εργαζόμενο, μειώθηκε. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο καθηγητής Rowthorn «Η σύγκριση πληθυσμιακών στοιχείων και στοιχείων του ΑΕΠ δεν είναι περίπλοκα οικονομικά. Όμως, με κάποιον τρόπο η έκθεση ποτέ δεν την κάνει, και έτσι ποτέ δεν καταφέρνει να φθάσει σε αυτό το προφανές συμπέρασμα. Δεν γνωρίζω αν η αποτυχία αυτή είναι εσκεμμένη ή όχι - αλλά σίγουρα είναι παραπλανητική» (3).

Είναι εμφανές ότι η έκθεση κοίταξε μόνο κάποιες από τις επιπτώσεις της μετανάστευσης και όχι άλλες. Γι' αυτό, πριν εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις του φαινομένου, θα πρέπει να έχει προηγηθεί πλήρης και ειλικρινής παρουσίαση όλων των παραμέτρων. Επιπλέον, θα πρέπει οι μετανάστες να μην αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο σύνολο γιατί έτσι συσκοτίζονται οι διαφορετικές επιπτώσεις που έχουν στην οικονομία οι διάφορες ομάδες μεταναστών. Όπως παραδέχεται και η έκθεση, άλλες επιπτώσεις έχουν οι υψηλά αμειβόμενοι μετανάστες και άλλες οι χαμηλά αμειβόμενοι. Με αυτό το σκεπτικό άλλες επιπτώσεις έχουν οι μετανάστες προερχόμενοι από χώρες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας και άλλες οι προερχόμενοι από χώρες εκτός αυτής, άλλες οι προερχόμενοι από τις χώρες της ΕΕ των 15 και άλλες οι μετανάστες από τις 8 χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που προσχώρησαν πρόσφατα στην ΕΕ, άλλες οι νόμιμοι μετανάστες και άλλες οι παράνομοι μετανάστες. Αυτές οι διαφοροποιήσεις απαιτούν ξεχωριστή μελέτη καθώς η κάθε μεταναστευτική ομάδα έχει διαφορετικές (θετικές και αρνητικές) επιπτώσεις στην οικονομία της χώρας.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η έκθεση επισημαίνει ότι η μετανάστευση δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στις προοπτικές των γηγενών στην αγορά εργασίας (προσλήψεις, αμοιβές κλπ) αν οι μετανάστες έχουν δεξιότητες συμπληρωματικές με αυτές των γηγενών και αν οι δεξιότητες των γηγενών είναι συνδεδεμένες με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Όμως αυτές οι συνθήκες υπάρχουν μόνο στην περίπτωση εφαρμογής μίας αυστηρά ελεγχόμενης και επιλεκτικής μεταναστευτικής πολιτικής. Και αυτό δεν συμβαίνει ούτε στην Βρετανία, αλλά ούτε και στην Ελλάδα...

Πηγές
1) Home Office “The Economic and Fiscal Impact of Immigration: a cross-departmental submission to the House of Lords Select Committee on Economic Affairs”, October 2007.
2) “Influx of immigrants 'costs every UK household 350 pounds a year'”, The Daily Mail 17/10/2007.
3) Rowthorn Bob “We need an honest immigration debate”, The Sunday Telegraph 21/10/2007

* ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Το Κουτί της Πανδώρας: Παράνομη Μετανάστευση και Νομιμοποίηση στην Ελλάδα» το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πελασγός.