Καλωσήλθατε στην νέα, πολυπολιτισμική Αθήνα (Εισέρχεσθε με δική σας ευθύνη!)

Κατά την προεκλογική εκστρατεία για τις δημοτικές εκλογές του 2006, ο νυν Δήμαρχος Αθηναίων Νικήτας Κακλαμάνης στο προεκλογικό του πρόγραμμα τόνιζε ότι αυτός και οι συνεργάτες του «μετεξελίσσουμε την Αθήνα σε πολυπολιτισμική μητρόπολη του κόσμου» (1). Μετά τα γεγονότα της 29ης Αυγούστου στο κέντρο της πόλης, αυτός και οι συνεργάτες του πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι. Ο σκοπός τους έχει επιτευχθεί. Κάποιες γειτονιές της Αθήνας είναι πλέον τόσο «πολυπολιτισμικές» ώστε οι Έλληνες τις εγκαταλείπουν με πρώτη ευκαιρία και αυτές έχουν μετατραπεί σε γκέτο. Και μαζί με την «πολυπολιτισμικοποίηση» και τα γκέτο ήρθαν και οι ταραχές και οι συμπλοκές μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων, όχι μόνον στην Αθήνα αλλά και σε άλλα αστικά κέντρα. Ας θυμηθούμε τις κυριότερες:

Τον Σεπτέμβριο του 2004, μετά τον ποδοσφαιρικό αγώνα Αλβανίας-Ελλάδας, σημειώθηκαν εκτεταμένα επεισόδια μεταξύ Ελλήνων και Αλβανών στην Αθήνα, αλλά και σε πολλές πόλεις της χώρας. Από τα θλιβερά επεισόδια ένας άνθρωπος σκοτώθηκε, τουλάχιστον 50 τραυματίσθηκαν ενώ υπήρξαν και υλικές ζημιές. Στην Αθήνα έγιναν επεισόδια στην Πλατεία Ομονοίας, στις οδούς Ακαδημίας, Πανεπιστημίου, Αγίου Κωνσταντίνου, αλλά και σε άλλες κεντρικές οδούς. Παρόμοιες συμπλοκές διαδραματίσθηκαν και σε άλλες περιοχές της Αττικής και του Πειραιά (π.χ. Νίκαια, Νέα Φιλαδέλφεια, Άγιος Παντελεήμων, Μπουρνάζι, Σταθμός Πελοποννήσου). Επεισόδια έγιναν και στην Θεσσαλονίκη (στο κέντρο αλλά και σε διάφορες συνοικίες), στην Κέρκυρα, στην Ρόδο, στον Βόλο, στην Λάρισα, στην Κόρινθο, στην Τρίπολη και στο Ναύπλιο (2).

Στα μέσα του περασμένου Ιουλίου, στην διασταύρωση της οδού Φυλής 198 με την Αγίου Μελετίου στον Άγιο Παντελεήμονα, έλαβε χώρα η πρώτη εκτεταμένη σύγκρουση μεταξύ ατόμων προερχομένων από μειονοτικές κοινότητες. Πιο συγκεκριμένα μία ομάδα 80-100 ατόμων Ιρανικής, Αφγανικής και Κουρδικής καταγωγής πήγε, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, σε μία διώροφη μονοκατοικία στην οποία ζούσαν περίπου 40 ομοεθνείς τους και άρχισε να συγκρούεται μαζί τους. Τα επεισόδια επεκτάθηκαν και στον δρόμο και είχαν ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό ενός ατόμου και την πρόκληση σοβαρών ζημιών στην μονοκατοικία και σε έξι σταθμευμένα αυτοκίνητα. Τα επεισόδια σταμάτησαν με την εμφάνιση στην περιοχή ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων ενώ έγιναν και επτά συλλήψεις. Σύμφωνα με τα (λιγοστά) δημοσιεύματα του Τύπου, αιτία της σύγκρουσης ήταν οι θρησκευτικές διαφορές μεταξύ των δύο μουσουλμανικών ομάδων και δεν αποκλείεται η σύγκρουση αυτή να αποτελούσε συνέχεια προγενέστερης συμπλοκής τους στην πλατεία Αττικής (3). Όπως παραδέχεται και η «Καθημερινή»: «Δεκάδες παλιά κτίρια φιλοξενούν μεγάλο αριθμό λαθρομεταναστών στην περιοχή του Αγ. Παντελεήμονα και τέτοιες συμπλοκές αποτελούν συχνό φαινόμενο» (4).

Τέτοια περιστατικά δεν περιορίζονται μόνο στην Αθήνα. Συμπλοκές μεταξύ των δυνάμεων των ΜΑΤ και δεκάδων αφρικανών μεταναστών και αναρχικών ξέσπασαν το βράδυ της 18ης Αυγούστου 2007, μετά τον θάνατο ενός 27χρονου Νιγηριανού από πτώση από μπαλκόνι καφετέριας στην Καλαμαριά. Ο Νιγηριανός θεώρησε ότι δύο άτομα με πολιτικά ήταν αστυνομικοί που θα τον συνελάμβαναν γιατί πουλούσε πλαστά cd και στην προσπάθειά του να ξεφύγει έπεσε από το μπαλκόνι και σκοτώθηκε. Μόλις έγινε γνωστός ο θάνατός του συγκεντρώθηκαν στην περιοχή Αφρικανοί μετανάστες και αναρχικοί οι οποίοι προκάλεσαν σοβαρά επεισόδια τα οποία διήρκεσαν σχεδόν όλη την νύχτα (5). Σοβαρά επεισόδια σημειώθηκαν και στις 20 Αυγούστου όταν Νιγηριανοί μετανάστες και αναρχικοί έκαναν πορεία διαμαρτυρίας για το συμβάν προς το Αστυνομικό Τμήμα Καλαμαριάς (6). Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα: «Οπλισμένοι με λοστούς και πέτρες, οι διαδηλωτές έσπασαν προθήκες καταστημάτων και προσπάθησαν να εισβάλουν στο αστυνομικό τμήμα Καλαμαριάς. Οι αστυνομικοί τους απώθησαν με δακρυγόνα» (7). Μάλιστα, προκειμένου να ηρεμήσουν τα πνεύματα, κλήθηκε στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης ο επιτετραμμένος της Νιγηρίας στην Ελλάδα. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα: «Τον επιτετραμμένο της Νιγηρίας στην Ελλάδα κάλεσαν χθες στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης, προκειμένου να μεσολαβήσει στους συμπατριώτες του ώστε να εκτονωθεί η έκρυθμη κατάσταση στην Θεσσαλονίκη…Ο κ. Μοχάμεντ Ντολ φέρεται να είπε «[Θ]έλω να καλέσω τους συμπατριώτες μου και να τους συστήσω να παραμείνουν ήρεμοι περιμένοντας το αποτέλεσμα της έρευνας. Τους προτρέπω να αποφεύγουν τις παρεισφρήσεις των αναρχικών στοιχείων στις συγκεντρώσεις τους»» (8).

Άλλο μεγάλο αστικό κέντρο που έγινε προσφάτως θέατρο σοβαρών επεισοδίων με πρωταγωνιστές αλλοδαπούς είναι η Πάτρα. Το απόγευμα της 8ης Σεπτεμβρίου περίπου 200 Αφγανοί παράνομοι μετανάστες οπλισμένοι με μαδέρια εισήλθαν στον χώρο του λιμανιού της πόλης και άρχισαν να πετούν πέτρες εναντίον ανδρών του Λιμενικού και του σταθμού υποδοχής επιβατών. Από τις σοβαρές ταραχές τραυματίσθηκαν τουλάχιστον 7 λιμενικοί, ένας αστυνομικός και ένας Αφγανός, ενώ υπέστησαν ζημιές δύο περιπολικά της ΕΛ.ΑΣ., ένα του Λιμεναρχείου, πολλά ΙΧ που ήταν σταθμευμένα στην περιοχή, καταστήματα και κτήρια του λιμανιού. Ως αιτία των ταραχών προβλήθηκε η άποψη ότι οι Αφγανοί θεώρησαν τους Λιμενικούς ως υπεύθυνους για τον ξυλοδαρμό ομοεθνούς τους. Μετά από κάποια ώρα - και ενώ φαινόταν ότι η κατάσταση εκτονωνόταν - μία ομάδα αναρχικών μαζί με εκατοντάδες αλλοδαπούς συγκεντρώθηκαν έξω από την πύλη του λιμανιού και άρχισαν να εκσφενδονίζουν πέτρες προς τους άνδρες του Λιμενικού. Ο πετροπόλεμος, ο οποίος κράτησε μιάμιση ώρα, είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό άλλων 12 Λιμενικών εκ των οποίων οι πέντε μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο (14). Όπως υπογραμμίζει η τοπική εφημερίδα «Πελοπόννησος» σε εκδοτικό της σημείωμα: «Τα τελευταία γεγονότα ... κατατρομοκράτησαν την ήδη επιβαρημένη κοινότητα των συμπολιτών μας στην παραλιακή ζώνη» ενώ προειδοποιεί για «ορατό κίνδυνο κλιμάκωσης της ημι-εμπόλεμης κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή» (15).

Τέλος, το απόγευμα της 29ης Αυγούστου, στην περιοχή των οδών Γερανίου, Μενάνδρου και Σοφοκλέους στο κέντρο της Αθήνας, συνεπλάκησαν με πρωτοφανή βιαιότητα δύο αντίπαλες ομάδες (κυρίως) Αφρικανών μεταναστών. Στις οδομαχίες συμμετείχαν περισσότερα από 150 άτομα, χρησιμοποιήθηκαν σιδηρολοστοί, στιλέτα, γιαταγάνια, ματσέτες και τσεκούρια και από τις συμπλοκές τραυματίσθηκαν τουλάχιστον 20 άτομα. Προσήχθησαν πάνω από 75 ύποπτοι και τελικώς συνελήφθησαν 19. Όλοι οι συλληφθέντες βρίσκονται παράνομα στην Ελλάδα, είναι ηλικίας 17-25 ετών και προέρχονται από την Σομαλία, το Σουδάν και την Ερυθραία. Οι λόγοι της σύγκρουσης είναι αδιευκρίνιστοι, αλλά εικάζεται ότι οφείλονται είτε σε φυλετικές διαφορές, είτε σε ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ συμμοριών αλλοδαπών για τον έλεγχο των εγκληματικών δραστηριοτήτων της περιοχής όπως το λαθρεμπόριο, η διακίνηση ναρκωτικών και η πορνεία (9).

Η κατάσταση στο κέντρο της Αθήνας έχει βγει εκτός κάθε ελέγχου εδώ και πολλά χρόνια. Μάλιστα, είχε γίνει τόσο αφόρητη ώστε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Γ.Σανιδάς είχε ζητήσει - ήδη από τον Δεκέμβριο του 2007 - από τον αρχηγό της Ελληνικής Αστυνομίας κ. Αν.Δημοσχάκη να υπάρχει «συνεχής αστυνόμευση, ημέρα και νύχτα, από επίλεκτα όργανα της Αστυνομίας, με στόχο την σύλληψη και παραπομπή στην Δικαιοσύνη των παρανομούντων και εφόσον πρόκειται περί αλλοδαπών, την απέλασή τους» (10) καθώς τα κρούσματα παραβατικότητας, όπως υπογράμμισε ο κ. Σανιδάς, «δεν συνάδουν με μία ευνομούμενη πολιτεία και έχουν καταστήσει αφενός προβληματική, για να μην πούμε αδύνατη, την διαμονή των κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι, εκτός των άλλων, ευρίσκονται καθημερινώς εμπρός σε απαράδεκτες καταστάσεις από τους χρήστες ναρκωτικών και τις πορνευόμενες αλλοδαπές και αφετέρου αδύνατη την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας των πάσης φύσεως καταστηματαρχών ή άλλων επαγγελματιών της περιοχής, πέραν της ανασφάλειας που δημιουργείται σε όλους αυτούς» (11).

Τα γεγονότα της 29ης Αυγούστου έδειξαν ότι ούτε η εισαγγελική παρέμβαση ήταν αρκετή για την βελτίωση της κατάστασης. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν ανώτατοι αξιωματικοί της Αστυνομίας, δεν υπάρχει πολιτική βούληση για να βρεθεί λύση στο πρόβλημα (12). Εκτός αν δεχθούμε ότι έχει μία δόση αλήθειας ένα σχόλιο από ρεπορτάζ του «Βήματος» που αναφέρει ότι: «Προφανώς φαίνεται ότι οι αρμόδιοι συμβιβάζονται πια με την ιδέα της μειωμένης κυριαρχίας της Ελληνικής Δημοκρατίας στην ίδια της την πρωτεύουσα» (13). Έλληνες, καλωσήλθατε στην νέα, θαυμαστή, πολυπολιτισμική Αθήνα!

Παραπομπές
1) Συνδυασμός «Αθήνα, πόλη της Ζωής μας», Πρόγραμμα για την φροντίδα όλων των πολιτών της Αθήνας, τμήμα 4.3 «Ζούμε μαζί με τους μετανάστες».
2) Μώρου Αργυρώ «Ο άκρατος φανατισμός νίκησε τον πολιτισμό...», Ελευθεροτυπία 6/9/2004, Μπαϊλης Πάνος, Θεοδωρακόπουλος Πάνος και Καντούρης Κώστας «Ένας νεκρός και 50 τραυματίες», Τα Νέα 6/9/2004.
3) «Δόγματα με ρόπαλα συγκρούστηκαν στην οδό Φυλής» Το Βήμα 19/7/2008, Τερζής Τάκης «Ιερός πόλεμος μεταξύ μουσουλμάνων» Έθνος 19/7/2008.
4) «Πεδίο μάχης ο Αγ. Παντελεήμων», Καθημερινή 19/7/2008.
5) «Άναψε φωτιές ο θάνατος του Νιγηριανού μικροπωλητή», Τα Νέα 20/8/2007.
6) «Επεισόδια με ξύλο και δακρυγόνα», Τα Νέα 21/8/2007.
7) «Επεισόδια στην πορεία διαμαρτυρίας στην Καλαμαριά», Καθημερινή 21/8/2007.
8) «Υπουργείο: Ηρέμησέ τους», Ελευθεροτυπία 23/8/2007.
9) Καρσιώτης Πέτρος «Σε αφρικανικό κλοιό το κέντρο της Αθήνας» Έθνος της Κυριακής 31/8/2008, Μαρνέλλος Γιώργος «Βγήκαν γιαταγάνια στο γκέτο» Ελευθεροτυπία 1/9/2008.
10) Τσιμπούκης Π. ««Επιχείρηση αρετή» στο κέντρο της Αθήνας», Το Βήμα 12/12/2007.
11) Αυλωνίτης Αλέξανδρος «Επιχειρήσεις-«σκούπα»», Έθνος 12/12/2007.
12) Καραμήτσου Αφροδίτη και Απολλωνάτου Εύη «Η εγκληματικότητα χτυπάει ... κέντρο», Ελεύθερος Τύπος 1/9/2008.
13) Βυθούλκας Διον. και Χεκίμογλου Αχ. «Το έγκλημα βασιλεύει στο κέντρο της Αθήνας», Το Βήμα 2/9/2008.
14) Μπογάτσος Κώστας ««Αφγανιστάν» για τρεις ώρες η Πάτρα» Ελεύθερος Τύπος 9/9/2008, Κανίστρας Ηλίας ««Πυριτιδαποθήκη» το λιμάνι της Πάτρας» Καθημερινή 9/9/2008, Ν.Γιαπ. «Άγριος πετροπόλεμος στο λιμάνι» Ημέρα 9/9/2008.
15) «Η κοινωνία μπροστά σε απειλή», Πελοπόννησος [Κύριο άρθρο] 10/9/2008.

* Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Το Κουτί της Πανδώρας: Παράνομη Μετανάστευση και Νομιμοποίηση στην Ελλάδα». Το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Το τέλος μίας ουτοπίας: η κατάρρευση των πολυπολιτισμικών κοινωνιών στην Δυτική Ευρώπη» μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πελασγός.