Η στάση των Ελλήνων απέναντι στην «πολυπολιτισμική κοινωνία»

Η μαζική και παράνομη εγκατάσταση ξένων μεταναστών στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, εκτός από τις αλλαγές, ως επί το πλείστον αρνητικές, που έχει επιφέρει στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων, έχει εισάγει έναν νέο όρο στις πολιτικές συζητήσεις: την «πολυπολιτισμική κοινωνία». Ως «πολυπολιτισμική κοινωνία» θεωρείται μία κοινωνία η οποία αποτελείται από πληθυσμούς διαφορετικών πολιτισμών, θρησκειών και φυλών. Οι πολιτικοί, δημοσιογράφοι και διανοούμενοι του κατεστημένου υποστηρίζουν την ανωτερότητα της «πολυπολιτισμικής» κοινωνίας απέναντι στην παραδοσιακή «μονοπολιτισμική» κοινωνία. Ποτέ δεν εξηγούν ποια ακριβώς είναι τα πλεονεκτήματα του «πολυπολιτισμού», χάριν των οποίων πρέπει να προκαλέσουμε μία τόσο σημαντική αλλαγή στην κοινωνία με άγνωστες και ενδεχομένως καταστροφικές συνέπειες για την πρόοδο και στην σταθερότητα της Ελλάδας. Η κοινή λογική, αλλά και επιστημονικές μελέτες (1), τονίζουν ότι οι «πολυπολιτισμικές κοινωνίες» αποτελούν αφορμή πολιτιστικών συγκρούσεων που συχνά εκτραχηλίζονται σε «εμφύλιους» πολέμους.

Όμως οι υποστηρικτές του «πολυπολιτισμού» στην Ελλάδα δεν πτοούνται από λογικά επιχειρήματα. Υποστηρίζουν πως ο ελληνικός λαός έχει συναινέσει στην μετατροπή της Ελλάδας σε «πολυπολιτισμική κοινωνία» και συνεπώς πρέπει να σεβαστούμε την θέλησή του, όποιες και αν είναι οι συνέπειες. Αν και ποτέ το ερώτημα δεν τέθηκε ευθέως στον ελληνικό λαό, θεωρούν αυτονόητο πως οι Έλληνες ως λαός «φιλελεύθερος» και «προοδευτικός» (δύο ακόμα ταλαιπωρημένες πολιτικές έννοιες) είναι υπέρ της «πολυπολιτισμικής κοινωνίας». Πόσο αληθές είναι αυτό άραγε;

Την απάντηση στο ερώτημα δίνει μία έκθεση (2) του «Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία» (άλλες δύο ταλαιπωρημένες πολιτικές έννοιες), η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 15 Μαρτίου 2005. Η έκθεση συντάχθηκε από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Νίμεγκεν στην Ολλανδία, η οποία μελέτησε τα αποτελέσματα δημοσκόπησης του Ευρωβαρόμετρου (3) το 2003, αλλά και έρευνα της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Επισκόπησης (4) το 2003 στα 25 κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Βουλγαρία, την Τουρκία και την Ρουμανία. Ο βασικός κορμός της έκθεσης αποτελείται από τις απαντήσεις σε 10 ερωτήματα για την στάση απέναντι στην «πολυπολιτιστική κοινωνία». Τα αποτελέσματα της έκθεσης θα παρουσιαστούν συνοπτικά στην συνέχεια και, όπως θα διαπιστώσετε, η στάση των Ελλήνων απέναντι στην «πολυπολιτιστική κοινωνία» είναι άκρως αρνητική και απορριπτική.

Τα ερωτήματα της έκθεσης ήταν τα ακόλουθα:

1. Είναι καλό για μία κοινωνία να αποτελείται από διαφορετικές φυλές, θρησκείες ή πολιτισμούς; Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΟΧΙ.
2. Υπάρχουν όρια στο πόσους ανθρώπους από άλλες φυλές, θρησκείες ή πολιτισμούς μπορεί να δεχθεί μία κοινωνία. Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.
3. Οι νόμιμοι μετανάστες εκτός Ε.Ε. πρέπει να έχουν τα ίδια πολιτικά δικαιώματα με τους πολίτες της χώρας. Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΟΧΙ.
4. Συμφωνείτε με πολιτικές επαναπατρισμού για νόμιμους μετανάστες εκτός Ε.Ε. (π.χ. αν είναι άνεργοι). Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.
5. Οι μετανάστες από διαφορετικό έθνος ή φτωχότερες χώρες πρέπει να είναι λίγοι. Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.
6. Συμφωνείτε με ευνοϊκές πολιτικές (π.χ. δικαίωμα εργασίας, οικονομική υποστήριξη, οικογενειακή επανένωση) για τους πρόσφυγες; Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΟΧΙ.
7. Είναι καλύτερο για μία χώρα σχεδόν όλοι να έχουν τα ίδια έθιμα και παραδόσεις. Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.
8. Ενοχλείστε αν ο προϊστάμενός σας ή κάποιος συγγενής εξ αγχιστείας είναι αλλοεθνής; Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.
9. Είναι θετική η παρουσία των μεταναστών για την ανεργία, την οικονομία, τον πολιτισμό ή την εγκληματικότητα; Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΟΧΙ.
10. Υποστηρίζει πολιτικές επαναπατρισμού για τους εγκληματούντες μετανάστες; Τα ποσοστά αναφέρονται στο ΝΑΙ.

Τα 4 πρώτα ερωτήματα ήταν από την δημοσκόπηση του Ευρωβαρομέτρου, ενώ τα 6 επόμενα από την έρευνα της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Επισκόπησης. Για να μην χαθούν οι αναγνώστες ανάμεσα στους αριθμούς, έχουμε τονίσει τις χώρες με τα 3 υψηλότερα ποσοστά σε κάθε ερώτημα. Η Ελλάδα ανήκει σε αυτές τις χώρες σε 8 από τα 10 ερωτήματα, με δεύτερη πολύ πιο πίσω την Ουγγαρία σε 4 από τα 10 ερωτήματα. Από τις χώρες που συμμετείχαν μόνο στην δημοσκόπηση του Ευρωβαρόμετρου, δεύτερες μετά την Ελλάδα είναι η Μάλτα, η Εσθονία και η Λεττονία σε 2 από τα 4 ερωτήματα.

Είναι προφανές ότι οι Έλληνες είναι, με μεγάλη από τους άλλους Ευρωπαίους διαφορά, αντίθετοι στην «πολυπολιτισμική κοινωνία» στις διάφορες εκδοχές της. Το ποσοστό αντίδρασης των Ελλήνων είναι άνω του 70% σε 5 από τα 10 ερωτήματα και σε μερικά ερωτήματα ξεπερνάει το 85%!

Δύο ενδιαφέροντα πολιτικά συμπεράσματα εξάγονται από τα συγκριτικώς χαμηλά ποσοστά των Ελλήνων στα 2 ερωτήματα στα οποία η Ελλάδα δεν είναι στις χώρες με τα 3 υψηλότερα ποσοστά.

Σύμφωνα με το ερώτημα 3, οι Έλληνες είναι αντίθετοι «μόνο» σε ποσοστό 32,5% στην χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων στους νόμιμους μετανάστες. Η αντίθεση των Ελλήνων συνεπώς είναι περισσότερο εστιασμένη στον περιορισμό των ξένων μεταναστών, παρά στην παραμονή τους με περιορισμένα δικαιώματα. Οι Έλληνες είναι (συγκριτικώς με άλλες ευρωπαϊκές χώρες) σύμφωνοι να δεχθούν ξένους μετανάστες ως ισότιμους πολίτες, εφόσον όμως ο αριθμός τους είναι πολύ περιορισμένος. Αντιθέτως οι πολίτες άλλων χωρών (Μεγάλη Βρετανία, Δυτική Γερμανία, Αυστρία) δεν αντιτίθονται τόσο στην είσοδο ξένων μεταναστών, όσο στην χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων σε αυτούς.

Σύμφωνα με το ερώτημα 6, οι Έλληνες είναι αντίθετοι σε φιλικές προς τους πρόσφυγες πολιτικές «μόνο» σε ποσοστό 31,13%. Η διαφορετική αντιμετώπιση οφείλεται στον όρο «πρόσφυγας» (asylum seeker) προς τον οποίο οι Έλληνες έχουν μία θετική προσέγγιση. Η παρατήρηση αυτή πρέπει να έχει γίνει εγκαίρως αντιληπτή από τους «κοινωνικούς μηχανικούς» της «πολυπολιτισμικής κοινωνίας», γιατί τελευταία χρησιμοποιείται συχνότερα από τα ελληνικά ΜΜΕ ο όρος «πρόσφυγας», αντί του «οικονομικού μετανάστη». Μάλλον θεωρούν πως έτσι είναι ευκολότερο να επιτύχουν τον ίδιο στόχο, απευθυνόμενοι στα ευαίσθητα, λόγω ιστορικών εμπειριών, αντανακλαστικά της ελληνικής κοινωνίας.

Από τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προφανές πως η ελληνική κοινωνία είναι συντριπτικά αντίθετη στην μετατροπή της σε «πολυπολιτισμική». Οι υποστηρικτές του «πολυπολιτισμού», αν και πολιτικώς κυρίαρχοι, αποτελούν ασήμαντη κοινωνική μειοψηφία. Μία μειοψηφία που όχι απλώς δεν σέβεται τις απόψεις της πλειοψηφίας των Ελλήνων, αλλά αντιθέτως τις υβρίζει συστηματικώς ως «ρατσιστικές», «φασιστικές» και «αντιδημοκρατικές». Είναι καιρός οι λέξεις να αποκτήσουν πάλι την σημασία τους: οι μοναδικοί που δεν σέβονται την λαϊκή βούληση και την δημοκρατία είναι οι υποστηρικτές του «πολυπολιτισμού».

1. Ethnic conflicts explained by ethnic nepotism by Tatu Vanhanen
2. EU Monitoring Center on Racism and Xenophobia
3. Ευρωβαρόμετρο
4. European Social Survey