Η ιδεολογία της νέας ΝΔ και το μεταναστευτικό πρόβλημα της χώρας

Η ανάληψη της ηγεσίας της ΝΔ από τον Αντώνη Σαμαρά, τα πρόσωπα που τον πλαισιώνουν ως σύμβουλοι, αλλά και οι εκφρασθείσες απόψεις του νέου προέδρου της ΝΔ τόσο για την ιδεολογία του κόμματος, όσο και για το μεταναστευτικό πρόβλημα της χώρας έχουν δημιουργήσει έναν έντονο προβληματισμό στους υπέρμαχους του κοσμοπολιτισμού (τόσο τους αριστερούς, όσο και τους φιλελεύθερους).

Ο πολιτικός επιστήμων Απόστολος Στραγαλινός, σχολιάζοντας τις θέσεις του Σαμαρά για το μεταναστευτικό, κάνει λόγο για «στροφή σε σκληρότερες, «παραδοσιακά» συντηρητικές θέσεις, οι οποίες αδυνατούν να κρύψουν την ακραία, ανοιχτά ή συγκεκαλυμμένα, ξενοφοβική και δημαγωγική υφή τους» (Αυγή, 18/7/2010). Μάλιστα, ο Στραγαλινός φθάνει στην δαιμονοποίηση της ΝΔ όταν υποστηρίζει: «Στο αίτημα της εθνικής ομογενοποίησης της διεθνούς Νέας Δεξιάς (sic) και της δαιμονοποίησης του «ξένου», θέσεις επικίνδυνες από τις οποίες διαπνέεται και η ιδεολογική κατήχηση του νεοδημοκρατικού κομματικού ακροατηρίου, αναδύονται οι ίδιες φυλετικές χίμαιρες που στο παρελθόν οδήγησαν στον όλεθρο, και σήμερα επωάζουν την ξενοφοβία και τον ρατσισμό» (Αυγή, 18/7/2010).

Περί «Νέας Δεξιάς» κάνει λόγο και η αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Βασιλική Γεωργιάδου, η οποία φθάνει στο σημείο να παραλληλίζει τον ρόλο του «Δικτύου 21» εντός της ΝΔ με τον ρόλο της «Νέας Δεξιάς» στην Γαλλία και στην Γερμανία. Η Γεωργιάδου φαίνεται να ανησυχεί μήπως η στροφή της νέας ηγεσίας προς την βάση του κόμματος και η αυξανόμενη επιρροή του «Δικτύου 21» εντός της ΝΔ οδηγήσει σε εκλογική της συρρίκνωση. Σε σχετικό άρθρο της επισημαίνει: «Οι περίοδοι εκλογικής απογείωσης της ΝΔ, που είναι και περίοδοι κυριαρχίας της στη διακυβέρνηση, συνοδεύονται από βαθύ χάσμα μεταξύ της ηγεσίας και του σκληρού εκλογικού πυρήνα της. Αντιθέτως, οι εποχές της εκλογικής της συρρίκνωσης και απώλειας της κυβερνητικής εξουσίας είναι εποχές σμίκρυνσης του χάσματος και ταύτισης ηγεσίας και βάσης. Προφανώς ο πρόεδρος της ΝΔ θεωρεί ότι έτσι αυτή ανανεώνεται ιδεολογικά και αποστιγματίζεται η δεξιά της ταυτότητα. Μήπως, όμως, καθιστώντας το «Δίκτυο 21» άτυπη συνιστώσα της παράταξής του, η ΝΔ ως κόμμα εξουσίας αυτοπαγιδεύεται σ' ένα δεξιοσυντηρητικό περιβάλλον αποστερούμενη τη δυνατότητα πολυσυλλεκτικών συσπειρώσεων που πάντοτε διέθετε;» (Ελευθεροτυπία, 16/7/2010).

Ασφαλώς, το δήθεν ενδιαφέρον για την απώλεια εκ μέρους της ΝΔ των «πολυσυλλεκτικών συσπειρώσεων» και της «κυριαρχίας στην διακυβέρνηση» είναι υποκριτικό, ειδικά όταν προέρχεται από ανθρώπους οι οποίοι δραστηριοποιούνται ενεργά στην άλλη μεριά του πολιτικού φάσματος. Η πραγματική ανησυχία των προωθητών του κοσμοπολιτισμού είναι η προοπτική ισχυροποίησης μίας εθνοκεντρικής ιδεολογίας, η προβολή της από ένα αυξανόμενο τμήμα του πολιτικού συστήματος και, κατ' επέκταση, η «νομιμοποίηση» πολιτικών θέσεων και προτάσεων για μία σειρά θεμάτων όπως το μεταναστευτικό και τα εθνικά θέματα τις οποίες η κοσμοπολίτικη πανεπιστημιακή και δημοσιογραφική elite είχε διαβάλλει και -εν τέλει- δαιμονοποιήσει με σκοπό να εκμηδενίσει την δημόσια έκφρασή τους, αδιαφορώντας ταυτοχρόνως για το γεγονός ότι οι θέσεις αυτές πλειοψηφούν στην Κοινή Γνώμη.

Σχολιάζοντας την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην ΝΔ μετά την εκλογή του Αντώνη Σαμαρά στην ηγεσία του κόμματος ο σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού και πρώην αρχηγού της ΝΔ Κώστα Καραμανλή Γιάννης Λούλης επισήμανε: «Η σημερινή ΝΔ δεν είναι η προηγούμενη ΝΔ. Υπάρχει μία ηγετική ομάδα που αποτελείται από στελέχη της λαϊκής Δεξιάς, που ήταν -αν θέλετε- μία περιθωριακή ομάδα στη ΝΔ, αλλά τώρα είναι στη θέση του οδηγού, υπάρχουν στελέχη της Πολιτικής Άνοιξης, η οποία ήταν ένα εθνικιστικό λαϊκό κόμμα, και βεβαίως υπάρχει και αυτή η ομάδα του «Δικτύου 21», η οποία είναι μία ακραία εθνικιστική ομάδα που βρίσκεται στον κόσμο της» (Real News, 5/9/2010).

Κληθείς να σχολιάσει τις δηλώσεις αυτές του Λούλη ο αντιπρόεδρος της ΝΔ Δημήτρης Αβραμόπουλος υπογράμμισε: «Στοιχεία εσωστρεφούς εθνικιστικού λαϊκισμού υπάρχουν σε όλα τα κόμματα. Σε εμάς, ούτε δύναμη έχουν αλλά ούτε και εκδηλώνονται. Οι δημοκρατικές αρχές και οι θέσεις της ΝΔ είναι ισχυρές και αδιαμφισβήτητες» (Τα Νέα, 30/8/2010). Ας σημειωθεί ότι σκληρή απάντηση στις δηλώσεις του Λούλη έδωσε και ο πρόεδρος του ΔΣ του «Δικτύου 21» Φαήλος Κρανιδιώτης με σχετικό του άρθρο (Ελεύθερος Τύπος, 30/8/2010).

Είναι τα πράγματα έτσι όπως επισημαίνουν ο Στραγαλινός, η Γεωργιάδου και ο Λούλης; Έχει όντως η ΝΔ μετατραπεί σε «εθνικιστικό» και «ξενόφοβο» κόμμα;

Μία ανάλυση των σχετικών θέσεων του προέδρου της ΝΔ δείχνει ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι. Μία λεπτομερής περιγραφή της ιδεολογίας της νέας ΝΔ έλαβε χώρα στις 6/6/2010 κατά την ομιλία του στην Πολυθεματική Προσυνεδριακή Συνδιάσκεψη του κόμματος (δείτε σχετικό Δελτίο Τύπου της ΝΔ. Η ομιλία δημοσιεύθηκε με τίτλο «Η ιδεολογική ταυτότητα της Νέας Δημοκρατίας» και στο περιοδικό «Φιλελεύθερη Έμφαση» (τεύχος 43, σελ. 24-38), το οποίο εκδίδεται από το προσκείμενο στην ΝΔ Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κ. Καραμανλής). Εκεί ο Σαμαράς ανέλυσε την ιδεολογία του κόμματος το οποίο χαρακτήρισε ως «κόμμα λαϊκό, όχι ταξικό», το τοποθέτησε στην Κεντροδεξιά και επισήμανε ότι διέπεται από τις ιδέες του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Η ιδεολογία αυτή είναι φιλελευθερισμός καθώς «έχει στόχο την απελευθέρωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος» και είναι κοινωνικός καθώς «παραπέμπει στη διαφύλαξη του κοινωνικού κράτους». Στο επίκεντρο της ιδεολογίας αυτής βρίσκεται ο Άνθρωπος ενώ αρχές της είναι οι αρχές της Ελευθερίας, της Ανταγωνιστικότητας, της Δικαιοσύνης, της Ισονομίας, της Αξιοκρατίας, της Αξιοπρέπειας και η Αγάπη για την Πατρίδα. Ας σημειωθεί ότι μία σύνοψη των θέσεων αυτών δόθηκε κατόπιν σε άρθρο του Αντώνη Σαμαρά με τίτλο «Η ιδεολογική αφύπνιση της Κεντροδεξιάς» (Κόσμος του Επενδυτή, 12-13/6/2010).

Αναφορά στις ιδεολογικές αρχές της ΝΔ έκανε με ομότιτλο άρθρο του και ο διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του προέδρου της ΝΔ Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος. Στο άρθρο του αυτό (Τα Νέα, 26-27/6/2010) επισήμανε ότι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός βασίζεται στις εξής αρχές: 1) στον άνθρωπο και στην ελευθερία του, 2) στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, 3) στην ανοιχτή κοινωνία, 4) στην κοινωνική οικονομία της αγοράς, 5) στην αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη και 6) στην ευρωπαϊκή ενοποίηση.

Αυτό που απουσιάζει -και μάλιστα ηχηρά- τόσο από την ομιλία του Σαμαρά όσο και από το άρθρο του Αρβανιτόπουλου είναι η οποιαδήποτε αναφορά στο «έθνος» ως μίας από τις αξίες που διέπουν την ιδεολογία του κόμματος. Μάλιστα, η απουσία αυτή γίνεται πιο αισθητή καθώς η μόνη αναφορά στο «έθνος» τόσο στην ομιλία του Σαμαρά όσο και στο άρθρο του Αρβανιτόπουλου γίνεται στα πλαίσια της επισήμανσης της ανάγκης σύγκλισης των εθνών για την επίτευξη της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Είναι προφανές, λοιπόν, ότι ο χαρακτήρας της ιδεολογίας της νέας ΝΔ είναι μεν πατριωτικός, καθώς γίνεται σαφής και ξεκάθαρη αναφορά στην αγάπη για την Πατρίδα, αλλά όχι «εθνικός» (πόσο μάλλον «εθνικιστικός») λόγω της προαναφερθείσας πλήρους απουσίας του «έθνους» από τις αρχές και τις αξίες που διέπουν τον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό.

Ειδική και εκτεταμένη αναφορά στο μεταναστευτικό έκανε ο πρόεδρος της ΝΔ σε ομιλία του σε εκδήλωση της Γραμματείας Μεταναστευτικής Πολιτικής του κόμματος (Δελτίο Τύπου της ΝΔ, 5/7/2010) ενώ είχε προηγηθεί και σχετικό αφιέρωμα στο περιοδικό «Φιλελεύθερη Έμφαση» (τεύχος 42, σελ. 87-138). Στην ομιλία του αυτή ο Σαμαράς έδωσε έμφαση στην ομαλή ενσωμάτωση των μεταναστών, η οποία «γίνεται πάντα με τους όρους της τοπικής κοινωνίας», και διέκρινε την ενσωμάτωση σε οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική. Μάλιστα επισήμανε την ανάγκη των μεταναστών «να νιώσουν κομμάτι της τοπικής κοινωνίας και να προσχωρήσουν τα παιδιά τους στην εθνική ταυτότητα της νέας τους πατρίδας».

Σημαντικό σημείο της ομιλίας Σαμαρά αποτελεί η επισήμανση ότι «υπάρχει κάθε φορά ένα μέγιστο μεταναστών που μπορεί να αφομοιώσει ομαλά μία τοπική κοινωνία. Αυτό καθορίζεται από την ίδια την εσωτερική της συνοχή, αλλά και από τις οικονομικές της δυνατότητες». Μάλιστα, ως τελικός σκοπός της μεταναστευτικής πολιτικής ορίζεται το «να ενσωματωθούν οι μετανάστες που μπορεί να αντέξει μία κοινωνία» και αυτό θα επιτευχθεί «μέσα από τη σταδιακή τους ένταξη στην Παιδεία και τον Πολιτισμό της». Κατόπιν, ο πρόεδρος της ΝΔ επεκτάθηκε σε θέματα κτήσης της ιθαγένειας με βάση τον σχετικό νόμο που ψήφισε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Με αυτά δεν θα καταπιαστούμε καθώς η πολιτική για την ιθαγένεια είναι κάτι το σημαντικά διαφορετικό -αν και όχι εντελώς ανεξάρτητο- από την μεταναστευτική πολιτική.

Τα προαναφερθέντα, παρ' όλο που καταδεικνύουν μία αλλαγή κατεύθυνσης στο συγκεκριμένο θέμα συγκριτικά με την ανεύθυνη πολιτική των ευσεβών πόθων που ακολουθήθηκε από τον Προκόπη Παυλόπουλο κατά την διακυβέρνηση της χώρας από την ΝΔ, απέχουν πολύ από το να αποτελούν πλήρη και σαφή μεταναστευτική πολιτική. Πιο συγκεκριμένα, στην ομιλία του Σαμαρά δεν καταδικάζονται ρητά και κατηγορηματικά οι εκ των υστέρων νομιμοποιήσεις παρανόμων μεταναστών που έγιναν από κυβερνήσεις τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της ΝΔ, δεν γίνεται αναφορά στον τρόπο αναστροφής των δυσμενών συνεπειών των εκ των υστέρων νομιμοποιήσεων, δεν περιγράφεται ο τρόπος διαχείρισης των παρανόμων μεταναστών που παραμένουν στην χώρα μας, δεν παρατίθεται ο τρόπος διαχείρισης των εκ των υστέρων νομιμοποιημένων μεταναστών των οποίων λήγει η άδεια παραμονής, δεν αναφέρονται τα κριτήρια επιλογής των μεταναστών που θα παραμείνουν στην χώρα και, τέλος, δεν περιγράφεται ο τρόπος διαχείρισης εκείνων των μεταναστών που θα αποκτήσουν την ιθαγένεια με βάση τον πρόσφατο νόμο του ΠΑΣΟΚ ο οποίος, σύμφωνα με τον Σαμαρά, είναι «χωρίς καθόλου δικλείδες ασφαλείας»!

Προφανώς, λοιπόν, υπάρχει μία τάση αυστηροποίησης της στάσης της ΝΔ απέναντι στο μεταναστευτικό πρόβλημα αλλά σίγουρα η θέση του κόμματος πολύ απέχει από το να δικαιολογεί την δαιμονοποίηση η οποία περιγράφηκε στην αρχή του άρθρου. Πιο δυνατά, πάντως, από τα λόγια μιλούν οι πράξεις. Αρκεί να θυμηθούμε ότι ο ίδιος ο Προκόπης Παυλόπουλος από το βήμα της Βουλής στηλίτευε τις εκ των υστέρων νομιμοποιήσεις παρανόμων μεταναστών στις οποίες προχωρούσε το ΠΑΣΟΚ (δείτε Πρακτικά της Βουλής, 9/1/2003) μόνο και μόνο για να τις εφαρμόσει και ο ίδιος όταν έγινε υπουργός! Οι πράξεις του Αντώνη Σαμαρά στο θέμα των μεταναστών είναι -μέχρι στιγμής- τουλάχιστον ανεπαρκείς. Συγκεκριμένα, καταψήφισε μεν τον νέο νόμο για την ιθαγένεια και δεσμεύθηκε ότι θα τον αλλάξει μόλις γίνει κυβέρνηση αλλά η όλη του στάση στο θέμα χαρακτηριζόταν από ηττοπάθεια. Ουσιαστικά ο Σαμαράς, πέραν της καταψήφισης στην Βουλή, δεν προέβαλλε καμία αντίσταση για να μην περάσει ο νόμος. Αν, όμως, είχε ενεργά προσπαθήσει να εκφράσει πολιτικά την δυσφορία της Κοινής Γνώμης είτε διοργανώνοντας συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας είτε συμμετέχοντας στην συλλογή υπογραφών για την διεξαγωγή σχετικού δημοψηφίσματος τότε, σίγουρα, η κυβέρνηση θα βρισκόταν κάτω από πολύ μεγαλύτερη πίεση και ενδεχομένως να υπαναχωρούσε. Δυστυχώς, αυτή η ηττοπαθής και παθητική στάση επέτρεψε την τελική ψήφιση του νομοσχεδίου το οποίο σε δύο χρόνια θα φέρει τα πρώτα έννομα αποτελέσματά του.

Επιπλέον, η ΝΔ υπερψήφισε ανεπιφύλακτα όλα τα άρθρα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος η οποία καταχρηστικά παρέχει την δυνατότητα σε κάθε παράνομο μετανάστη, ο οποίος μπαίνει στην χώρα μας με την βοήθεια κυκλώματος διακίνησης ανθρώπων, να ισχυρισθεί ότι είναι θύμα εγκληματικής οργάνωσης ώστε να μην διωχθεί ποινικά, να τύχει κρατικής προστασίας και να παρακωλύσει δικαστικά τις διαδικασίες απέλασής του (Πρακτικά της Βουλής, 26/8/2010 απόγευμα).

Αν ο Αντώνης Σαμαράς θέλει να δείξει πραγματικά ότι η στάση της ΝΔ στο μεταναστευτικό έχει αλλάξει ας ζητήσει από τους πανεπιστημιακούς καθηγητές που πρόσκεινται στο κόμμα του και από τους ειδικούς επιστήμονες που αυτό διαθέτει να προχωρήσουν σε έναν σχετικά ακριβή υπολογισμό του αριθμού των μεταναστών που μπορεί να ενσωματώσει η κοινωνία μας οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά. Μία τέτοια μελέτη θα έδειχνε εμπράκτως ότι η ΝΔ διαμορφώνει μία συγκεκριμένη και επιστημονικώς στοιχειοθετημένη πρόταση για το πρόβλημα αυτό. Επιπλέον, τα ευρήματα μίας τέτοιας μελέτης θα έδιναν σημαντική ώθηση στην γνώση μας για το μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας και θα βοηθούσαν στην εξέλιξη της σχετικής συζήτησης προς συγκεκριμένες προτάσεις επίλυσής του.

* Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Το τέλος μίας ουτοπίας: η κατάρρευση των πολυπολιτισμικών κοινωνιών στην Δυτική Ευρώπη», το οποίο κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις «Πελασγός».