Η Λυρική Σκηνή, ο Βαλλιανάτος και η χαμένη τιμή της «Ρουσάλκα»

Σάλο προκάλεσε το Σάββατο 4 Mαρτίου 2009, η προσπάθεια ομοφυλοφιλικών οργανώσεων με πρωτεργάτη τον Γρηγόρη Βαλιανάτο, να καταλάβουν την Λυρική την δεύτερη μέρα των παραστάσεων της όπερας «Ρουσάλκα» του Αντονίν Ντβόρζακ. Σκοπός τους ήταν να διαβάσουν ένα κείμενο ενάντια στην «ομοφοβική» αντιμετώπιση της Ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής που αντέδρασε στην ομοφυλοφιλική ερμηνεία του έργου από την σκηνοθέτιδα Μάριον Βάσερμαν, που αλλοίωνε έτσι το νόημα του έργου.

Όλα ξεκίνησαν όταν η Λυρική Σκηνή ζήτησε από την Γαλλοεβραία σκηνοθέτιδα Μάριον Βάσερμαν να ανεβάσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, την «Ρουσάλκα» του Αντονίν Ντβόρζακ. Η όπερα του Ντβόρζακ μιλάει για την Ρουσάλκα, την νεράιδα της λίμνης που θέλει να γίνει θνητή για να κερδίσει τον έρωτα του πρίγκιπα με τον όρο να μένει βωβή μπροστά του. Όμως ο πρίγκιπας αποδεικνύεται άπιστος και η Ρουσάλκα αυτοκτονεί. Πρόκειται για ένα παραμύθι για την σύγκρουση του κόσμου των άψυχων, αλλά συμπονετικών στοιχείων και των ανθρώπων που έχουν ψυχή, αλλά ασταθή συναισθήματα. Το λιμπρέτο του Γιάροσλαβ Κβάπιλ, βασισμένο στην «Ουντίνε» του Ε.Τ. Χόφμαν και την «Μικρή Γοργόνα» του Άντερσεν, εξέφραζε το μυστικιστικό πνεύμα του τέλους του 19ου αιώνα. Ενώ ο Ντβόρζακ θα δημιουργούσε μια τεράστια επιτυχία και ένα ανεπανάληπτο αριστούργημα.

Όμως η νεαρή Βάσερμαν, επιζητώντας την δόξα του Λουκίνο Βισκόντι στον «Λούντβιχ», θέλησε να δει την ιστορία μέσα από τα μάτια του Λουδοβίκου του Β' της Βαυαρίας, μετατρέποντας το παραμύθι σε ένα υπαρξιακό δράμα καταπιεσμένης ομοφυλοφιλίας! Στην δική της παράσταση η Ρουσάλκα δεν υπάρχει, αλλά «είναι το θηλυκό κομμάτι του πρίγκιπα». Κι όταν ο πρίγκιπας κοιτά στο νερό αντικρίζει το είδωλο του και το φιλά!

Έντονος προβληματισμός των μουσικών

Aυτό το φιλί προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Δ.Σ. της Ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής που πριν από την έναρξη μοίρασε μια ανακοίνωση όπου έγραφε:

«To έργο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και γνωρίζουμε ότι κατατέθηκαν προτάσεις στο Δ.Σ. της Ε.Λ.Σ ούτως ώστε η συγκεκριμένη παραγωγή να έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, παρουσιάζοντας στους μαθητές τον κόσμο της όπερας μέσα από ένα μαγευτικό παραμύθι με ξωτικά και νεράιδες. Όμως όπως θα διαπιστώσετε παρακολουθώντας την παράσταση, η συγκεκριμένη σκηνοθετική απόδοση του εκτός του ότι αλλοιώνει το λιμπρέττο προσδίδει στον κεντρικό ήρωα του έργου ομοφυλοφιλικές τάσεις με ακραίες σκηνές, κάτι για το οποίο διαμαρτυρηθήκαμε εγγράφως στην Διοίκηση της ΕΛΣ. Καθώς οι επίμαχες σκηνές στην προ-γενική δοκιμή του έργου είχαν αφαιρεθεί λόγω της παρουσίας μαθητών που είχαν προσκληθεί και στην συνέχεια προστέθηκαν εκ νέου στην γενική δοκιμή η οποία ήταν ανοικτή στο κοινό, ενδεχομένως η σκηνοθεσία να τροποποιείται κατά περίπτωση.

Με έντονο προβληματισμό
Το Δ.Σ. της Ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής»

Η συνέχεια ήταν αναμενόμενη. Το κοινό αντιδρούσε σιωπηλά όσο εξελισσόταν η παράσταση στην ομοφυλόφιλη «ανάγνωση» της «Ρουσάλκα». Στο τέλος όμως στο μεγαλύτερο μέρος του γιούχαρε την σκηνοθέτιδα. Το ίδιο έκανε και η Ορχήστρα των μουσικών. Βέβαια αυτό δεν άρεσε σε διάφορους θολοκουλτουριάρηδες που φώναξαν στην Ορχήστρα: «Να πάτε να παίξετε στην Τεχεράνη».

Την επομένη, σύμπας ο «προοδευτικός» τύπος άρχισε την λιβελλοποίηση του Δ.Σ. της Ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής, και ειδικά του συνδικαλιστή αρχηγού τους Θεόδωρου Μαυρομάτη. Όλοι, από «Τα Νέα» μέχρι το Indymedia, άρχισαν να μιλάνε για «ομοφοβία» και «ρατσισμό» της Λυρικής Σκηνής. Επίσης δήλωναν ότι δεν δικαιούται η ορχήστρα να παρεμβαίνει στην καλλιτεχνική δουλειά της σκηνοθέτιδας. Ενώ φώναζαν από κανάλια και σταθμούς ότι αυτά είναι πισωγυρίσματα γιατί «η μεγάλη (σεξουαλική) επανάσταση γκρέμισε την παλιά ηθική και ότι πρέπει και τα μικρά παιδιά να ξέρουν τι συμβαίνει στον κόσμο» (από εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος)

Σαν να μην έφτανε αυτό, ξεσηκώθηκαν οι ομοφυλοφιλικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις με πρωτεργάτη τον φιλοσκοπιανό Γρηγόρη Βαλλιανάτο, και μάλιστα από την ίδια την Βάσερμαν που θεώρησε ότι η δουλειά της λογοκρίνεται. Έτσι θέλησαν να καταλάβουν την αίθουσα και να διαβάσουν με το ζόρι στους θεατές την άποψη τους για την «ομοφοβική» ανακοίνωση της Ορχήστρας της ΕΛΣ. Εκεί όμως βρήκαν την αντίσταση τόσο των ανθρώπων της ασφάλειας του κτιρίου, αλλά και των ίδιων των μουσικών που είχαν προφανώς σαλτάρει από τις καταλήψεις των προηγούμενων εβδομάδων από τους τραμπούκους των Εξαρχείων.

Όταν το αντιφυσικό ονομάζεται «τέχνη»

Άμα θέλετε όμως την γνώμη μας καλά έκανε ο Θεόδωρος Μαυρομάτης και το Δ.Σ. της Ορχήστρας της Λυρικής και γιούχαραν την παράσταση. Αυτό βέβαια πιστεύουμε ότι θα του κοστίσει την θέση του συνδικαλιστή στο ΠΑΣΟΚ, που λατρεύει τους gay. Όμως εμείς συμφωνούμε μαζί του ότι κάποτε θα πρέπει να μπει ένα όριο στην ασυδοσία των «σκηνοθετών» που δεν έχουν κανένα σεβασμό στο ήθος και το έργο των δημιουργών, αλλά βγάζουν τα απωθημένα τους στην όπερα. Είναι φανερό ότι χρησιμοποιούν την όπερα μόνο και μόνο για να την αποδομήσουν. Οι σύγχρονοι κουλτουριάρηδες δεν μπορούν να δεχθούν ότι η όπερα, όπως και η κλασσική μουσική ή η αρχαία τραγωδία, εκφράζουν κάποιες αιώνιες αξίες με τις οποίες διαφωνούν κάθετα. Έχουν βάλει στόχο οτιδήποτε εκφράζει την Ομορφιά, την Αρμονία, το Ήθος και την τάση για πνευματική ανέλιξη του Δυτικού (Λευκού) Πολιτισμού και προσπαθούν να τον διαλύσουν, εξυμνώντας κάθε τι που αντίκειται στους Νόμους της Φύσης. Έτσι η αντίδραση των μουσικών είναι δικαιολογημένη. Ειδικά όταν κάποιοι έχουν βάλει «στόχο» τα πιτσιρίκια που έρχονται να δουν όπερα.

Από την άλλην, φυσικό είναι να υπάρχει πειραματισμός σε έργα που έχουν ανέβει χιλιάδες φορές στα λυρικά θέατρα του κόσμου. Όμως και αυτός πρέπει να γίνεται μέσα στο πνεύμα του συνθέτη. Θέλουν να κάνουν μια ομοφυλοφιλική ανάγνωση; Ας το κάνουν σε όπερα του Μπρίτεν, που ήταν ομοφυλόφιλος. Όμως οι gay δεν μπορούν να δεχθούν ότι το 80% του ελληνικού λαού έχει απορρίψει τον γάμο των ομοφυλοφίλων. Έτσι προσπαθούν να κτυπήσουν την Ελληνική κοινωνία δια της πλαγίας οδού. Η άποψη μας είναι ότι θα πρέπει να γίνονται σεβαστές οι αξίες του Ελληνικού λαού. Αυτό είναι το νόημα της Δημοκρατίας, αλλά και του νοήματος του όρου «Εθνική Λυρική Σκηνή». Έτσι όποιος θέλει να εκφρασθεί διαφορετικά, να το κάνει χωρίς τα λεφτά του ελληνικού λαού.

Από την άλλη, η Αριστερά, που κυριαρχεί στον Τύπο και τον Πολιτισμό, έχει καταλήξει υπερασπιστής της κάθε περίεργης «μειονότητας» και της αόριστης «ιδεολογίας των δικαιωμάτων». Σύμπτωση είναι ότι τόσο οι διάφορες ΜΚΟ, όσο και οι φιλοσκοπιανές οργανώσεις, όπως το «Ουράνιο Τόξο», που υποστηρίζει ο Βαλλιανάτος, στηρίζονται οικονομικά από τον Σόρος; Η εθνική μειοδοσία και η διάλυση της παραδοσιακής κοινωνίας πάνε χέρι-χέρι. Όσο για τις ίδιες τις μειονότητες, αυτές θέλουν να έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα στην έκφραση, και όλοι οι άλλοι αποκαλούνται «φασίστες», «ρατσιστές» και «ομοφοβικοί». Τέλος ο τσαμπουκάς της απόπειρας κατάληψης θυμίζει το πνεύμα του πρόσφατου κόκκινου «Δεκέμβρη». Δεν μπορεί να μην υπάρχει ασφάλεια στον χώρο της Λυρικής και ο κάθε Βαλλιανάτος να επιβάλει με ολοκληρωτικό τόπο τις απόψεις του. Αν η κυβέρνηση αδυνατεί να υπερασπισθεί τα κτίρια για τα οποία πληρώνει, ας αφήσει κάποιους άλλους να τα υπερασπισθούν.

* Ο Γεώργιος Πισσαλίδης έχει υπάρξει συνεργάτης κορυφαίων μουσικών περιοδικών όπως «Ποπ & Ροκ», «Δίφωνο», «Jazz & Τζαζ», αλλά και «έθνικ» περιοδικών του εξωτερικού, όπως Folk Roots και Global Rhythm.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 22ας Μαρτίου 2009 της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.