Επιλογές από το 52ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Με την τελευταία ταινία του ελληνοαμερικανού Αλεξάντερ Παίην «Οι απόγονοι» και με πρωταγωνιστή τον Τζωρτζ Κλούνεϊ, ξεκινά την Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2011 το 52ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Σημαντικότερη εξέλιξη η επιστροφή των Ελλήνων δημιουργών στην «νύμφη του Θερμαϊκού» μετά από δύο χρόνια αποχής με τους «Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη». Ενώ ανάμεσα στις προβαλλόμενες ταινίες και τα τελευταία πονήματα μεγάλων δημιουργών, όπως οι αδελφοί Νταρντέν, ο Αλεξάντερ Σοκούρωφ και ο Αντρέι Ζβιαγκίντσεφ.

Αφιερώματα

Όπως κάθε χρόνο έτσι υπάρχουν σκηνοθέτες των οποίων το πλήρες έργο προβάλλεται στην διάρκεια του Φεστιβάλ. Έτσι φέτος έχουμε αφιέρωμα στον Δανό Όλε Κρίστιαν Μάντσεν, του οποίου οι προπέρσινες αντιστασιακές «Μέρες Θυμού» μας άφησαν καλές εντυπώσεις και αξίζει να τις αναζητήσει κανείς στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ. Καθώς επίσης στην «ανεξάρτητη» Σάρα Ντράιβερ, σύντροφο και συνεργάτιδα του Τζιμ Τζάρμους (Πέρα από τον Παράδεισο) και τον Πάολο Σορεντίνο (Il Divo), του οποίου η τελευταία ταινία «This Must be the Place» αφορά έναν εβραϊκής καταγωγής βαριεστημένο πρώην ροκ σταρ (Σων Πεν) που πρέπει να ολοκληρώσει το χρέος του απέναντι στην οικογενειακή ιστορία.

Ταινίες έναρξης και λήξης

Οι Απόγονοι (The Descendants) του Αλεξάντερ Παίην που θα ανοίξουν την αυλαία του Φεστιβάλ διαπραγματεύεται την προσπάθεια του Ματ Κινγκ (Κλούνεϊ), θεματοφύλακα να επανασυνδεθεί με τις δυο του κόρες, την στιγμή που η γυναίκα του νοσηλεύεται με μηχανική υποστήριξη μετά από ένα ατύχημα. Πιεσμένος από διάφορες πλευρές να πουλήσει την γη του, μαθαίνει ένα ενοχλητικό μυστικό σχετικά με την γυναίκα του.

Η δε ταινία της φετινής τελετής λήξης το Σάββατο 13 Νοεμβρίου είναι Μάρθα Μάρσυ Μέι Μαρλίν (Martha Marcy May Marlene) του πρωτοεμφανιζόμενου Σων Ντέρκιν με την συγκλονιστική Ελίζαμπεθ Όρσεν στον ρόλο μιας γυναίκας που προσπαθεί να επανενταχθεί στην φυσιολογική ζωή μετά από μια μυστηριώδη φυγή από μια βίαιη, αγροτική αίρεση. Ωστόσο το παρελθόν και το παρόν συγχέονται επικίνδυνα και θολώνουν τα όρια ανάμεσα στην αλήθεια και την παραίσθηση, οδηγώντας την στην παράνοια. Μια ταινία που θα συζητηθεί στα Όσκαρ.

Ελληνικές ταινίες

Η επιστροφή ελληνικών ταινιών στο Φεστιβάλ είναι γεγονός. Όμως παρόλο που ζούμε στον αστερισμό του «Κυνόδοντα» και του «Attenberg», με τον μεταμοντερνισμό του «δήθεν» και την κατά μέτωπο επίθεση στις ελληνικές αξίες, εμείς ψάξαμε ακριβώς για τις αντίθετες ταινίες. Δηλαδή για αυτές που εμπνέονται από την Παράδοση ή που τουλάχιστον δεν προσβάλλουν την αισθητική μας. Έτσι λοιπόν έχουμε και λέμε:

Ο Παράδεισος του Παναγιώτη Φαφούτη είναι εμπνευσμένος από το Πατρινό Καρναβάλι και πως επιδρά αυτό στην ζωή τεσσάρων ζευγαριών.

Ο βραβευμένος στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν Άδικος Κόσμος του Φίλιππου Τσίτου είναι ένα σύγχρονο φιλμ νουάρ με τον Αντώνη Καφετζόπουλο στον κεντρικό ρόλο.

Στην Πόλη των παιδιών του Γιώργου Γκικαπέπα, η άφιξη ενός παιδιού ανατρέπει τις ισορροπίες σε τέσσερα ζευγάρια. Ενώ όταν η χαριτωμένη αφέλεια των παιδιών γίνεται γνώρισμα των ενηλίκων, αυτό έχει καταστροφικά αποτελέσματα.

Το Πλάτωνος Συμπόσιο - Περί έρωτος λόγοι του Δημήτρη Μακρή διαπραγματεύεται τις απόψεις του Πλάτωνα περί έρωτος με κεντρική φιγούρα την Διοτίμα.

Στο 4ever του Γιώργου Πυρπασόπουλου, που μας εντυπωσίασε στις «Νύχτες Πρεμιέρας», μια μακροχρόνια σχέση δύο συζύγων και συνεργατών αρχιτεκτόνων φτάνει στα άκρα.

Ο Κόκκινος ουρανός της Λάγια Γιούργου θέλει να είναι ένα γουέστερν με αντιπάλους δύο κολλητούς (Ορφέας Αυγουστίδης, Αποστόλης Τότσικας) για τα μάτια μιας Γερμανίδας και φόντο την καλοκαιρινή Κρήτη.

Τέλος η Δεμένη Κόκκινη Κλωστή του Κώστα Χαραλάμπους είναι ένα «σπαγγέτι γουέστερν» τοποθετημένο στα χρόνια της κομμουνιστικής ανταρσίας και με τους εθνικόφρονες στον ρόλο των κακών.

Διεθνές πρόγραμμα

Πρεμιέρα θα κάνουν στην Θεσσαλονίκη οι τελευταίες ταινίες τεσσάρων αγαπημένων μας σκηνοθετών.

Στο Παιδί με το ποδήλατο (Le Gamin au Velo) των αντιμηδενιστών Ζαν Πιερ και Λυκ Νταρντέν, ο 11χρονος Κύριλ δεν πιστεύει ότι ο πατέρας του τον άφησε στο ορφανοτροφείο και έφυγε. Θα ξεφύγει από μια ανεύθυνη κοινωνική πρόνοια και θα συναντήσει την Σαμάνθα (η πάντα φοβερή Σεσίλ ντε Φρανς) μια κομμώτρια που θα βρει το ποδήλατο του Κυρίλ, που ο πατέρας του πούλησε. Αν και η ιστορία είναι η αναζήτηση του επιπόλαιου πατέρα (Ζερεμί Ρενιέ) στην πραγματικότητα είναι η σχέση Κυρίλ και Σόνιας και της προσπάθειας της τελευταίας να δώσει την αγάπη που κρύβει στην καρδιά της.

Ο Φάουστ (Faust) του Αλεξάντερ Σοκούρωφ είναι μια ελεύθερη διασκευή του ομώνυμου βιβλίου του Γκαίτε, αλλά και του «Δόκτωρος Φάουστ» του Τόμας Μαν. Είναι το τελευταίο μέρος μιας τετραλογίας πάνω στην διαβρωτική φύση της εξουσίας. Ένα θέμα που το εξέτασε στο «Μολώχ» για τον Χίτλερ, τον «Ταύρο» για τον Λένιν» και τον «Ήλιο» για τον Χιροχίτο. Ο ίδιος ο Πούτιν, που είδε την ταινία, θεώρησε ότι «μπορεί να εισάγει τον Ρώσικο τρόπο σκέψης στην Ευρωπαϊκή κουλτούρα και να προωθήσει την ενσωμάτωση Ρωσικής και Ευρωπαϊκής κουλτούρας».

Στην Έλενα (Elena) ο Αντρέι Ζβιαγκίντσεφ (Η Επιστροφή) μας δίνει μια δική του εκδοχή στο «Έγκλημα και Τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι. Σε αυτήν, ο Βλαντίμιρ και η Έλενα είναι ένα ηλικιωμένο ζευγάρι με διαφορετική κοινωνική καταγωγή. Ο Βλαντίμιρ είναι πλούσιος και ψυχρός, η Έλενα είναι από ταπεινή οικογένεια και υπάκουη σύζυγος. Και οι δύο έχουν παιδιά από προηγούμενους γάμους. Η Έλενα έχει ένα γιο που είναι άνεργος και της ζητάει συνέχεια χρήματα. Ο Βλαντίμιρ έχει μια κόρη με την οποία είναι αποξενωμένοι. Όμως όταν τρυφερή συνάντηση μετά από μια καρδιακή προσβολή του Βλαντίμιρ, εκείνος θα της αφήσει όλη την περιουσία. Όμως αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ελπίδα για τον γιο της Έλενα.

Μέρος του Ρουμάνικου Νέου Κύματος που μας έδωσε ταινίες, όπως ο «Θάνατος του κύριου Λαζαρέσκου» και τις «4 μήνες, 3 Εβδομάδες και 2 μέρες» (Χρυσός Φοίνικας του Φεστιβάλ Καννών) είναι και το Adalbertʼs Dream του Γκαμπριέλ Ακίμ. Αναφέρεται σε ένα εργατικό ατύχημα που γίνεται σε ένα ρουμανικό εργοστάσιο τις μαύρες μέρες του Τσαουσέσκου στην διάρκεια της γιορτής της Πρωτομαγιάς του 1987, λίγες μέρες πριν το πυρηνικό ατύχημα του Τσέρνομπιλ.

Ρουμάνικες είναι και οι Καλύτερες προθέσεις (Der Goda Viljan) η δεύτερη ταινία του Αντριάν Σιτάρου, όπου με φόντο τα προβλήματα της δημόσιας υγείας στην Ρουμανία και με μπουρλέσκ τρόπο βλέπουμε ένα οικογενειακό δράμα με ήρωα τον νευρωτικό Άλεξ που πρέπει να φροντίσει την μητέρα του που έπαθε εγκεφαλικό επεισόδιο.

Δυνατές ερμηνείες στο μεταφυσικό θρίλερ Ο Εχθρός του Σέρβου Ντεζάν Ντέσεβιτς με ήρωες μια ομάδα ναρκοσυλλεκτών που αλληλοσπαράζονται μέρες μετά την λήξη του εμφυλίου πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

O Μάικλ (Michele), το ντεμπούτο του έμπειρου Αυστριακού διευθυντή κάστινγκ Μάρκους Σλάιντζερ είναι το συγκλονιστικό και ενοχλητικό πορτρέτο ενός παιδόφιλου, που κλειδώνει ένα 10χρονο αγόρι υπόγειο του. Μια ταινία που αγγίζει το πρόβλημα της παιδοφιλίας και θυμίζει την περίπτωση της Νατάσα Κάμπους.

Στο Κοτόπουλο με δαμάσκηνα (Poulet aux prunes) οι Μαρζάν Σατραπί και Βενσάν Παρονό διηγούνται την τελευταία εβδομάδα ενός παθιασμένου βιολιστή που χάνει την θέληση για ζωή, όταν η γυναίκα του τού σπάει ένα καλό βιολί πάνω σε έναν καυγά. Ψάχνει να βρει να το αντικαταστήσει, αλλά αποτυχαίνει. Τότε σκέφτεται να αυτοκτονήσει.

Τέλος στο Πιάνο στο εργοστάσιο (Gang de Qin) του Μενγκ Ζακ ο Τσαν, ένας εργάτης σε χαλυβουργείο που έχει πάθος με την μουσική και παίζει σε μια τοπική μπάντα, για να κερδίσει την επιμέλεια της κόρης του φτιάχνει ένα πιάνο από το μηδέν.