Ανώμαλη προσγείωση σ' ένα θαύμα

Πρωί 28ης Οκτωβρίου. Βρίσκομαι στο γραφείο μου για να τακτοποιήσω κάποιες εκκρεμότητες και ακούω γνωστό ραδιοφωνικό σταθμό. Η έκτακτη εορταστική εκπομπή του δημοσιογράφου αλλά και στελέχους του ΚΚΕ με εκπλήσσει θετικά και με γεμίζει συγκίνηση, καθώς ο άνθρωπος αυτός βουρκωμένος διαβάζει απόσπασμα επιστολής αξιωματικού της αεροπορίας το 1940 προς την οικογένειά του, διακόπτοντας κάθε τόσο με τραγούδια της Σοφίας Βέμπω.

Μετά το ευχάριστο και συγκινητικό αυτό δίωρο ακολουθεί σατυρική εκπομπή, η οποία, λόγω της ημέρας, αφιερώνει το πρώτο μέρος της στην διήγηση ενός παλαιμάχου αξιωματικού του '40, ενώ το δεύτερο μέρος της είναι προσαρμοσμένο στο εορταστικό πνεύμα της ημέρας, δίνοντας και βήμα στο κοινό των ακροατών. Αυτοί με τη σειρά τους επιδίδονται στον καυτηριασμό του πολιτικού κόσμου της χώρας και της απαξιώσεως του έπους του σαράντα και των μέχρι σήμερα αποδιδόμενων τιμών (βλ. πρόταση για κατάργηση των μαθητικών παρελάσεων). Η εκπομπή τελειώνει με τον εθνικό ύμνο.

Κοντεύει να μεσημεριάσει και εκστασιασμένος με έναν αέρα εθνικοφροσύνης να διαχέεται στο έρημο γραφείο μου ακούω το δελτίο ειδήσεων να με ενημερώνει για την στρατιωτική παρέλαση της Θεσσαλονίκης και τις δηλώσεις των επισήμων. Άλλη μια ευχάριστη έκπληξη, οι «ψαρωτικές» δηλώσεις Παπούλια προς Τούρκους και Σκοπιανούς. Μήπως ζω σ' άλλη χώρα; Αναρωτιέμαι. Αλλάζω σταθμό και καθώς το αεροσκάφος της εθνικής μου υπερηφάνειας ίπταται περήφανο κάνοντας ελιγμούς στο μισοσκότεινο δωμάτιο, επιστρέφοντας από τον επιτυχημένο βομβαρδισμό του αεροδρομίου της Κορυτσάς με την υπόκρουση του Εθνικού μας ύμνου, χάνω τον έλεγχο, παρασυρόμενος σ' ένα ατελείωτο λούπινγκ. Από τον ασύρματο ακούγεται μία βαθιά γυναικεία φωνή:

«Ακόμη και αν σήμερα τα οπλικά συστήματα είναι διαφορετικά, αυτό το αίσθημα του λαού πρέπει να παραμένει σε μία εποχή παγκοσμιότητας και συνεργασίας». Είναι η Υπουργός Παιδείας, η κα Κουτσίκου. Έλεος κυρά μου. Καταλαβαίνεις άραγε αυτά που λες; Λίγο προ της συντριβής το αεροπλανάκι μου ξανασηκώνεται υπό τον ήχο των εξής λόγων της κ. Υπουργού. «Η έννοια του έθνους και των αρχών που οδηγούν σε νίκες, σαν αυτές εναντίον των Ιταλών με τους οποίους σήμερα είμαστε σύμμαχοι, εξακολουθεί να παραμένει πάντα υψηλή». Βλάβη αποκατεστάθη, επιστροφή στο όνειρο.

Η χαρά μου δεν κρατά για πολύ. Στο γύρισμα της βελόνας ανάμεσα σε καψουροτράγουδα και Σοφία Βέμπω, πιάνω μια ξεψυχισμένη φωνή να λέει κάτι για την Ελλάδα. Δεν είναι λέει μια πολιτιστική οντότητα. Τα παράσιτα δεν μ' αφήνουν. Σηκώνομαι σε μεγαλύτερο υψόμετρο για να πιάσω πιο καθαρά το σήμα: «Ελλάδα είναι μια ωραία ιδέα, μια νέα ιδέα. Η μεγάλη ιδέα να υπηρετούμε τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής αλληλεγγύης, της ειρήνης. Όποτε ο Ελληνισμός υπηρέτησε αυτές τις ιδέες, έκανε θαύματα». Είναι ο Yorgo!

Το πηδάλιό μου τρεμοπαίζει, καθώς αναρωτιέμαι: Πότε ο Ελληνισμός υπηρέτησε και τις τρεις αυτές ιδέες μαζί; Στον Τρωικό Πόλεμο; Στους Περσικούς Πολέμους; Στον Πελοποννησιακό; Επί Περικλέους; Στην Εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Επί Βυζαντίου, το '21, πιο πρόσφατα; Πότε; Μήπως το '40, στο οποίο υποτίθεται ότι αναφέρεται η δήλωση αυτή; Για Ελευθερία, ναι! Για όλα τ' άλλα; Μήπως αντισταθήκαμε για να αυξήσει τις κοινωνικές παροχές ο Αδόλφος ή μήπως γιατί δεν θέλαμε να αντικατασταθεί από τον εθνικοσοσιαλισμό το δημοκρατικό καθεστώς της εποχής εκείνης; Κι έπειτα σκέφτομαι: Μήπως εννοεί το παρόν; Μήπως τώρα είναι που αγωνιζόμαστε για όλα αυτά; Διότι τα περί δημοκρατίας, κοινωνικής αλληλεγγύης και ειρήνης έχω βαρεθεί να τ' ακούω από τότε που γεννήθηκα. Έτσι εξηγείται το θαύμα που βιώνει τώρα τελευταία αυτή η χώρα!

«Σήμερα πρέπει να ατενίσουμε στην αξία που λέγεται άνθρωπος, στα νιάτα μας που είδαμε σήμερα, τα περήφανα νιάτα. Πρέπει να μη σπαταλούμε το εθνικό μας κεφάλαιο, το κύρος μας, μέσα σε μικροκομματικές αντιπαραθέσεις, σε κομματοκρατία στη Δημόσια Διοίκηση, σε πελατειακές σχέσεις, στην προσπάθεια διαφόρων να είναι στην εξουσία μόνο για την εξουσία». Όχι άλλο κάρβουνο, κραυγάζω ως άλλος Κούρκουλος, καθώς το μονοκινητήριο αεροπλανάκι μου στροβιλίζεται στους αιθέρες. Στο πέρασμά μου, φτερωτά ξωτικά με τα πρόσωπα του Σταθόπουλου, του Πάχτα, του Παπαντωνίου, του Χριστοδουλάκη, του Κουτσόγιωργα, του Τόμπρα και ένας πελώριος Πτερόσαυρος με την φάτσα του Ali Babandreou - που λέει κι ο Taki - προσπαθούν να με γκρεμίσουν. Η μάχη είναι άνιση. Είναι μια μάχη με το παράλογο, μια μάχη με το θράσος και έναν τεράστιο σωρό από μπούρδες, που τον τελευταίο καιρό είναι πολύ της μόδας. Σε μία απέλπιδα τελευταία προσπάθεια, αλλάζω ξανά σταθμό, επιστρέφοντας στον φανταστικό σταθμό της εθνικοφροσύνης.

Το σήμα της εκπομπής του Χρήστου Χωμενίδη δεν μου δίνει και πολλές ελπίδες. Ο Χρήστος Χωμενίδης δεν είναι μόνον δημοσιογράφος και συγγραφέας, αλλά και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ανασυγκροτήσεως του ΠΑΣΟΚ, βεβαίως-βεβαίως! Ο κινητήρας σβήνει και ξανανάβει, σβήνει και ξανανάβει. Πάνω κάτω, πάνω κάτω. Κι ο Χωμενίδης λέει - σας τα γράφω σε γενικές γραμμές για να μην σας κουράσω: «Τι ωραίες οι προηγούμενες εκπομπές. Τι ωραία που τελείωσαν με τον εθνικό ύμνο! Όμως υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος. Όπως μ' εκείνους που δεν αφήνουν τα παιδιά των αλλοδαπών να σηκώσουν την σημαία. Μα τι αφελείς! Ειδικά όταν πρόκειται για παιδιά Αλβανών. Δεν γνωρίζουν ότι η Επανάσταση του '21 έγινε σε μεγάλο βαθμό από Αρβανίτες; Απαράδεκτα πράγματα. Εγώ είμαι υπέρ της απόψεως του Ισοκράτη, περί των της ημετέρας παιδείας μετεχόντων. Υπήρχε δε και μία κοπέλα, Ελληνίδα, που αρνήθηκε να σηκώσει τη σημαία, θεωρώντας την σύμβολο μιλιταριστικό και τις παρελάσεις γιορτές μίσους. Ίσως να υπερβάλλει λίγο, όμως κατά βάθος, αυτό που θέλει να εκφράσει είναι την αποδοκιμασία της προς τους πολιτικούς».

Η μηχανή μου έχει σβήσει και φλέγεται. Κλείνω τα μάτια κι ανάμεσα στους κρότους των εξαρτημάτων που εκσφενδονίζονται προς πάσα κατεύθυνση ακούω: «Το έπος του '40 δεν πρέπει να το ταυτίζουμε με το κλίμα και το καθεστώς εκείνης της εποχής. Ο κόσμος που πολέμησε ήταν ένας φτωχός κοσμάκης που πεινούσε. Θα έχετε ακούσει τον μύθο που λέει ότι, όταν ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο του είχε μείνει μια μικρή γωνία άφτιαχτη. Πήρε λοιπόν λίγα κομμάτια από τα πιο ωραία που είχε φτιάξει, θάλασσες, βουνά, ποτάμια, δένδρα, και τα έβαλε όλα μαζί στη γωνίτσα αυτή που την ονόμασαν Ελλάδα. Γι' αυτό το τοπίο πολέμησαν οι Έλληνες. Ούτε για πολιτισμούς ούτε για έθνη».

Τα φτερά και την ουρά τα είχε κόψει ο ίλιγγος της πτώσεως και η ακυβέρνητη καμπίνα μου σύρθηκε πάνω σε μία απ' τις χαράδρες της Πίνδου. Έχω συντριβεί, όμως είμαι ζωντανός. Άλλωστε, η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Εκεί, σε μια γερασμένο φαλακρό τοπίο, από αυτά που αναφέρει και ο Χωμενίδης, ένα τοπίο που περιμένει το πρώτο χιόνι, ξαναζωντανεύει ο παππούς μου, που μου περιέγραφε πώς ένα βράδυ είχε γύρει να κοιμηθεί, χωρίς να το καταλάβει, στο παγωμένο κεφάλι ενός νεκρού Ιταλού. Λυπάμαι, γιατί δεν τον είχα ρωτήσει όσο ζούσε, γιατί πολέμησε. Πού να φανταστώ, μικρό παιδί κι εγώ τότε, ότι μετά από κάποια χρόνια, κάποιοι θα διαδίδουν ότι ο παππούς και τόσοι άλλοι παππούδες, πολέμησαν για το τοπίο.

Κάθε μέρα που περνά μαθαίνουμε καινούρια πράγματα. Μαθαίνουμε ότι ο Παύλος Μελάς, ο Τέλος Άγρας, ο Καπετάν Ματαπάς και τόσοι άλλοι πολέμησαν για μια μπούρδα. Μαθαίνουμε ότι ο Αυξεντίου, ο Παλικαρίδης, ο Καραολής και ο Δημητρίου ήταν αδελφοκτόνοι και προφανώς κι αυτοί για μια μπούρδα έχυσαν το αίμα τους. Πιθανότατα δε, το αίμα του Σολωμού και του Ισαάκ χύθηκε απλά για την ίδια ακριβώς μπούρδα. Ο Κουκίδης θυσιάστηκε για την κοινωνική αλληλεγγύη και την ειρήνη τυλιγμένος μ' ένα μιλιταριστικό σύμβολο - κατ' άλλους ένα παλιόπανο. Και - για να μην ξεχνιόμαστε - ο Λάλας σάπισε στη φυλακή ... για την δημοκρατία.

Ποιος θα το φανταζόταν ότι κάποια ημέρα θα ακούγαμε τόσες μπούρδες μαζεμένες από επίσημα χείλη και ότι ο μόνος πολιτικός που θα αποτολμούσε να αναφερθεί σε αυτές με τ' όνομά τους θα εννοούσε το μακεδονικό ζήτημα... Τώρα αντιλαμβάνομαι πόσο τυχερός είμαι. Είμαι τυχερός γιατί ζω αυτή την ωραία ιδέα. Ζω εγώ και όλοι εσείς σε μέρες ελευθερίας, δημοκρατίας, κοινωνικής αλληλεγγύης και ειρήνης. Ζω ένα θαύμα! Α, ρε Ελλάδα αθάνατη πού σε κατάντησαν. Να γεννούν οι αλλοδαποί «Ελληνόπουλα» κι εσύ αλλοδαπούς!