Άντζελο Μπραντουάρντι: Ένας νεομεσαιωνικός καλλιτέχνης στο Καλλιμάρμαρο

Μένουν λίγες ώρες μέχρι την μεγάλη συναυλία του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα στο Καλλιμάρμαρο με μερικούς από τους καλύτερους τραγουδιστές της Μεσογείου που συμμετέχουν στο τελευταίο του CD «Οι Άγγελοι της Μεσογείου είναι ακόμα εδώ». Από αυτούς ο πιο αγαπημένος μας είναι ο Άντζελο Μπραντουάρντι, ένας Ιταλός τραγουδοποιός που εδώ και 40 χρόνια μας δίνει υπέροχες μελωδίες, εμπνεόμενος από την παραδοσιακή μουσική της χώρας του και τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα.

Ο Άντζελο Μπραντουάρντι γεννήθηκε 12 Φεβρουαρίου 1950 στην κωμόπολη Κουτζιόνο στην επαρχία του Μιλάνου, αλλά σε ηλικία τριών μηνών ακολούθησε τους γονείς του στην Γένοβα. Ο πατέρας του Άντζελο υπήρξε μεγάλος θαυμαστής της μουσικής και ο ίδιος θα θελήσει να ακολουθήσει μια καριέρα στην κλασσική μουσική. Έτσι θα μάθει βιολί και σε ηλικία μόλις 16 ετών θα έχει αποφοιτήσει από το Εθνικό Ωδείο.

Θα ανακαλύψει όμως την μουσική των φολκ ροκ τραγουδοποιών, όπως ο Ντόνοβαν και ο κυπριακής καταγωγής Κάτ Στήβενς και θα αρχίσει να συνθέτει τραγούδια βασισμένα στην Βίβλο και τον Δάντη. Ένα από τα πρώτα διάσημα τραγούδια ήταν το που υπήρξε το «Confessioni di un malandrino» (Εξομολογήσεις ενός απατεώνα), βασισμένο στο ομώνυμο ποίημα του Σέργκει Γιεσένιν, που η ποίηση του είχε απαγορευθεί από τις κυβερνήσεις του Στάλιν και του Χρουτσώφ:

Φτωχοί αγρότες γονείς
Σίγουρα γεράσατε και ακόμα φοβάστε τον Κύριο των Ουρανών και των βάλτων
Γονείς που ποτέ δεν θα καταλάβετε
Σήμερα ο γιός σας έγινε
πρώτος ανάμεσα στους ποιητές της χώρας
και περπατά με τα λουστραρισμένα παπούτσια του
και την ρεπούμπλικα στο κεφάλι

Το πρώτο άλμπουμ του που έφερε το όνομα του κυκλοφόρησε το 1974 και ήταν επηρεασμένο από το progressive ροκ και την φολκ της εποχής. Ως ενορχηστρωτή είχε τον Πωλ Μπακμάστερ, που είχε ήδη συνεργασθεί με τον Ντέηβιντ Μπάουι και τον Έλτον Τζων. Ενώ μόνιμους συνεργάτες είχε τον Μωρίτζιο Φαμπρίτζιο και την στιχουργό και μετέπειτα γυναίκα του Λουίζα Ζάππα.

Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία υπήρξε το «Alla Fiera de LʼEst» (Στο πανηγύρι της αυγής) του 1976, ένα τραγούδι που 45 χρόνια μετά προκαλεί ακόμα συγκινήσεις. Στο ομώνυμο άλμπουμ που πήρε το βραβείο των Ιταλών κριτικών για το καλύτερο άλμπουμ της χρονιάς υπήρχαν επίσης «La serie de Numeri», εμπνευσμένο από το παραδοσιακό τραγούδι της Βρετάνης «Ar Rannou», ενώ η μελωδία του «Sotto il tiglio» βασίζεται στο λιντ «Unter der Linden» του Βάλτερ φον ντε Βόγκελβέιντε, του πιο διάσημου μάινερ-σίνγκερ του Μεσαίωνα, γερμανικού αντίστοιχου των τροβαδούρων.

Θα ακολουθήσουν τα άλμπουμ «La Pulce dʼAcqua» του 1978 και «Cogli la Prima Mela» του 1979,. Σε αυτά τα άλμπουμ ο Μπραντουάρντι θα εξερευνούσε μεσαιωνικά τραγούδια από όλη την Ευρώπη, αλλά και την μουσική της αναγέννησης και του μπαρόκ. Οι δε στίχοι των τραγουδιών έχουν ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων. Το «Ballo in Fa Diesis Minore» μιλούσε για τον μακάβριο χορός του θανάτου, παραπέμποντας στην «Έβδομη Σφραγίδα» του Μπέργκμαν και μουσικά στην «Schiazula Marazula», ένα αναγεννησιακό χορό της Βόρειας Ιταλίας. To «Spozo Rubata» βασίζεται στο κέλτικο τραγούδι της Βρετάνης «Ar Placʼh dimezet Gant Satan» (Η μνηστή του Σατανά). Υπήρχαν επίσης τραγούδια που αναφερόταν στην ινδιάνικη και δρυϊδική παράδοση ή τα απόκρυφα Ευαγγέλια.

Γενικότερα ο Μπραντουάρντι ήταν επηρεασμένος από την λαϊκή παράδοση της Ιταλίας, συμπεριλαμβανομένης της μουσικής της Κάτω Ιταλίας. Σημαντικός στην δημιουργία του «ήχου Μπραντουάρντι» υπήρξε ο συνθέτης, πολυοργανίστας και παραγωγός Μωρίτζιο Φαμπρίτζιο που χρησιμοποιούσε ασυνήθιστα όργανα, όπως κανονάκια, αυλός του Πανός, κλαρινέτο δίπλα στο κλασσικό τρίο της κιθάρας, του μπάσου και των ντραμς.

Παρόλη την επιτυχία δεν σταματά να πειραματίζεται. Το ζωντανό άλμπουμ «Concerto» τον βρίσκει να συνεργάζεται με τους «Μπάνκο ντε Μουτούο Σοκόρσο», ένα από τα κορυφαία ιταλικά συγκροτήματα του συμφωνικού ροκ (στο στυλ των «Τζένεσις» του Πήτερ Γκάμπριελ) Στο «Cercando LʼOro» πειραματιζόταν με κουαρτέτο εγχόρδων, ενώ στο «Βranduardi Canta Yeats» μελοποιούσε ποιήματα του Ιρλανδού εθνικιστή ποιητή και βουλευτή Ουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς.

Το 1983 γράφει την μουσική για την ταινία «Να ʽσαι καλός όποτε μπορείς». Εκεί εμφανίζεται και ως αναγεννησιακός μινστρέλος που βοηθά ένα παπά να μαζέψει τα ορφανά της περιοχής του. Σε κάποια στιγμή τα μαθαίνει το τραγούδι «Vanita de Vanita»:

Τρέχεις ψάχνοντας εδώ, τρέχεις ψάχνοντας εκεί
όταν όμως ο θάνατος θα σε παραλάβει
τι θα απομείνει από τις επιθυμίες σου;
H ματαιότης ματαιοτήτων

Είσαι ευτυχισμένος με τις σκέψεις σου
απολαμβάνοντας μόνο τα ασήμια και τα χρυσά
αλλά στο τέλος τι θα σου απομείνει;
Η ματαιότης ματαιοτήτων

Ζήστε με χαρά και απλότητα
Να είστε καλοί αν μπορείτε
Όλα τα υπόλοιπα είναι ματαιοδοξία
Όλα ματαιοδοξία, μόνο ματαιοδοξία

Δοξάζετε τον Κύριο με ταπεινότητα
Σε Αυτόν δώστε όλη την αγάπη
και τίποτε πλέον δεν θα σας λείπει

Πρόκειται για το τραγούδι που διασκευάσθηκε από τον Μαχαιρίτσα ως «Τερατάκια τσέπης» και οι ελληνικοί στίχοι δεν έχουν τίποτα κοινό με το πρωτότυπο. Πιο κοντά στο νόημα είναι οι ελληνικοί του «Il Sultano de Babylonia e La Prostituta»:

Στης Βαβυλώνας την γη με ράσο αντί γιʼ ακόντιο
Κινά ένας φίλος για ταξίδι υπερπόντιο
Για να κηρύξει την ανθρωπιά την καλοσύνη
Μα του περάσανε χαλκά οι Σαρακήνοι

Για το δικό του Θεό
Του κόσμου το άδικο
Σʼ ένα Σουλτάνο μπροστά
Τον παν κατάδικο τον λύνει αυτός απʼ τα δεσμά του
Κι έτσι ο φίλος μας κινάει να πει κι αλλού το κήρυγμα του

Σʼ ένα πηγάδι σταματάει να ξεδιψάσει
Μα μια γυναίκα δεν αργεί να πλησιάσει
Ωραία στην όψη μα η καρδιά της δηλητήριο
Με το κορμί της τον καλεί σʼ άλλο μαρτύριο

Για το δικό σου Θεό
Μαζί σου θα καώ
Της άπλωσε τα χέρια
Και βγήκαν περιστέρια
Πιστεύει αυτή με τʼ άγγιγμά του
Κι έτσι ο φίλος μας κινάει να πει κι αλλού το κήρυγμα του

Για το φτωχούλη θα πω δυο λόγια απʼ την Ασίζη
Που πήγε πέρα στην Βαβυλώνας το μετερίζι
Για να κηρύξει την ανθρωπιά την καλοσύνη
Μα του περάσανε χαλκά οι Σαρακήνοι

Ο Μπραντουάρντι θα συνεχίζει να βγάζει δίσκους για τον αγαπημένο του Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης (Lʼinfintamente Piccolo) και έγραψε το «Francesco», ένα μιούζικαλ με το ίδιο θέμα. Τέλος στα επτά άλμπουμ «Futura Antico» συνεργάσθηκε με ειδικούς μουσικούς και μουσικολόγους ώστε να ξαναφέρει στην επιφάνεια ξεχασμένα τραγούδια του Μεσαίωνα και του μπαρόκ, δίπλα σε ανάλογες δικές του συνθέσεις χωρίς να δειχθεί το επίπεδο των παλιών κομματιών.

Αυτόν τον μεγάλο τραγουδοποιό υποδεχόμαστε την Δευτέρα 9 Ιουλίου στο Καλλιμάρμαρο.